Category Archives: О политике и др.

Белорус об израильской армейской тюрьме и не только

«Из тюрьмы под Хайфой не хотелось выходить». Белорус о жизни в Израиле и дезертирстве из армии

16 июля в 09:28

Ксения Терешкова / Фото: Вадим Замировский / TUT.BY

«Когда я только устроился работать в охранную фирму, как раз началась вторая интифада. Я еще не успел получить разрешение на оружие: на него требовалось несколько недель. Дали газовый пистолет, посадили на краю поселения. Сказали: если будут идти арабы, должен их остановить. Хорошо, что так и не пришлось стрелять», — вспоминает Алексей Дубровский. За свою жизнь он успел пожить в четырех странах — Беларуси, Мексике, Израиле и Франции — и сменить несколько профессий. Последние несколько лет он создает необычные композиции из гаек. Его работы находятся в частных коллекциях в США, Англии, Израиле, Франции, России и других странах. О своих приключениях и творчестве Алексей Дубровский рассказал TUT.BY.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

«У мексиканцев — большие семьи. 12−14 детей — норма»

Алексей родился в 1972-м в Минске. Жил на улице Славинского, окончил школу, поступил в институт. А потом «заболел» Мексикой и решил круто изменить свою жизнь.

— В 90-е годы в самиздате стали появляться книги Кастанеды. Я зачитывался, буквально жил ими. После Кастанеды в моей голове поселилась Мексика. Хотел попасть туда любой ценой. В 1993-м окончил Минский радиотехнический институт (сейчас БГУИР. — Прим. TUT.BY) и решил, что пора действовать. Мне казалось, что лететь в Мексику проще всего из Израиля (тогда в Мексику на месяц можно было отправиться без визы. — Прим. TUT.BY). В Баку купил советский загранпаспорт, который тогда еще действовал, и турпутевку: у нас его было сделать сложнее, а там только плати деньги — и документ твой.

Прилетел в Израиль и решил поменять свой статус, закрепиться. Обратился к властям, а мне ответили: «Даже не пытайся, ничего у тебя не выйдет». В свидетельстве о рождении никакой еврейской линии у меня не прослеживалось: мама — русская, отец — белорус. Я не сдавался, говорю: проверьте, у моей бабушки фамилия Шендель. Они все проверили, сказали, что такое родство подходит. Как же я удивился! У нас в семье считали, что это немецкие корни.

В Израиле Алексея призвали в армию. Вскоре он написал заявление, что ему нужно вернуться в Беларусь: приврал, что умер дедушка. Белорусу дали отпуск на пару недель, а он сел в самолет и улетел в Мексику.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

— У меня был телефон знакомого моего отчима, но трубку никто не поднимал. Решил, что буду жить в гостинице, пока деньги не закончатся, и каждый день звонить этому человеку. И в один прекрасный день по телефону ответили. Оказалось, что этот человек только вернулся из Франции, поэтому до него было не дозвониться. Пригласил меня на свое ранчо, дал работу. Следующий год я прожил у него в семье, где меня приняли, как сына.

Какие впечатления у Алексея остались от Мексики?

— У местных жителей большие семьи: 12−14 детей — норма. И все разные. Кто-то рванул в Америку. Кто-то живет, как получается. Меня очень пугали Мексикой. Мол, страшно ходить по улицам, тебя ограбят, но ничего такого не произошло. Там очень много верующих.

После года жизни в Мексике у Алексея появились проблемы со здоровьем. Острая еда и алкоголь (брага из кактусов, которую пили на ранчо) дали о себе знать. Обследование показало, что лечение будет стоить в районе 20 тысяч долларов. Тогда Алексей понял, что не сможет его оплатить и нужно лететь на родину. В Беларуси Алексей поправил здоровье: занялся лечебным голоданием. Затем решил вернуться в Израиль.

«Сразу после приземления в аэропорту на меня надели наручники. В Израиле я несколько лет числился в военных дезертирах»

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

— В Израиле я продолжил службу в армии, но снова долго не выдержал. Ради смеха сказал, что у меня умер тот же самый дедушка. Мне дали еще одно разрешение на выезд из страны на неделю. Прилетел в Минск, а отсюда отправился к матери во Францию. Там обучался кузнечному мастерству у отчима. Работал и жил то во Франции, то в Беларуси.

Прошло несколько лет — и Алексея снова потянуло в Израиль.

— К тому времени мой израильский паспорт закончился. Пришел в посольство, а мне ответили, что из-за проблем с армией могут продлить паспорт на месяц, остальные вопросы смогу решить только на месте в Израиле.

Если в первый раз после моего побега из армии все обошлось без проблем, то в этот раз все пошло по другому сценарию. Сразу после приземления в аэропорту имени Бен-Гуриона в Тель-Авиве на меня надели наручники. Оказалось, я несколько лет числился в дезертирах. Задержание проходило очень культурно, вежливо. Полиция сказала: «Извини, у нас такие правила». На суде всплыло, что я два раза ездил хоронить одного и того же дедушку. Суд назначил мне полгода армейской тюрьмы.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

По словам белоруса, заключение в армейской тюрьме — это не уголовное, а дисциплинарное наказание.

— Информация о заключении никуда не подается и никак не влияет на дальнейшую жизнь человека. В армейской тюрьме сидят люди разных возрастов: и стар и млад. Сидят там даже те, кто лет двадцать назад отслужил, но потом не прошел «милуим» (служба в резерве в Израиле. — Прим. TUT.BY). Эти люди прошли срочную службу, а потом должны каждый год проходить сборы. Сначала они длятся по месяцу каждый год, а потом постепенно к сорока годам уменьшаются до одного дня. И если человек пропускает «милуим», то это фиксируется в базе. Потом, например, человек обращается в больницу — и выясняется, что у него не пройдена служба. Дальше его помещают в тюрьму на неделю-две для профилактики. Поэтому в армейской тюрьме находятся очень разные люди. Полгода армейской тюрьмы, которые получил я, для них невероятный срок. Каждое утро на построении проходит перекличка, называют фамилию и дату, когда заключенный будет освобожден. Когда звучала фамилия Дубровский, весь строй гудел: «Ну ничего себе! Как он получил такой срок?».

«В тюрьме учительница преподавала мне иврит»

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

Сначала Алексея привезли в «четверку» — военную тюрьму в Ришон-ле-Ционе, пригороде Тель-Авива.

— Самым сложным было то, что я не знал языка. И в первые же дни получил дополнительный срок за неподчинение. Командующий что-то приказывает тебе, а ты ни слова не понимаешь. Строй, конечно, смеялся надо мной, переводили: «Тебе еще два дня», «Еще два дня». Но в тюрьме язык быстро учится. Первая фраза, которую я выучил на иврите, — «я хочу в туалет». Представляете, в тюрьме за мной закрепили учительницу, и она приходила преподавать мне язык.

Тюрьма похожа на армейский лагерь или лагерь бойскаутов. Питание тоже армейское. Готовят на одной и той же кухне: за стеной — армейская столовая, а с нашей стороны — тюремная. Условия содержания тоже очень достойные. В тюремном дворе красивые клумбы, растут кактусы, пальмы. Красота! Верующим в тюрьме послабление: вместо работы им разрешают посещать синагогу. Поразило, что все относятся к тебе с пониманием и уважением, никакой дедовщины и в помине не было. Зимой очень нужна теплая одежда. Разрешены вещи только зеленого цвета. Те, кто раньше освободился из тюрьмы, оставляли мне свою одежду. Так у меня появились и штаны, и кальсоны, и байка, и полотенца.

После трех месяцев Алексея перевели в другую тюрьму — «шестерку» — на севере страны под Атлитом, недалеко от Хайфы.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

— Конечно, не совсем приятно переезжать, ведь уже привыкаешь и к месту, и к людям. Но я всегда говорил себе: зато интересно, что будет дальше. Тюрьма была в очень красивом месте: сзади море, впереди горы — сиди и наслаждайся жизнью. Один раз был пожар, нас всех вывели из тюрьмы, мы без охраны пережидали, когда можно будет вернуться. Из такой тюрьмы никто не убегает: за побег автоматом добавляют еще два года. Опять же условия в тюрьме хорошие, на праздники заключенных отпускают домой. Например, когда государству Израиль исполнялось 50 лет (в 1998 году. — Прим. TUT.BY), нас отпустили на три дня. Все разъехались, а я остался в тюрьме. Мне некуда было идти.

Дела заключенных часто пересматривают. Тем, у кого большие сроки, как было у меня, дают амнистию. Мне скостили больше месяца. Когда срок заключения подошел к концу, я даже не хотел оттуда уходить. Мне сказали, что не могут оставить меня даже на пару дней, иначе я могу потом их засудить. При освобождении начальник тюрьмы спрашивал, есть ли у нас к ним претензии. Мы говорим, что хотелось бы вставать позже, а не в пять утра. А он нам отвечает: «Ну извините, если мы вам сделаем, что и вставать попозже, это уже будет не тюрьма, совсем никакого наказания не останется».

После освобождения Алексей Дубровский отслужил положенный срок в армии.

— В 27 лет меня уже списали в запас. Хотя я мог продолжать карьеру — у меня был очень высокий медицинский профиль (условная числовая оценка степени пригодности человека к военной службе по 100-балльной системе, принятая в Армии обороны Израиля. Наш собеседник годен к службе в любом подразделении. — Прим. TUT.BY), высшее образование, знание нескольких языков, здоровье хорошее (пришло в норму после Мексики). Но я понимал, что армия — это не мое.

«Так взрывы же не у нас! Это далеко, в двух километрах»

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

После тюрьмы Алексей так полюбил Израиль, что стал приезжать туда каждый год на шесть месяцев.

— Жил в городе Кфар-Сава. Охранная фирма, в которую я устроился, сделала мне разрешение на работу. Им было выгодно, чтобы я работал полгода, а потом устраивался снова. В Израиле есть такое понятие, как «квиют», «постоянство». Если бы я проработал целый год, то фирме пришлось бы платить мне и отпускные, и оздоровительные, нести другие обязательства.

Жил я достаточно скромно, снимал комнату в трехкомнатной квартире с соседями, зарплаты мне хватало. Каждые полгода возвращался в Беларусь. Тогда же успевал еще слетать подработать кузнецом во Францию. В 2000-е годы цены на жилье в Минске были низкие: по 300 долларов за квадратный метр. Так у меня получилось купить свою первую квартиру.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

По словам нашего собеседника, в Израиле жить не так опасно, как кажется.

— Люди ко всему привыкают. Когда началась вторая интифада (вооруженная борьба палестинских арабов за восстановление государства Палестина. — Прим. TUT.BY), на севере страны были взрывы. Я позвонил другу, чтобы узнать, в порядке ли он. А он мне отвечает: «Так это же не у нас! Это далеко, в двух километрах». То есть люди настолько привыкли, что два километра — это уже далеко, никакой опасности для них. В Израиле все разделено: армия воюет, остальные работают, заняты своими делами.

Когда я только устроился работать в охранную фирму и еще не получил разрешения на оружие, как раз началась интифада. Мне дали газовый пистолет, посадили на краю поселения. Сказали: если будут идти арабы, должен их остановить. Хорошо, что так и не пришлось стрелять. Стараюсь никогда не вмешиваться в политику. Понимаю, что в любой стране я только гость.

«Варю гайка к гайке как сумасшедший целыми днями, но до конца не знаю, как выйдет»

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

Семьи у Алексея тогда не было, поэтому у него получалось жить в разъездах. Полгода — в Израиле, полгода — в Беларуси и Франции:

— Мой отчим Жан Гостю был кузнецом, художником по металлу. Когда я ездил к ним в гости, учился и подрабатывал у него в мастерской. В 2010-м году отчим умер, а его заказчики стали приходить ко мне. Во Франции люди очень ценят ручную работу и готовы за нее платить.

У нас такая психология: что ни сделаешь, всем кажется, что слишком дорого. А у них все по-другому. Заказали у меня четыре решетки. Я прикинул, что на каждую день-полтора уйдет, сказал: 200 евро за каждую. Заказчики возмутились: «Ты почему такую маленькую цену называешь?! Мы заплатим по 500 евро за каждую. Ты не волнуйся, твой отчим Жан сказал бы платить по 1000 евро, и мы торговались бы с ним до 500». Так, за неделю я заработал 2000 евро.

Во Франции я сделал очень много кованых работ: решетки, ворота, перила для лестниц. Для одной художницы комиксов сделал перила с ее портретом. У меня появилось желание заниматься скульптурой. Заинтересовала структура сот: они, как паркет, хорошо заполняют пространство, плотно прилегают друг к другу, между ними не остается просветов.

Когда наш собеседник познакомился с будущей женой Ксенией, то стал больше бывать в Беларуси. А когда появился ребенок, стал жить тут постоянно.

— Жизнь в любой новой стране — это как запах: сначала ты ярко чувствуешь его, тебе непривычно, а потом приживаешься, окунаешься в повседневные дела, работу, быт и уже не замечаешь. Многие считают, что переезд в другую страну сразу изменит их жизнь в лучшую сторону. Мне кажется, что человек должен создавать себе настроение своим силами, внутренними ресурсами, вызывать у себя интерес ко всему вокруг — называю это «зажигать лампочку». Тогда ему везде будет хорошо жить.

Белорусы сильно отличаются от других наций. По ментальности мы спокойные и терпеливые — это наш большой плюс, и в то же время большой минус. Как в поговорке: «смазывают колесо, которое скрипит». С одной стороны, «скрипеть», стонать, воевать — это не очень хорошо. С другой стороны, если не «скрипеть», то тоже ничего не поменяется, не будет никакого прогресса. А вообще в Минске всегда хорошо, очень спокойно. И когда учился в школе, и сейчас гулять по вечерам очень безопасно.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

Вернувшись в Минск, Алексей решил работать скульптором.

— Первое, что попробовал сделать из гаек, — свое лицо. Потом — лицо Ксении. Затем стал добавлять затылок, грудь, усложнять композицию. Получались бюсты. На изготовление бюста может уйти месяц работы, на портрет — недели две. В соцсетяху меня несколько тысяч подписчиков, многие просят научить их. А как? У меня нет никакого секрета. На бумаге ничего не зарисовываю, держу все в голове. Варю гайка к гайке как сумасшедший целыми днями, даже до конца не знаю, как все выйдет. Если делаю чей-то портрет, то беру фотографию, распечатываю ее, вешаю на стену и по ней варю.

За четыре года мастер продал около 50 работ. Алексей рассказывает, что в среднем нового хозяина находит одна работа в месяц.

— Бывает, что сразу продам по две-три работы, а потом пару месяцев затишье.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

Работы Алексея выставлены в художественных галереях «Арт Хаус» в ТРЦ Dana Mall и «Мастацтва» на проспекте Независимости недалеко от Главпочтамта. Но в основном покупают через интернет:

— Сейчас это основная моя работа. Если появляются какие-то другие, то я и за них берусь. Например, мой друг ставит двери, а я ему помогаю. Бывает, что так зарабатываю даже больше, чем творчеством. Но творчество — это то, что мне действительно нравится, то к чему меня тянет. Чтобы цены на фигуры пошли вверх, нужно чтобы ими заинтересовались коллекционеры. Надеюсь, что это все произойдет при моей жизни.

Сколько стоят работы Дубровского?

— Бюсты стоят в районе 1500 долларов, лица — 500−600 долларов. Цена зависит не только от времени работы, но и интереса, востребованности. Один раз у меня был крупный заказ из Англии: десять черепов с сигаретой. Эти работы так и называются: «Курение убивает». Директор расставил их в курилке офиса. Но самые дорогие свои работы я не продаю. «Боба Марли», «Спасителя мира» не отдам даже за три-четыре тысячи долларов. Надеюсь, что у меня будет выставка, где смогу их представить.

Самое сложное в работе — придумать идею. Например, Алексей показывает пасхальное яйцо с драконом. Есть в его работах и израильская тема. Когда-то он покупал хамсы (защитный амулет в форме открытой ладони. — Прим. TUT.BY) в аэропортах, а потом сделал и свою хамсу.

Фото: Вадим Замировский, TUT.BY

— В искусстве я не разбираюсь. Не слежу за знаменитыми скульпторами. Мы с отчимом часто ездили по Европе, ходили по музеям и замкам. Наверное, тогда у меня появился какой-то художественный вкус. Но ни рисовать, ни лепить я не умею. Все приходит с опытом. Постепенно методом проб и ошибок я уже стал понимать, какой должен быть нос, разрез глаз, черты лица. Прислушиваюсь к своим заказчикам: один клиент хотел, чтобы вообще не было видно сварки, другой, чтобы работа была покрыта ржавчиной.

Алексей рассказывает, что семья его очень поддерживает и старается помогать ему советами, а сын Артем любит рассматривать скульптуры:

— Если что-то переставишь или новое сделаешь, то ребенок сразу все подмечает. Ему почти три года. В работах он узнает и мои черты, и черты моей жены. Мне кажется, это хорошо развивает его образное мышление. У нас дома нет ни компьютера, ни телевизора. Мы с женой стараемся давать ему больше живого общения, книжки ему читать. Конечно, ни телефоны, ни гаджеты не пройдут мимо него, но пусть это случится позже.

Оригинал

Опубликовано 16.07.2019 19:44

Реабилитирует ли себя “оппозиция”?

В конце мая с. г. автор статьи, известный в Беларуси человек (историк, литературовед, активист социал-демократической партии), отправил статью об “оппозиции” своим однопартийцам, а также в некоторые негосударственные СМИ. “А в ответ – тишина”. Мы решили перевести эту статью с белорусского, дабы несколько расширить охват аудитории. Приглашаем читателей к дискуссии по затронутым проблемам. Итак…

Реабилитирует ли себя оппозиция?

Пишет Анатоль Сидоревич

Главный избиратель Беларуси и незаменимая счётчица голосов озвучили примерные даты выборов в Палату представителей. Они считают, что “выборы” должны состояться в этом году, в ноябре.

Реплика А. Сидоревича на учредительном съезде БНФ (Вильнюс, 1989). Фото из журнала “ARCHE”

Напомню один факт. Надлежащим образом оценив то, что состоялось 24 ноября 1996 г., демократическая оппозиция клялась и божилась, что она не признаёт и не будет признавать вновь созданный орган “законодательной власти”. В 2000 году на Конгрессе демократических сил было решено бойкотировать выборы. Саму Палату прозвали “палаткой”.

Напомню другой факт. В 2000 г. в стане демоппозиции нашлись штрейкбрехеры – Белорусская социал-демократическая партия (Народная Грамада). Если быть корректным, то IV съезд БСДП(НГ) принял постановление о неучастии в выборах. Но немцы (руководитель Консультационно-наблюдательной группы ОБСЕ в Минске Ханс-Георг Вик и посол Германии в Беларуси Хорст Винкельман) уговорили тогдашнего председателя партии Николая Статкевича плюнуть на решения Конгресса и Съезда. Они якобы договорились, что оппозиции, в том числе Статкевичу, будет выделено в палатке несколько мест.

Немцы правильно выбрали главного штрейкбрехера, т. к. разгадали статусную озабоченность Статкевича, который, в отличие от Александра Бухвостова, Сергея Калякина, Анатолия Лебедько и иных деятелей оппозиции, никогда не был депутатом.

Какими средствами Статкевич убедил большинство центрального комитета партии нарушить постановление Съезда, можно только догадываться.

Немцы помогли Лукашенко укрепить власть. Правда, потом, когда обнаружилось, что Лукашенко обдурил их, как щенят, они начали что-то вякать о правах человека и демократии. Тогда Вик стал персоной нон грата, а вскоре в Минске прикрыли и саму миссию ОБСЕ. Самым забавным для меня был эпизод с депутессой Бундестага Утой Цапф. Эта социал-демократка почему-то была уверена, что продвинет демократию в Беларуси посредством семинаров и диалога с “палаточниками”. Сколько ей ни говорили, что это пустое занятие, она стояла на своём. И достоялась. На “выборах” 2004 года её выгнали с избирательного участка чуть ли не пинком под зад. И тогда она закричала: “Diktatur”!

В 2004 году Статкевич уже мог утверждать, что его (и его сторонников из БСДП) штрейкбрехерство было правильным. Следом за БСДП в “избирательном процессе” в качестве спарринг-партнёров власти начали участвовать и иные демократические партии.

Что повлияло на смену позиции? Не секрет, что на “продвижении демократии” в Беларуси кормится множество разных западных институций (знатоки говорят, что до Беларуси доходит не более 10 процентов выделенных средств). Не последнюю роль здесь играют и “коллективные немцы”, а точнее то, что в польских кругах называется “Немецким Евросоюзом”. “Вы говорите, что выборы в Беларуси проходят с нарушениями стандартов ОБСЕ, что “палатка” нелегитимная. А докажите это”, – обращались к нашим оппозиционерам западные “гуру демократии”. Доказать же нарушения избирательного права и тезис о нелегитимности ПП оппозиционные партии могли только путём участия в “избирательном процессе”. Вот столько кандидатов в депутаты выдвинули мы, а столько – провластные организации. Вот столько зарегистрировано наших выдвиженцев, а вот столько – провластных. Столько кандидатов в избирательные комиссии выдвинули мы, а столько – провластные организации; столько наших выдвиженцев стали членами комиссий, а столько – выдвиженцев власти… Иначе доказать несправедливость “избирательного процесса” в Беларуси невозможно. Так Запад толкал демократическую оппозицию на участие в подтанцовке.

Своими требованиями Запад изрядно дискредитировал оппозицию в глазах немалой части демократически настроенных граждан Беларуси.

Оппозиция дискредитировала себя и тем, что потакала само- и славолюбию некоторых своих деятелей, которым важно было порисоваться. И тем, что, идя на поводу у “коллективных немцев”, стала исповедовать олимпийский принцип: важно не побеждать, а участвовать. И тем, что не могла договориться о распределении округов, о выдвижении единого кандидата на должность президента.

А в 2010 году оппозиция и вовсе стала на путь обмана граждан. Имею в виду утверждения Григория, Алексея, Виталия и Николая, что за выдвижение каждого из них кандидатами на должность президента подписались более 100 тысяч граждан. Сомнительно, что 100 тыс. подписей собрал и Ярослав. В 2015 году эту “технологию” переняла бывшая моя однопартийка по БСДП Татьяна Короткевич, которая тоже немало сделала для дискредитации демоппозиции.

Самое же дно, на которое оппозиция опустилась, – это принятие в качестве подарка от “исполнительной” власти депутатского мандата в 2016 году.

Что-то подсказывает мне, что в следующий раз за “подарком” к главной счётчице голосов выстроится очередь…

При этом нужно особо отметить: ни БСДП, ни Объединённая гражданская партия, ни Партия БНФ, ни иные политические организации нигде и никогда не заявляли, что считают свою позицию, занятую в 1996-м, ошибочной. Во всяком случае я о таком заявлении не слышал и не читал.

Сейчас, когда руководство почти всех оппозиционных структур поменялось, следовало бы БСДП, ОГП, Партии БНФ, а заодно и партии “Справедливый мир”, по отдельности или совместно, объявить ошибочной позицию своих организаций, занятую после ноябрьских событий 1996-го. Замечательно было бы, если бы каждая партия в отдельности или совместно с другими подписалась под следующим: “Принятие Конституции в редакции 1996 г. создало правовую основу для динамичного развития общества и государства, эффективной работы каждой из ветвей власти (законодательной, исполнительной и судебной). Сегодня можно с полной уверенностью сказать, что Парламент Республики Беларусь сформировался как зрелый законодательный и представительный орган, занявший надлежащее место в конституционном механизме нашего государства” (цитата с официального сайта ПП НС). Можно добавить и третий пункт: а выборы в Беларуси прозрачные и справедливые, их результаты всякий раз на 100 процентов выражают волю народа.

Тяжело принять такое постановление? Нельзя? А нарушать, не отменив их, прежние клятвы, обещания и зароки можно?

“А так можно?” (стоп-кадры из социальной рекламы “Минсктранса”, которую упорно крутят в общественном транспорте столицы)

В этом году у оппозиции появился шанс хоть немного реабилитироваться.

Озвучен оптимальный, с точки зрения “исполнительной” власти, срок так называемых парламентских выборов. Но “выборы”, если они действительно будут назначены на этот год, – незаконные, т. к. противоречат Основному Закону, который под нынешнюю власть и переписывали. Чтобы распустить ПП НС, нужно поискать какие-то причины и поводы, которые никого из наделённых способностью мыслить не убедят, т. к., повторю, ПП НС, состав которой был известен до дня голосования, – целиком послушный инструмент в руках “исполнительной” власти. Кто из членов оппозиционных партий верит в реальное разделение власти в нашей стране и в возможность реального конфликта между ветвями власти?

Послушная ПП НС может и самораспуститься, если те, кто в ней заседает, заявят о сложении своих полномочий. Но это будет нечто неслыханное в новейшей истории.

“Нормальные” выборы должны состояться не позже сентября 2020 года, когда заканчивается срок полномочий послушной ПП НС. И участие демократической оппозиции в выборах, которые будут назначены наперекор Основному Закону, – это участие в беззаконии.

Я не призываю к бойкоту. Бойкот – это активная акция, за бойкот надо агитировать. Впрочем, кого агитировать? Большинство избирателей уже давно не ходит на избирательные участки. И об этом отлично знает контора г-жи Ермошиной, которая уже не первый год рассылает нам эсэмэски с призывом идти на избирательные участки.

Получается интересная ситуация: граждане не идут на избирательные участки, а оппозиция, как и вышеупомянутая контора, выступает в роли зазывалы. Такая ситуация называется симфонией. Симфония власти и оппозиции.

Я не призываю к бойкоту. Я призываю к неучастию в “выборах”. В таком случае ни одна политическая организация, считающая себя сторонницей правового государства, не выдвигает своих кандидатов в депутаты. И не надо поддаваться давлению западных гуру демократии, “коллективных немцев”. И давлению тех у нас, в Беларуси, кто имеет определённые выгоды от участия оппозиции в “избирательных кампаниях”.

А. Сидоревич в наши дни, фото с bsdp.org

Оппозиции хоть раз за 15 лет надо показать, что она способна к решительным действиям.

Стоя на позициях правового государства, защищая его принципы, оппозиция, во всяком случае, может выдвинуть кандидатов в избирательные комиссии, направить наблюдателей на избирательные участки – хотя бы для того, чтобы убедиться, что и на этот раз в комиссии попадёт мизерный процент её выдвиженцев, что наблюдатели по-прежнему будут видеть не бюллетени, а зады членов участковых комиссий, что и на этот раз фреквенция (или, по-нашему, явка избирателей) будет низкая, и – я уверен в этом – даже ниже, чем в 2016 году.

Чтобы доказать недемократичность “избирательного процесса”, не обязательно принимать участие в подтанцовке, быть спарринг-партнёрами провластных кандидатов. Если же кто-то из оппозиционеров надеется получить мандат как подарок от “исполнительной” власти за лояльность, то это уже не оппозиционер, и партия, которая согласна на такой подарок, – не оппозиционная.

Анатоль Сидоревич

P.S. “Исполнительная” власть заинтересована в участии оппозиции в “избирательной кампании”. Вот и недавно главный избиратель признался, что ему хочется, чтобы выборы были признаны легитимными. Признаны Западом, конечно.

“Революционным” поступком оппозиции было бы, если бы она заявила о своём неучастии в “избирательном процессе”, т. е. о невыдвижении своих кандидатов, до того времени, пока её представители не попадут в избирательные комиссии всех уровней и не получат возможность реально наблюдать за процессом подсчёта голосов на избирательных участках, пока не будет ликвидирован институт пятидневного досрочного голосования, пока не перестанут ключи от избирательных участков на ночь отдавать работникам милиции.

Иной раз от тех, кто распинается за участие в “избирательной кампании”, можно услышать, что они-де получают возможность “работать с людьми”, выступать по радио и телевизору. Как будто с людьми не надо работать в другое время. Но я об ином. Любители подтанцевать довольствуются теми …цатью минутами, которые им даёт “исполнительная власть”. А мне помнится, что на саммите ОБСЕ 1999 г. кто-то обещал дать оппозиции 15 процентов эфирного времени независимо от “избирательных кампаний”. Или память мне изменяет?

Как было бы хорошо, если бы своё участие в “избирательных кампаниях” оппозиция обусловила и правом пользоваться СМИ, на содержание которых идут деньги всех налогоплательщиков, но они находятся в руках одной группы граждан.

И ещё меня интересует, доколе оппозиция будет соглашаться на роль умственно отсталых. Я имею в виду институт членов избирательных комиссий с правом совещательного голоса.

Если бы оппозиция обусловила своё участие в “избирательном процессе” реальным членством своих представителей в избирательных комиссиях, возможностью реально следить за подсчётом голосов на избирательных участках, ликвидацией института досрочного голосования, возможностью пользоваться на первый раз пятнадцатью процентами эфирного времени на радио и телевидении, доступом к бумажным государственным СМИ, ликвидацией института членов избирательных комиссий с правом совещательного голоса, – это был бы “революционный” поступок. Но совершить такой поступок может лишь оппозиционная оппозиция. И солидарная.

А. С.

От belisrael.info: мы не всегда разделяем взгляды наших авторов.

Опубликовано 12.07.2019 11:57

Отклики

“Основная проблема здешнего политикума, на мой взгляд, не в участии или неучастии в избирательных кампаниях, а в недостатке (или полном отсутствии) стратегического мышления, из чего вытекает непоследовательность… Подметил её уже в 2001 г., когда многие из тех, кто в 2000 г. призывал к бойкоту “парламентских выборов”, охотно участвовали в президентских, даром что последние устраивались по тем же правилам. Летом 2001 г. я задал большинству претендентов вопрос, смысл которого был следующим: “Когда Вы признали референдум и Конституцию РБ образца 1996 г.?” (упоминал этот эпизод здесь). Вразумительного ответа ни от кого не получил.

Уже лет 10 время от времени рассказываю, что необходимо “исправление имён”, что называться “оппозицией” альтернативным (или демократическим) силам не следует. Например, в 2017 г.: “мне не в кайф само слово “оппозиция”: принимая его, оппоненты режима заранее соглашаются, что их меньшинство”. Увы…” (Вольф Рубинчик, 12.07.2019)

“Разумныя рэчы кажа Сідарэвіч, але яго ніхто не паслухае. І самае смешнае, што партыя Сідарэвіча таксама будзе ўдзельнічаць у гэтай смешнай кампаніі, а ён партыю на знак пратэсту не пакіне” (Зміцер Дзядзенка, 19.07.2019)

«Позиция Сидоревича правильная и понятная. Но участие в парламентской кампании мы включили в стратегический план деятельности, и в решениях Центрального комитета: кто не хочет участвовать – пусть не мешает. Мы прекрасно понимаем, что выборов нет. Если партия не будет участвовать в кампании, то какой смысл в ее существовании как политической организации? У партии есть предвыборная платформа, есть программа действий, разработаны партийные месседжи, сейчас работаем над дизайном листовок и плакатов для кандидатов. Вполне естественно, что часть наших членов выступает против участия в кампании» (Игорь Борисов, председатель БСДП, 23.07.2019)

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (120)

Ізноў здароў kinda юбілейны выпуск, радуе гэта Вас або не! Канец чэрвеня – пачатак ліпеня былі багатыя на падзеі, але спярша – колькі слоў на вечную тэму: беларуская іудаіка, чым яна ёсць па сутнасці, як выглядае звонку.

Падштурхнула мяне да рэфлексій публікацыя кандыдата гістарычных навук, дацэнта БДУ, etc, з якім ужо асцярожна спрачаўся тут. Ага, таго самога Дзмітрыя Ш., які ў пачатку 2010-х ачоліў «цэнтр яўрэйскіх даследаванняў» у ЕГУ і ўзяўся рэдагаваць часопіс «Цайтшрыфт». У канцы 2018 г. ён жа (з)ацаніў стан іудаікі ў Беларусі, дый стан яўрэяў увогуле… Слушна канстатаваў, што нас тут нямнога, і звесткі Зэліка Пінхасіка (згодна з якімі пад закон аб вяртанні трапляе звыш 100 тыс. жыхароў РБ) «уяўляюцца неабгрунтаванымі». Праўда, нешта падобнае я ўжо чытаў, больш за тое – пісаў 🙂

Пан Ш. згадвае некаторыя арганізацыі, леташнія падзеі – усё гэта няблага, хоць і «без прэтэнзій». Ды раптам – гаркавы песімізм: «іудаікі як асобнай сферы даследавання і выкладання ў Беларусі больш не існуе (напрыклад, у параўнанні з перыядам 2000-х гг.); вядомых даследчыкаў, якія даўно займаюцца іудаікай, адзінкі; узровень работ, якія з’яўляюцца ў навуковай перыёдыцы і ў якасці дысертацый, што прадстаўляюцца да абароны, даволі слабы; сустракаецца і непрыхаваная прафанацыя».

Ніхто не будзе ўсур’ёз даводзіць, што цяперашняя РБ – міжгалактычны агмень яўрэйскіх даследаванняў. Але суцэльнага заняпаду ў параўнанні з пазначаным перыядам усё ж не прасочваецца. Дальбог, у 2000-х, асабліва ў першай палове, «яўрэйскія тэмы» не дужа былі папулярныя. Малатыражны – і, папраўдзе, не бліскучы – зборнік «Евреи Беларуси. История и культура» накрыўся вядомай пасудзінай у 2001 г., а ў іншых выданнях ахвотным не так часта выпадала публікавацца. Калі ж выпадала, то ў друк нярэдка праточвалася менавіта «непрыхаваная прафанацыя» (шматлікія артыкулы Эмануіла І. ды пад.).

Прыпамінаю, што на канферэнцыях у Брэсце, Гродна, нават у Мінску, я бываў ледзь не адзіным, хто нешта распавядаў пра яўрэяў Беларусі.

Абяцанкі-цацанкі ад газеты «Авив» (чэрвень-ліпень 2003)

У 2010-х гадах якраз назіраўся пэўны «рэнесанс», звязаны, відаць, з тым, што многа дзе распрацоўваліся экскурсіі па «яўрэйскіх мясцінах», і мелася патрэба ў навуковым абгрунтаванні. На мой одум, адна кніга Іны Соркінай «Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII – першай палове XIX ст.» (выд-ва ЕГУ, 2010) апраўдала існаванне беларускай іудаікі на 10 гадоў наперад.

Так, даводзілася чытаць нямала «папсы» (гл., напрыклад, тут водгук на крэатыў Г. Левінай; лёгка знайсці ў сеціве шматлікія кампіляцыі М. Акуліч ды інш.), але ж яна ніколі не падмяняла і не падмяняе навуковую літаратуру… Таму тэзіс Дзмітрыя («Характэрнай рысай дыскурсу пра яўрэяў Беларусі сталася замена сур’ёзнай літаратуры на масавую папулярную з адпаведным наборам скрыўленняў») гучыць надта неяк па-алармісцку.

У апошнія гады не маю магчымасці прафесійна займацца іудаікай. Выпусціў пару кніжак, дзе «яўрэйскае» прысутнічае, але не дамінуе:

Водгукі ад «Кніганошы» (№ 45, 2017) і «Дзеяслова» (№ 99, 2019). ¯\_(ツ)_/¯

Усё ж часам адпраўляю матэрыялы на канферэнцыі, па меры сіл сачу за тым, што публікуецца, адзначаю для сябе старыя і новыя імёны. Нават на belisrael.info, які не прэтэндуе на званне акадэмічнага сайта, іх цэлае суквецце. Па-свойму цікавымі мне падаліся, напрыклад, работы Цімоха Акудовіча, Інэсы Ганкінай, Інэсы Двужыльнай, Дзмітрыя Дзятко, Маргарыты Кажанеўскай, Уладзіслава Карчміта, Алы Кожынавай – і, безумоўна, Віктара Жыбуля, даследчыка спадчыны Цфаніі Кіпніса, Вульфа Сосенскага, Юлія Таўбіна, іншых знакамітых яўрэяў. А ёсць жа яшчэ, напрыклад, Канстанцін Карпекін, архівіст 1985 г. нар., зацікаўлены тэмай іудзейскіх абшчын пачатку ХХ ст… Уладзімір Ляхоўскі і Андрэй Унучак апошнім часам досыць паспяхова асвятлялі ўзаемадзеянне яўрэйскага і беларускага нацыянальных рухаў, Вольга Бабкова на падставе архіўных дакументаў распавядала пра стасункі іудзеяў з хрысціянамі ў часы сівой даўніны, Вадзім Зелянкоў падрыхтаваў грунтоўны артыкул пра мінскага доктара Лунца і яго нашчадкаў, закрануўшы тэму «яўрэйскай абшчыны». Ларыса Доўнар займалася тутэйшай ідышнай ды іўрыцкай бібліяграфіяй. Працягвае валтузіцца са справамі «нацменаў», у тым ліку яўрэяў, магілёўскі гісторык, дацэнт Ігар Пушкін. Не закінуў іудаіку яго мінскі калега Андрэй Кіштымаў.

Сяргей Старыкевіч шмат пісаў пра яўрэяў Маладзечаншчыны, Ігар Ціткоўскі – пра слуцкіх яўрэяў (ды іх сінагогі), Таццяна Вяршыцкая – пра наваградскіх, Эдуард Злобін – пра пінскіх, Леанід Лаўрэш – пра лідскіх. Наконт апошніх пяцярых не ведаю, гісторыкі яны, краязнаўцы або «проста» музейшчыкі, але планку трымаюць. Іх тэксты ў цэлым не горшыя за тое, што падаецца пра Беларусь і Мінск у ізраільскай «Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі».

Мабыць, не ўсе з пералічаных звярталіся ў віленскі «Цайтшрыфт» і супрацоўнічаюць з расійскай суполкай «Сэфэр», але тое не значыць, што гэтых людзей не існуе, што ім няма куды расці. Упэўнены, грамадскі попыт на яўрэйскую тэматыку ў Беларусі ёсць і будзе, пра што сведчыць, між іншым, і выхад «Аўтабіяграфіі» філосафа Саламона Маймана (Мінск, 2018) у перакладзе на беларускую.

Карацей, трохі шкада, што ў «гісторыка-міжнародніка» атрымаўся занадта суб’ектыўны «агульны агляд» для «інстытута Еўра-Азіяцкіх яўрэйскіх даследаванняў». Ды такая, відаць, установа… Камусьці ў яе кіраўніцтве карцела паказаць тутэйшых яўрэяў «беднымі й няшчаснымі», і ў гэткім вобразе ёсць доля праўды, але ж канструктыўнага выйсця не было прапанавана. 🙁 Так, «маштабнае сацыялагічнае даследаванне» – лепей, чым нічога (сам адказваў на пытанні ў лютым г. г.), аднак, па-мойму, скіравана яно найперш на вывучэнне эміграцыйнага патэнцыялу яўрэйства СНД, а не на развіццё тутака «абшчын» і яўрэйскіх штудый. Пажывем-пабачым – магу і памыляцца.

Смешна, калі чалавек з’яўляецца «мудрацом у вачах сваіх»…

Зараз пра тое, што дзеецца вакол. «Галоўнакамандуючы» (па-французску «généralissime», амаль генералісімус :)) кур’ёзна бараніў практычна ўжо прыняты законапраект міністэрства абароны аб «удасканаленні» сістэмы прызыву: «Служыць павінны ўсе, а не толькі дзеці рабочых і сялян, іначай мы трапім у залежнасць ад Расіі або НАТА» (каму трэба, знайдзіце дакладныя цытаты). Гэх… па-першае, прызыў усё адно застанецца «не для ўсіх»; «хлопчыкі-мажоры» так ці іначай з’едуць за мяжу паводле адмысловых накіраванняў. Па-другое, прыпусцім, што ваенкаматам удасца дадаткова «падгрэсці» пару-тройку тысяч прызыўнікоў за год. Праблему баяздольнасці тутэйшых узброеных сіл гэта не вырашыць, што прызнавалі і самі вышэйшыя афіцэры. Па-трэцяе, довад «ад праціўнага»: нават з адтэрміноўкамі для студэнтаў/магістрантаў/аспірантаў за 27 год незалежнасці Сінявокая ўмудрылася не стаць ахвярай суседзяў; ёсць «смутныя сумневы», што ім увогуле не да нас. Калі ж «кампетэнтныя органы» (у адносінах да адміністрацыі РБ гэтае спалучэнне выпадае ўжываць хіба з іроніяй) маюць іншыя звесткі, дык трэба крычаць каравул тэрмінова мацаваць войска ў іншыя спосабы, чым лоўля моладзі, прагнай да навучання. Што, калі пачаць з таго, каб адмовіцца ад пагоні за пышнасцю, праз якую церпяць людзі? Маю на ўвазе мінскую трагедыю 03.07.2019 (загінула жанчына, некалькі беларусаў паранены ў мірны час), але не толькі; «святочныя» інцыдэнты здараліся і раней.

Недарэчнасць законапраекта пад хітрай назвай «Пра змяненне законаў па пытаннях эфектыўнага функцыянавання ваеннай арганізацыі дзяржавы» відавочная ўжо і для часткі дэпутацікаў з палаты прадстаўнікоў. Ніколі ж не было ў гісторыі ПП, каб у другім чытанні прагаласавала «супраць» болей, чым у першым (9 і 6) – звычайна спрэчныя моманты залагоджваюцца паміж галасаваннямі. Няўжо «палатка» ператвараецца-такі ў сапраўдны парламент? Хацелася б верыць; мо нават дойдзе да таго, што ўвосень цяперашнія «кнопкадавы» не дадуць распусціць сябе датэрмінова. Да чаго не раз заклікаў.

Уразіла, якая публіка сабралася ва ўрадзе. Міністарка працы, у адказ на прапанову ўлучаць тэрмін службы ў войску ў стаж для налічэння пенсіі: «У 20 гадоў “яны” не будуць думаць пра пенсію» (няхай прызыўнікі дабіраюць стаж потым). Нагадала эпізод з пачатку 1990-х: у Палацы шахмат і шашак планаваўся дзіцячы турнір, і нехта прапанаваў праветрыць памяшканне. Заслужаная трэнерка гмыкнула: «“Iм” усё роўна – пачнуць гуляць, дык забудуць пра ўсё на свеце». Чым скончылася справа, не ведаю; спадзяюся, трэнерцы зараз добра дыхаецца ў чужой краіне. Во каб і гора-міністарку туды адправіць, пажадана – разам з яе «шэфамі»…

Гульні з мінімум трохразовым (!) перарасходам сродкаў – і гэта называецца «ў межах запланаванага» – падзеяй для ўсёй краіны не сталі, што падкрэслівалі многія каментатары, у т. л. добразычлівыя (напрыклад). Няхай заява прэзідэнта Міжнароднага алімпійскага камітэта, маўляў, цешыцца «ўся Беларусь», застанецца на яго сумленні… Але ж трэба прызнаць, што Лукашэнкі, Рыжанкоў & Co. намацалі-такі слабое звяно ў масавай свядомасці – як тутэйшай, так і заходняй. Сам факт арганізацыі масавых гуляў уплывае на спажыўцоў, быццам наркотык, і адцягвае ўвагу ад рэальных праблем. А сярэдняму замежніку няма розніцы, куды ехаць… У краіну, дзе масава парушаюцца грамадзянскія правы, нават цікавей, бо па вяртанні будзе падстава пахваліцца сваёй смеласцю.

Рэзюмую: своеасаблівая логіка ў правядзенні Еўрапейскіх гульняў у Азербайджане-2015 і Беларусі-2019 была. Зразумела, што дзеля «іміджу» (які не прыяе ўзаемавыгадным стасункам з аўтарытэтнымі контрагентамі, але дапамагае ўтрымаць уладу ў кароткатэрміновым перыядзе) верхавіна можа ахвяраваць эканамічнай мэтазгоднасцю, парастрэсці гаманец – пагатоў, як правіла, не ўласны.

Не хачу пакрыўдзіць спартоўцаў і валанцёраў, многія з якіх насамрэч стараліся. Ва Ўруччы, напрыклад, праходзілі спаборніцтвы па боксе. Мая жонка, ні разу не аматарка гэтага віду спорту, схадзіла «за кампанію», і ёй спадабалася. Якраз у той дзень, 29.06.2019, беларускі баксёр Дзмітрый Асанаў заваяваў «золата»… Але лыжкай дзёгцю стала тое, што ахоўнік не даў чэмпіёну прабегчыся са сцягам перад усімі трыбунамі (дзе, безумоўна, хапала асанаўскіх балельшчыкаў).

Здымкі С. Рубінчык

Гэты факт, разам з іншымі, лішні раз сведчыць пра казённасць, неразняволенасць гульняў. Пра стаўленне да рабочых у «алімпійскай вёсцы» можна пачытаць тут.

Аналізаваць дзейнасць новага прэзідэнта Украіны ранавата – не мінула нават ста дзён з яго «інтранізацыі». Як бы скептычна я ні ставіўся да «Зелі», нейкія пазітыўныя сігналы наша паўднёвая суседка пасылае. Напрыклад, у чэрвені ўлады Палтавы вырашылі не пачынаць будоўлю на месцы забойства яўрэяў у Пушкароўскім Яры (як было ў беларускім Брэсце, гл. у мінулай серыі). Суд прызнаў незаконным перайменаванне кіеўскіх праспектаў у гонар Бандэры і Шухевіча, здзейсненае ў 2016-2017 гг. аматарамі «насілля і бяссілля». Так, глядзіш, і заказчыкаў забойстваў Алеся Бузіны ды Паўла Шарамета прыцягнуць да адказнасці?..

Цытатнік

«Кожная новая заява павінна яўным чынам абапірацца на аргументы, выказаныя табою раней. Калі гэтага няма, то аўдыторыя проста лічыць цябе вар’ятам. Такое здараецца таксама, калі аўдыторыі здаецца, што ты надаеш таму ці іншаму аргументу больш вагі, чым апраўдана на тым этапе» (Эліэзер Юдкоўскі, 2007)

«У сталасці хлусіць – як багатаму красці: і сорамна, і няма патрэбы» (Андрэй Федарэнка, «Народная воля», 02.02.2018)

«Вялікае не абавязана быць добрым» (Дзмітрый Быкаў, 05.07.2019)

Вольф Рубінчык, г. Мінск

07.07.2019

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 07.07.2019 22:13

Водгукi

“У многім падзяляю выкладзеныя тут развагі. Асабліва ўдзячны за належную апінію нашай Іны [Соркінай] і яе выдатнай працы пра штэтлы” (д-р Юрась Гарбінскі, Польшча) 08.07.2019

“Тое, што тычыць маёй працы як гісторыка, кладу ў папкі. Цікава было пра іудаіку. Зацікавілі кнігі Маймана і Соркінай” (Анатоль Сідарэвіч, Мінск), 10.07.2019.

Зьміцер Ветразь. Будзь тройчы клятай ты, вайна…(бел/русс)

ТРЫ СТАРЭЙШЫХ ЛЕЙТЭНАНТЫ,

АФІЦЭРСКІ ГОНАР

АЛЬБО БУДЗЬ ТРОЙЧЫ КЛЯТАЙ ТЫ, ВАЙНА…

Мой дзед пайшоў ваяваць з Полацку на чацвёрты дзень вайны. 26 чэрвеня 1941года пасля бамбёжкі немцамі Бяцкага аэрадрому паляцеў на адным з “СБ” – нешматлікіх ацалелых хуткасных бамбавікоў у бок Масквы. Ён не быў кадравым вайскоўцам, але да вайны скончыў у Менску электратэхнічную вучэльню, і яго адразу накіравалі ў войскі сувязі. Падрабязна дзед ніколі не любіў нічога распавядаць. Пералічваў гарады: Смаленск, Вязьма, Гжацк, Мажайск … Рэкагнасцыроўка, перафармаванне ў Саранску і абарона Масквы… 1-й Прыбалтыйскі, 3-й Беларускі, Каўнас, Кенігсберг… Паўтараю, дзед вельмі не любіў гаварыць ні аб вайне, ні аб узнагародах, ні аб тым, як даслужыўся да звання старэйшага лейтэнанта! Калі я прасіў яго распавесці аб тым, часта ўсё скончвалася адной фразай: «Такая в-в-вайна была, т-такая в-вайна б-была…» Рукі ў яго пачыналі трэсціся, на вачах з’яўляліся слёзы, на вусны клалася пячатка маўчання…

Ведаю толькі, што майго дзеда – перакананага камуніста – усю вайну захоўваў маленькі сподні крыжык, які дала яму бабуля на развітанне, шчыра верыўшая ў Бога. А саму бабулю ўсю вайну захоўваў абразок Пачаеўскай Божай маці, які і зараз вісіць у чырвоным куце нашай хаты! Гэты абразок дапамагаў бабулі з двума малалетнімі дзецьмі перажыць і спаленне вёскі, дзе яна ратавалася ў сваякоў пасля таго як у самым цэнтры Полацку разбамбавалі іх кватэру, і канцлагер у Спаскім мястэчку, і жыццё ў лясах, і ў боркавічскім падполлі, і ўшацкую блакаду ў партызанскім атрадзе… Але дзед не верыў у Бога, памятаю як ён абураўся: “Які ж гэта Бог, калі дазваляе немцу малога рабенка кідаць у студню!”

…З вышыні пражытых гадоў я, зразумела ж, ужо не пагаджаюся з дзедам, ведаю, што Бог – гэта Каханне! А каханне гідзіцца гвалту, яно нікога не можа ў прынцыпе прымусіць да чаго б ні было, наадварот – кожнаму даруе волю, падае выбар. І ўсе людзі ўсё жыццё сваё, штодзённа выбіраюць – вырашаюць як, нашто, на чыім баку, фармальна, ці нефармальна змагацца: на баку любові, дабра, волі і тварэння або на баку зла, нянавісці, рабства і разбурэння!

Не ведаю як жыў тады мой дзед, якія рашэнні прымаў у якіх сітуацыях, толькі Бог выратаваў яго ў тым пекле. Хоць аб сваім апошнім дні вайны дзед толкам нічога і не памятаў, толькі гаварыў, што калі пад Кенігсбергам вёз пошту на сваім “нябесным ціхаходзе” “У-2” на яго “…як наляцелі “Юнкерсы”, як далі!..” Я пытаў: “Дык ты прызямліўся, саскочыў з парашутам?” Магу толькі выказаць згадку, што адбылося ні то, ні другое. Мусіць, ён проста зваліўся разам з самалётам, і застаўся жывы толькі дзякуючы ўсё той жа праславутай ціхаходнасці апошняга! Але на цэлы год пасля таго дзед страціў магчымасць гаварыць, і бабуля ціха адпойвала яго з лыжачкі пасля шпіталя, дзе ён сустрэў нашую перамогу. Дзесяцігоддзямі пазней, дзядуля “апраўдваўся” перада мнойю, хаваючыся ад бабулі з кілішкам самаробнага віна: “Ня думай, я – не пьяніца, і п’ю ж я не замнога, простая з той вайны мне баліць усё цэла і, толькі калі выпьеш крыху, становіцца лягчэй. Будзь яна клятай, тая вайна!..”

…………………………………………………………………………………………………………………………………

Я нарадзіўся з алоўкам за вухам, як жартавала маці, прынамсі, заўсёды спаў з ім, клапатліва пакладзеным пад падушку, таму што вельмі любіў маляваць. У дзяцінстве – абажаў мадэлізм і досыць рана зразумеў, што жадаю стаць дызайнерам. Скончыўшы наваполацкую музычную школу, скончыў і профільны фізмат клас, а адразу пасля сярэдняй школы пайшоў і скончыў Наваполацкі політэхнічны інстытут.

Але мая краіна сказала мне – вораг на парозе дружалюбнага Афганістана і трэба рыхтавацца да вайны. Здароўе ў мяне, ледзьве не як у ва ўсякага “гнілога” інтэлігента, было не лепшым, і пасля заклічнай камісіі мяне адправілі ў шпіталь на абследаванне, збіраліся камісавать. Але я катэгарычна не пагадзіўся, я нібы адчуваў нейкую няёмкасць, віну перад вялікай воінскай ахвярай майго, да таго часу ўжо назаўжды адыйшоўшага ад нас дзеда, яго гонарам – гонарам малодшага афіцэру! А пасля інстытута, пасля тэрміновай службы і адмысловых збораў, мне прама ткі “свяціла” стаць такім жа, апрыёры не карумпаваным, як зараз бы сказалі, малодшым афіцэрам дзедаўскага Савецкага войска, і я са страхам і радасцю прыняў выклік лёсу! Са страхам, таму што працягласць жыцця танка ў сучасным баю ў сярэднім складае 4 хвіліны, таму што быў малады, а з вайны часам вяртаюцца ў такім стане, што лепш было б зусім не вярнуцца!.. Але! Доўг – ёсць доўг! Гонар – ёсць гонар! Трэба значыць трэба! …Гэдак вось і стаў скрыпач танкістам!

Не будзем успамінаць статутныя і не статутныя “нягоды і пазбаўленні” службы, але канчаткова я выйшаў у запас у свае 26-ть. Прычым, не толькі са званнем старэйшага лейтэнанта, але і з адмарожанымі ныркамі ды пальцамі ног. Дасталося на палігонах пад Барысавам і Бабруйскам, пад Асіповічамі і Дрэтуньню: дваццаць месяцаў “палявога жыцця” пакінулі аб сабе памяць. Нам танкістам прыходзілася ў любое надвор’е круглы год двойчы ў тыдзень рабіць шматкіламетровыя, часта пешыя, марш-кідкі на сутачныя (дзённыя і начныя) страляніны. І гэта не лічачы вучэнняў! Дагэтуль трунным холадам у пазваночніку аддаюцца тыя зімы. Але Бог мілаваў і мяне: я не патрапіў у Афган на яшчэ больш страшэнную, чым дзед вайну – вайну грамадзянскую! Будзь двойчы клятая яна!

А шмат пазней, ужо ў XXI стагоддзі, я прама заяўляў у ваенкамаце: “І не прапаноўвайце мне садзіцца ў танк па-баявому: занадта шмат у мяне сваякоў ва Ўкраіне і Расіі! Клянуся гонарам афіцэра – я не буду страляць ні ва ўкраінцаў, ні ў расейцаў: раптам патраплю ва ўласнага брата! Будзь двойчы клятай вашая вайна!!”

……………………………………………………………………………………………….

Пражыў я доўгае, напружанае, плённае, цікавае жыццё. Стаў кіроўным канструктарам завода “Вымяральнік”, стварыў сваю будаўнічую фірму, атрымаў яшчэ адно вышэйшае, вучыўся сам і настаўляў другіх, распрацаваў свой кірунак у педагогіцы і пад заслону працоўнай дзейнасці пайшоў… у пралетарыі на “Нафтан”! Проста, каб зарабіць на жыццё. Як атрымалася, гэта – найбольш эфектыўны спосаб: ні перад кім не схіляючысь, не ашукваючы і не ўгаворваючы, не абкрадваючы і не зневажаючы нікога, ўзяць – і заробіць!

І вось, падыйшоўшы да свайго шасцідзесяцігоддзя, адрабіўшы 42 гады на краіну, у тым ліку 15-ть па трохзменнаму графіку ў атмасферы серавадароду і шчолачы, ВУГ, ВВГ і іншых “радасцяў” нафтаперапрацоўкі, “мая” краіна заявіла мне: “На пенсію – на агульных падставах – у 63!” І гэта пры ўсім тым, што ні для каго не сакрэт: сярэдняя працягласць жыцця мужчын у Наваполацку – 59 гадоў! І хто не ведае, што наш горад па колькасці шкодных выкідаў стаіць на першым месцы ў Беларусі (каля 50 млн. т. у год), больш чым ў два разы апярэджваючы другі па шкоднасці Менск? Не, проста цікаўна, а ці дацягвае разумнік, які прыдумаў такую нялюдскасць з пенсіямі, узроўнем свайго IQ хоць бы да 55-ці балаў, як малпа Джудзі? Ох, як хочацца на правах бласлаўлёнага ім “нябожчыка” яму сказаць: “Гэта з табой, пачвара двухногая, сядзячая у цяпле і святле, – “на агульных падставах”? Дык давай памяняемся, калі табе аднолькава!”

Так і стаў я “потомственным” пенсіянерам: спачатку абяцалі адпусціць у 50-т, потым («па “другим спіску”) – у 55-ть, потым – у 60-т, потым – у 63! Усё “потом” ды “потом”…

Але, як у нас гавораць: “Галоўнае – абы не вайна!” Будзь клятая яна!

Вось мой швагер – мой аднагодак – не змог яе перажыць. Дакладней ён выжыў у Афгане, вярнуўшыся з цукровым дыябетам і букетам іншых хвароб, але галоўнае – з хваробай душы! Не змог перажыць перажытага там – павесіўся, пакінуўшы двух малалетніх дзетак…

Але можа быць менавіта дзякуючы яму, я і засвоіў тады для сябе страшэнную ісціну: вайна не бывае ўчорашняй, не бывае яна і заўтрашняй! Вайна – заўсёды сярод нас! І ўсе мы, ледзь ці не кожны дзень і кожную гадзіну робім свой выбар: “Я – з Чорнымі або з Белымі?” І кожны дзень і ў кабінетах, і на палях бітваў ідзе смяротная непрымірымая вайна. І не бывае вайны справядлівай. І самая злая вайна ідзе ў сэрцах людзей. І там, дзе перамагаюць Чорныя, гіне Чалавек у чалавеку! Чалавек становіцца нелюдьдзю!

І у душах тых, хто прыдумаў нашу пенсійную “рэформу”, несумнеўна перамаглі чорныя сілы! Іх душы памерлі, і значыць, па азначэнні гэта ўжо не людзі – зомбі-нелюдьдзі! А людзі загінулі, іх няма. На вайне, як на вайне! Будзь клятай яна! Будзь клятай вайна!

Але і тады я яшчэ не мог зразумець галоўнага.

………………………………………………………………………………………………

Я зразумеў гэта галоўнае літаральна толькі ўчора.

На светлае свята Вялікдзень, цудоўным вясновым днём я спяшаўся ў спартовы комплекс “Садко” на сваю апошнюю ў сезоне гульню ў валейбол. Там мы завадчане – энтузіясты здаровага ладу жыцця, сярод якіх я, мабыць, самы “сталы”, збіраемся па нядзельных вечарах. І я сапраўды спяшаўся, таму што прыйшлося шмат папрацаваць на лецішчы, сустрэць свята. Але я не мог падвесці таварышаў: усе ж ведаюць, што валейбол гульня камандная. Не прыйдзі хоць бы я адзін – гэта была бы ўжо іншая гульня, калі была б наогул! І я – спяшаўся!

Але тут здарылася непрадбачанае. Перад самым “Садко” мяне спынілі… Не-не, не гопнікі з падваротні – міліцыянты! Справа ў тым, што вуліца “Юбілейная” вельмі вузкая і кароткая – усяго метраў каля 6-ці ў шырыню і 400-сот – у даўжыню. Але яна мае чатыры пешаходных пераходы, тры з якіх размешчаныя на адной яе палове, а чацвёрты – толькі на іншым канцы. Хто дадумаўся так нераўнамерна іх размясціць гісторыя, як кажуць, “замоўчвае”! Але вуліца мае два скрыжаванні – заезды ў прылеглыя двары, і пешаходы натуральным чынам выходзячы да іх перасякаюць яе ў зонах утварыўшыхся раздарожжаў. Аднак, дарожныя службы “ўзаконілі” пераход толькі на адным раздарожжы, а вось іншае, якое выводзіць да Паліклінікі №1, базе Хуткай дапамогі, басейну “Садко”, Дому гандлю, Дзяржстраху, СПА-салону, фотастудыі ды іншым установам – забыліся. З такой “алагічнай непамятлівасцю” не пагодзіцца ні адзін разумны чалавек, і людзі заўсёды пераходзілі і пераходзяць тое раздарожжа, нягледзячы на адсутнасць адпаведнай разметкі. Вось і я там хаджу ўжо паўсотню гадоў!

Але ў гэты раз мяне спынілі. Не, не так, як гэта бывае на раздарожжах, дзе ў адсутнасць святлафора, чарговасцю пераходу кіруе рэгуліроўшчык. “Слугі народу” подла хаваліся ў сваёй іншамарцы ў раёне аўтастаянкі каля Дзяржстраха. Мне, натуральна, было не да іх, я агледзеўшыся ў абодвы бакі, не без здзіўлення адзначыў, што вуліца была цалкам пустою – на ёй не было ні машын, ні людзей. Мабыць, усё святкуюць Вялікдзень, вырашыў я і спакойна перайшоў “Юбілейную”. Але не тут-та было, карэта ахоўнікаў “парадку” плыўна спынілася побач са мною, з яе павольна выйшаў міліцыянт і ветліва прапанаваў мне адысці з ім у бок, каб скласці пратакол.

Я спрабаваў яму тлумачыць, што спазняюся, што не стварыў аварыйнай сітуацыі, што ўсё тут ходзяць, але афіцэр нічога не слухаў. Трэба сказаць, што за лічаныя хвіліны пакуль ён афармляў сваю адзіную старонку, наша раздарожжа перасекла яшчэ цэлых пяць (адкуль яны толькі ўзяліся) чалавек! Але ўсіх іх спыняў паплечнік міліцыянта, прыстройваючы да мяне ў чаргу. Я спрабаваў ківаць свайму візаві на маіх неадвольных саўдзельнікаў, фактычна пацвярджаўшых маю правасць, але г-н старэйшы лейтэнант (Не мог я тады назваць яго “таварышам” – тамбоўскі воўк яму таварыш!) быў няўмольны. “Я толькі раблю сваю працу!” – абыякава паўтараў ён.

І тут я ўспомніў пра свайго дзеда і злавіў сябе на думцы, што мімаволі параўноўваю міліцыянта з сабой: “Так, яму таксама гадоў 26-ть як і мне калісьці, і ён таксама падыходзіць мне ва ўнукі, як я свайму дзеду калісьці, і ён таксама старэйшы лейтэнант, і ён таксама выконвае свой доўг”… Стоп. Тут логіка мая спынялася, нешта ў ёй не “зрасталася”… І тут я зразумеў то галоўнае ў катэгорыях “вайна”, “доўг”, “гонар афіцэра”, якое ніяк не прыходзіла мне ў галаву раней! Прычым тут “доўг” падумаў я, калі місія любога афіцэра, любой краіны – абараняць! І не проста стаяць на варце бяззбройных людзей, а арганізоўваць яе, кіраваць ёй – ён жа не проста радавы салдат!.. А гэты, стаяўшы перада мною старлей, толькі і бубніў: “Пытанні па арганізацыі пераходу не да мяне. Я проста раблю сваю працу!”

Як “вечны студэнт” я выдатна ведаў, што ў царскія часіны 25 студзеня ў Татьтянін дзень, паліцыі катэгарычна забаранялася перашкаджаць “радавацца жыццю” хай нават і ў вусцілку п’яным студэнтам. Ёй загадвалася толькі прымаць магчымыя меры деля дастаўкі загуляўшых да іх месцаў жыхарства!.. У царскія часы, тым не менш, баявыя афіцэры лічылі ніжэй сваёй годнасці падаваць руку жандарскім, проста не лічачы іх пасаду годнай павагі, годнай звання афіцэру! Але гэта ж калі: у нас жа сёння – суверэнная дэмакратычная рэспубліка, зусім не калонія Расійскай імперыі!.. А тут, мала таго, што ў нас аднялі адзіны, першы з трох наступных пасля велікоднай нядзелі, традыцыйна святочных дзён самога галоўнага для хрысціяніна свята, дык на прастадушных грамадзян духоўныя дэгенераты яшчэ і адкрылі планамернае паляванне!

Можа быць, хтосьці ”дабразычліва” й зазначыць: “Дык мент жа як раз і засцерагаў цябе, палохаў караючы, каб ты ў іншы раз не патрапіў пад колы, прымаў прэвентыўныя меры, так сказаць!” Але, дазвольце, ужо я та цвёрда ведаю з педагогікі: усякае пакаранне павінна быць адэкватна і супамерна злачынству інакш яно прынясе толькі дыдактагенічную шкоду – пакрыўдзіць, абразіць, пасее ў ахвяры недавер, жорсткасць, нянавісць да ката, адцуранне ад праблемы! Чаго даможацца такая міліцыя – непавагі і пагарды народа да наяўнай улады? Гэтага яна жадае?!

Ды і ў чым склад майго злачынства – у тым, што не падпарадкаваўся бесталковай дарожнай службе, у тым, што парушыў валюнтарысцкі, адарваны ад рэальнасці пункт правіл дарожнага руху, напісаны яшчэ ў саўдэпаўскі застой нейкім самшэлым паперамаракам?! Ох, як добра калісьці мой дзед, паўтаруся, перакананы камуніст, гаварыў у гэтым кантэксце аб самім Генеральным сакратару Л.І.Брэжневе: “Парахня ў старога абабка з заду сыпіцца, а ен яшчэ ткнецца добрых людзей розуму вучыць!.. Самому на прыем у зямельны аддзел са справаздачай час збірацца!!”

А гэты сённяшні старэйшы лейтэнант?.. Можа яму псіхалагічна ўжо і не 26-ть, а ўсё 76-ть, як дзядзьку Лёню? Можа ён ужо і не ў стане крытычна мысліць, нешта “падвяргаць сумненню”? Няўжо яму як і мне трэба пражыць такое доўгае жыццё, каб зразумець усю жудаснасць яго ж самога ўласнага злачынства!.. І пасля ўсяго гэтага ён жадаў бы яшчэ лічыць сябе афіцэрам – увасабленнем розуму і гонару, галоўнай сілы і надзеі – абаронцам краіны?!.. Ён, ці бачыце, проста “робіць” сваю працу…

“Якая ж паскудная ў цябе, ўнучок, праца” – толькі і падумаў я тады аб ім! Не ведаю, змог ці ён прачытаць гэта ў маіх вачах.

…Дабраўшыся, нарэшце, да спартзалы я з радасцю зазначыў, што мае хлопцы сапраўды чакаюць толькі мяне, а значыць, гульня адбудзецца!.. Але гэта ўжо, вядома, была “не тая” гульня. І я, вядома, падзяліўся сваёй “навіной” з сябрамі. Але тыя мяне проста збянтэжылі: “Мяркуеш ты – першы, каго абрабавалі гэтыя бандыты? Яны ж толькі й выконваюць як у савецкія часы “план нарыхтовак” па правапарушэннях. Ім зверху даводзіцца лічба, якую яны павінны “адпрацаваць” да канца месяцу апроч асноўнай працы, а ты сваімі пытаннямі псуеш ім смак заробку “алею на хлеб”! Нават не спрабуй ім нешта тлумачыць! Ты што з дубу зваліўся? Прычым тут свята, правілы, прычым тут сумленне, гонар, прычым тут правапарушэнні – ім проста трэба заробіць! Ну, а, як гаворыцца: “Быў бы чалавек – артыкул знойдзецца!..”

Валейбол наш даўно скончыўся. Але вушы мае ўсё раздзірала фраза: “Пры чым тут гонар?!” І ўсё гэта – ў самы вялікі дзень, у дзень Светлага Уваскрэсення Хрыстова!.. “Ды дзе жа ж ты, Пане Божа?!” – бяздоннымі вачыма пытаў я ў бяздоннага Неба…

Афіцэрскі гонар! Як жа ж так можна аб ім?! Гэта што значыць, што я, што мой дзед жылі дарма? Дарма клаліся касцьмі ў славу сваёй Радзімы?! Не задумваліся ні аб сваім жыцці, ні аб сваім здароўі, ні, тым больш, аб нейкім “алеі на хлеб?” Старэйшы лейтэнант дзед – праліваў кроў за сваю краіну, за сваіх грамадзян. Старэйшы лейтэнант унук – праліваў пот, рыхтуючыся ваяваць у чужой грамадзянскай вайне, але абараняючы інтарэсы сваёй краіны. Старэйшы ж лейтэнант прапраўнук перасягнуў усіх – раскочваючы на пэрламутавым казённым лімузіне пралівае чарнілы на пратаколах і слёзы без віны вінаватых суграмадзян!!

О, Божа, куды коціцца звар’яцелая мая краіна?! Якая жахлівая метамарфоза адбылася з ёй, з воінскім гонарам яе афіцэраў… Не-не, спадары! Няўжо нашы сучасныя камандзіры не маюць за плячымы ні воднай ВНУ? У любой жа з іх, на ўсіх факультэтах вывучаюць філасофію, якая, стоячы на платформе ці матэрыялізму то, ці ідэалізму пагаджаецца з тым, што галоўны закон Прыроды – Закон адлюстравання! Прасцей кажучы: “Як гукнецца, так і адгукнецца!” І любая агрэсія – асуджана ўжо таму, што нараджае сустрэчную, яшчэ больш магутную агрэсію: “Сеючы вецер – іжне буру!” Вось таму ўсялякае зло – і прыдуркавата, і самагубна! І ўсякі агрэсар – самазабойца! А ўжо ў дзяржавы, якая абрала ахвярай сваёй агрэсіі ўласны народ, проста няма і не можа быць ніякай будучыні! І хтосьці яшчэ не верыць у канец свету!?

О, будзь ты клятай, вайна айчынная – з ворагам-чужынцам! Будзь двойчы клятай вайна грамадзянская – з ворагам-земляком! Але будзь ты тройчы клятай, вайна дзяржаўная – вайна ўзброенай дзяржавы з бяззбройным уласным народам! Так, у рэшце рэшт, я зразумеў што яно – самае страшнае ў сутнасці вайны.

Любая вайна пачынаецца і скончваецца ў душах людзей. Любая вайна, ці ўнутраная, ці знешняя – нараджае ланцуговую рэакцыю – распальвае іншыя новыя войны! І самым страшэнным вынікам бітваў становіцца следства перамогі чорных сілаў у душы чалавека: гэты нелюдьдзь пачынае вайну з уласным асяроддзем, з уласным народам!.. А ці бывае, наогул, “чужы” народ, калі… ўсе людзі, як вядома, – браты?!

Вось, аказваецца чаму моўчкі плакаў мой дзед, вось чаму не мог гаварыць аб вайне: ён, відавочна, проста шматкроць, нібы зноўку паміраючы, адчуваў гэты жах, гэтае галоўнае следства любой вайны на ўласнай скуры!

Будзь тройчы клятай ты, вайна!!!

……………………………………………………………………………………………

Прайшло некалькі сумных дзён, усе ж памятаюць Эклезіяста: “Вялікія веды – вялікі сум!..”

Але вось зазваніў мой тэлефон, і тое, што я пачуў у трубцы, было, мабыць, адной з самых вялікіх і шчаслівых нечаканасцяў у маім жыцці: “Вас турбуе той міліцыянер, які спыніў Вас за пераход вуліцы ў неналежным месцы ў нядзелю… Прабачце, але гонар афіцэра не дазваляе мне ваяваць са сваім народам, я проста не жадаю пусціць сабе кулю ў лоб на прыканцы свайго жыцця, а таму не магу “даць ход” пратаколу па Вашай справе, якой па-сутнасці і не было! Будзь то войска, будзь міліцыя – мы закліканы абараняць людзей! Дык ведайце: і ў міліцыі не ўсе афіцэры вузкалобыя продажныя стварэнні з адной звілінай ад фуражкі, гатовыя за трыццаць срэбнікаў душыць уласны народ, які, нягледзячы ні на што, нас усё яшчэ корміць! Так што, можаце спаць спакойна… А ў гарвыканкам усё ж падыдзіце з патрабаваннем перанесці адзін з пераходаў у больш запатрабаванае месца!”

……………………………………………………………………………………………..

Вось, думаю я з таго часу…

Можа быць і сапраўды толькі афіцэрскі гонар – дзіцё сумлення, якое жыве ў душы кожнага добрага чалавека, і абароніць, выратуе гэты свет ад самазнішчэння…

Ці я ўсё ж яшчэ нешта не разумею? Як думаеце?..

Тут і скончваецца наша дзіўная гісторыя, якую распавёў мне адзін мой стары знаёмы.

Вы скажыце – так не бывае?.. Але ж як жа, як гэтаму не верыць: такое ж нельга прыдумаць! І хіба вы не выклікнеце разам са ўсімі старэйшымі лейтэнантамі свету: “Будзь тройчы клятай ты, вайна, – вайна з бяззбройным народам!!!”

Ці ўсё гэта мне сапраўды прыснілася?..

Пэўна, старэю!

2019

==============================================================================

Змитер Ветразь

ТРИ СТАРШИХ ЛЕЙТЕНАНТА,

ОФИЦЕРСКАЯ ЧЕСТЬ

ИЛИ БУДЬ ТРИЖДЫ ПРОКЛЯТА ВОЙНА…

Мой дед ушёл воевать из Полоцка на четвёртый день войны. 26 июня 1941года после бомбёжки немцами Бецкого аэродрома улетел на одном из «СБ» – немногих уцелевших скоростных бомбардировщиков в сторону Москвы. Он не был кадровым военным, но до войны окончил в Минске электротехническое училище, и его сразу определили в войска связи. Подробно дед никогда не любил ничего рассказывать. Перечислял города: Смоленск, Вязьма, Гжатск, Можайск … Рекогносцировка, переформирование в Саранске и оборона Москвы… 1-й Прибалтийский, 3-й Белорусский, Каунас, Кенигсберг… Повторяю, дед очень не любил говорить ни о войне, ни о наградах, ни о том, как дослужился до звания старшего лейтенанта! Когда я просил его рассказать о том, часто всё заканчивалось одной фразой: «Такая в-в-война была, т-такая в-война б-была…» Руки у него начинали трястись, на глазах появлялись слёзы, на губы ложилась печать молчания…

Знаю только, что моего деда – убеждённого коммуниста – всю войну хранил маленький нательный крестик, который дала ему бабушка на прощанье, искренне верившая в Бога. А саму бабушку всю войну хранила иконка Почаевской Богоматери, которая и сейчас висит в красном углу её – нашего – дома! Эта иконка помогла бабушке с двумя малолетними детьми пережить и сожжение деревни, где она спасалась у родственников после того как в самом центре Полоцка разбомбили их дом, и концлагерь в Спасском городке, побег и жизнь в лесах, и в борковичском подполье, и ушачскую блокаду в партизанском отряде… Но дед не верил в Бога, помню как он возмущался: «Які ж гэта Бог, калі дазваляе немцу малога рабёнка кідаць у студню!»

…С высоты прожитых лет я, конечно, уже не соглашаюсь с дедом, знаю, что Бог – это Любовь! А любви претит насилие, она никого не может в принципе принудить к чему бы то ни было, наоборот – каждому дарует свободу, предоставляет выбор. И все люди всю жизнь свою, каждодневно выбирают – решают как, за что, на чьей стороне формально, неформально ли сражаться: на стороне любви, добра, свободы и созидания или на стороне зла, ненависти, рабства и разрушения!

Не знаю как жил тогда мой дед, какие решения принимал в каких ситуациях, только Бог спас и его в том пекле. Хоть о своём последнем дне войны дед толком ничего и не помнил, только рассказывал, что когда под Кенигсбергом вёз почту на своём «небесном тихоходе» «У-2» на него «…як наляцелі «Юнкерсы», як далі!..» Я спрашивал: «Так ты приземлился, спрыгнул с парашютом?» Могу только предположить, что произошло ни то, ни другое. Видимо, он просто упал вместе с самолётом, и остался жив лишь благодаря всё той же пресловутой тихоходности последнего! Но на целый год после того дед потерял дар речи, и бабуля тихо отпаивала его с ложечки после госпиталя, где он встретил нашу победу. Десятилетиями спустя, дедушка «оправдывался» передо мной, прячась от бабушки с рюмкой самодельного вина: «Ня думай, я – не пьяніца, і пью ж я не замнога, проста з той вайны мне баліць усё цела і, толькі калі выпьеш крыху, становіцца лягчэй. Будзь яна клятай, тая вайна!..»

…………………………………………………………………………………………..

Я родился с карандашом за ухом, как шутила мама, по крайней мере, всегда спал с ним, заботливо уложенным под подушку, потому что очень любил рисовать. В детстве – обожал моделизм и достаточно рано понял, что хочу стать дизайнером. Окончив новополоцкую музыкальную школу, окончил и профильный физмат класс, а сразу после средней школы пошёл и окончил Новополоцкий политехнический институт.

Но моя страна сказала мне – враг на пороге дружественного Афганистана и нужно готовиться к войне. Здоровье у меня, едва ли не как у всякого «гнилого» интеллигента, было не лучшим, и после призывной комиссии меня отправили в госпиталь на обследование, хотели комиссовать. Но я категорически не согласился, я словно чувствовал какую-то неловкость, вину перед великой воинской жертвой моего, к тому времени уже навсегда ушедшего от нас деда, его честью – честью младшего офицера! А после института, посредством срочной службы и специальных сборов, мне прямо таки «светило» стать таким же, априори не коррумпированным, как сейчас бы сказали, младшим офицером дедовской Советской армии, и я со страхом и радостью принял вызов судьбы! Со страхом, потому что продолжительность жизни танка в современном бою в среднем составляет 4 минуты, потому что был молод, а с войны иногда возвращаются в таком состоянии, что лучше было б вовсе не вернуться!.. Но! Долг – есть долг! Честь – есть честь! Надо значит надо! …Так вот и стал скрипач танкистом!

Не будем вспоминать уставные и не уставные «тяготы и лишения» службы, но окончательно я вышел в запас в свои 26-ть. Причём, не только со званием старшего лейтенанта, но и с отмороженными почками и пальцами ног. Досталось на полигонах под Борисовом и Бобруйском, под Осиповичами и Дретунью: двадцать месяцев «полевой жизни» дали себя знать. Нам танкистам приходилось в любую погоду круглый год дважды в неделю делать многокилометровые, часто пешие, марш-броски на суточные (дневные и ночные) стрельбы. И это не считая учений! До сих пор гробовым холодом в позвоночнике отдаются те зимы. Но Бог миловал и меня: я не попал в Афган на ещё более страшную, чем дед войну – войну гражданскую! Будь дважды проклята она!

А много позже, уже в XXI веке, я прямо заявлял в военкомате: «И не предлагайте мне садиться в танк по-боевому: слишком много у меня родственников в Украине и России! Клянусь честью офицера – я не буду стрелять ни в украинцев, ни в россиян: вдруг попаду в собственного брата! Будь дважды проклята ваша война!!»

……………………………………………………………………………………………

Прожил я долгую, напряжённую, плодотворную, интересную жизнь. Стал ведущим конструктором завода «Измеритель», создал свою строительную фирму, получил ещё одно высшее, учился сам и продвигал науку, разработал своё направление в педагогике и под занавес трудовой деятельности пошёл… в пролетарии на «Нафтан»! Просто, чтобы заработать на жизнь. Как оказалось, это – наиболее эффективный способ: никому не кланяясь, не обманывая и не уговаривая, не обворовывая и не унижая взять – и заработать!

И вот, подойдя к своему шестидесятилетию, отработав 42 года на страну, в том числе 15-ть по трёхсменному графику в атмосфере сероводорода и осернителей, щелочи, ВСГ, УВГ и прочих «радостей» нефтепереработки, «моя» страна заявила мне: «На пенсию – на общих основаниях – в 63!» И это при всём том, что ни для кого не секрет: средняя продолжительность жизни мужчин в Новополоцке – 59 лет! И кто не знает, что наш город по количеству вредных выбросов стоит на первом месте в Беларуси (порядка 50 млн. т. в год), более чем в два раза опережая второй по вредности Минск? Нет, просто любопытно, а дотягивает ли умник, который придумал такое изуверство с пенсиями, уровнем своего IQ хотя бы до 55-ти баллов, как обезьяна Джуди? Очень хотелось бы на правах благословлённого им «покойника» ему же сказать: «Это с тобой, тварью двуногой, сидящей в тепле и светле, – «на общих основаниях»? Ну, так давай поменяемся, если тебе одинаково!»

Так и стал я «потомственным» пенсионером: сначала обещали отпустить в 50-т, потом (по «второму списку») – в 55-ть, потом – в 60-т, потом – в 63! Всё «потом», да «потом»… Но, как у нас говорят: «Главное – абы не война!» Будь проклята она!

Вот мой шурин – мой ровесник – не смог её пережить. Точнее он выжил в Афгане, вернувшись с сахарным диабетом и букетом других болезней, но главное – с болезнью души! Не смог пережить пережитого там – повесился, оставив двух малолетних деток…

Но может быть именно благодаря ему, я и усвоил тогда для себя страшную истину: война не бывает вчерашней, не бывает она и завтрашней! Война – всегда среди нас! И все мы, едва ли не каждый день и час делаем свой выбор: «Я – с Чёрными или с Белыми?» И каждый день в умах, в квартирах, в кабинетах, на полях сражений идёт смертельная непримиримая война. И не бывает войны справедливой. И самая страшная война идёт в сердцах людей. И там, где побеждают Чёрные, погибает Человек в человеке! Человек становится нелюдью!

И в душах тех, кто придумал нашу пенсионную «реформу», точно победили чёрные силы! Их души умерли, и значит, по определению это уже не люди – зомби-нелюди: люди погибли, их нет. На войне, как на войне! Будь проклята она! Будь проклята война!

Но и тогда я ещё не понимал главного.

……………………………………………………………………………………………

Я понял это главное буквально только вчера.

На светлый праздник Пасхи, чудесным весенним днём я спешил в спорткомплекс «Садко» на свою последнюю в этом сезоне игру в волейбол. Там мы заводчане – энтузиасты здорового образа жизни, среди которых я, пожалуй, самый «степенный», собираемся по воскресным вечерам. И я действительно спешил, потому что пришлось потрудиться и задержаться на даче, встретить праздник… Но я не мог подвести товарищей: все же знают, что волейбол игра командная. Не приди хотя б я один – это была бы уже другая игра, если была бы вообще!

Но тут случилось непредвиденное. Перед самым «Садко» меня остановили… Нет-нет, не гопники из подворотни – милиционеры! Дело в том, что улица «Юбилейная» очень узка и коротка – всего-то порядка метров 6-ти в ширину и 400-сот – в длину. Но она имеет четыре пешеходных перехода, три из которых расположены на одной её половине, а четвёртый – лишь на другом конце. Кто додумался так неравномерно их расположить история, как говорится, «умалчивает»! Но улица имеет два пересечения – заезды в прилегающие дворы, и пешеходы естественным образом выходя к ним пересекают её в зонах образовавшихся перекрёстков. Однако, дорожные службы «узаконили» переход лишь на одном перекрёстке, а вот другой, выводящий к Поликлинике №1, базе Скорой помощи, бассейну «Садко», Дому торговли, Госстраху, СПА-салону, фотостудии и другим учреждениям – забыли. С такой алогичной забывчивостью вряд ли согласится хоть один нормальный человек, и люди всегда переходили и переходят тот перекрёсток, несмотря на отсутствие соответствующей разметки. Вот и я там хожу уже пятьдесят лет!

Но в этот раз меня остановили. Нет, не так, как это бывает на перекрёстках, где в отсутствие светофора, очерёдностью его пересечения управляет регулировщик. «Слуги народа» подло прятались в своей иномарке в районе автостоянки у Госстраха. Мне, естественно, было не до них, я осмотрелся в обе стороны и не без удивления отметил, что улица оказалась совершенно пуста – на ней не было ни машин, ни людей. Видимо, все празднуют Пасху, решил я и спокойно перешёл «Юбилейную». Но не тут-то было, карета блюстителей «порядка» плавно остановилась рядом со мною, из неё неспеша вышел милиционер и вежливо попросил меня отойти с ним в сторону, чтобы составить протокол.

Я пытался ему объяснять, что опаздываю, что не создал аварийной ситуации, что все здесь ходят, но офицер ничего не слушал. Следует заметить, что за считанные минуты пока он оформлял свою единственную страницу, наш перекрёсток пересекло ещё целых пять (откуда они только взялись) человек! Но всех их останавливал другой милиционер, пристраивая ко мне в очередь. Я пытался указывать своему визави на моих невольных соучастников, фактически подтверждавших мою правоту, но г-н старший лейтенант (Не мог я тогда назвать его «товарищем» – тамбовский волк ему товарищ!) был неумолим. «Я только делаю свою работу!» – невозмутимо твердил он.

И тут я вспомнил о своём деде и поймал себя на мысли, что невольно сравниваю милиционера с собой: «Да, ему тоже лет 26-ть как и мне когда-то, и он тоже годится мне во внуки, как я своему деду когда-то, и он тоже старший лейтенант, и он тоже выполняет свой долг»… Стоп. Здесь логика моя останавливалась, что-то в ней не «складывалось»… И тут я понял то главное в категориях «война», «долг», «честь офицера», которое никак не приходило мне в голову ранее! Причём тут «долг» подумал я, если миссия любого офицера, любой страны – защищать! И не просто стоять на страже, а организовывать её, руководить ей – он же не рядовой солдат!.. А этот, стоящий передо мнойю старлей, только и бубнил: «Вопросы по организации перехода не ко мне. Я просто делаю свою работу!»

Будучи «вечным студентом» я прекрасно знал, что в царские времена 25 января в Татьянин день, полиции категорически возбранялось мешать «радоваться жизни» пусть даже и в стельку пьяным студентам. Ей предписывалось только принимать возможные меры для доставки загулявших к их местам жительства!.. В царские времена, тем не менее, боевые офицеры считали ниже своего достоинства подавать руку жандармским, просто не считая их должность заслуживающей уважения, достойной звания офицера!

Но это когда: у нас же сегодня – суверенная демократическая республика, вовсе не колония Российской империи!.. А тут, мало того, что у народа был отнят единственный, первый из трёх последующих после пасхального воскресенья, традиционно праздничных дней самого главного для христиан праздника, так на простодушных граждан духовные дегенераты ещё и открыли планомерную охоту!.. Или я чего-то не понимаю? Да и неужто что-то изменится, если трактовать эти гримасы «социальноориентированного» государства как-то по-другому?!

Может быть, кто-то «доброжелательно» и заметит: «Так мент же как раз и оберегал тебя, пугал наказывая, чтоб ты в другой раз не попал под колёса, принимал превентивные меры, так сказать!» Но, позвольте, уж я-то твёрдо знаю из педагогики: всякое наказание должно быть адекватно и соразмерно преступлению иначе оно принесёт лишь дидактогенический вред – обидит, оскорбит, посеет у жертвы недоверие, нелюбовь, обозлённость, отторжение и к палачу, и к проблеме! Чего добьётся такая милиция – неуважения и презрения народа к существующей власти? Этого она хочет, этого добивается?!

Да и в чём состав моего «преступления» – в том, что не пошёл на поводу у бестолковой дорожной службы, в том, что нарушил волюнтаристский, оторванный от реальности пункт правил дорожного движения, написанный ещё в совдеповский застой каким-то замшелым крючкотвором?! Ох, как хорошо когда-то мой дед, повторюсь, убеждённый коммунист, говаривал в этом контексте о самом Генеральном секретаре Л.И.Брежневе: «Парахня ў старога абабка з заду сыпіцца, а ён яшчэ ткнецца людзей розуму вучыць!.. Самому на прыём у зямельны аддзел са справаздачай час збірацца!!»

А этот сегодняшний старший лейтенант?.. Может ему психологически уже и не 26-ть, а все 76-ть, как дяде Лёне? Может он уже и не в состоянии критически мыслить, что-то «подвергать сомнению»? Неужто ему как и мне нужно прожить такую длинную жизнь, чтобы понять всю чудовищность его же собственного преступления!.. И после всего этого он хотел бы ещё считать себя офицером – олицетворением ума и чести, главной силы и надежды – защитником страны?!.. Он, видите ли, просто «делает» свою работу…

«Какая ж гнусная у тебя, внучок, работа» – только и подумал я тогда о нём! Не знаю, смог ли он прочитать это в моих глазах.

…Добравшись, наконец, до спортзала я с радостью заметил, что мои ребята действительно ждут только меня, а значит, теперь игра состоится!.. Но это уже, конечно, была «не та» игра. И я, конечно, поделился своей «новостью» с друзьями. Но те меня просто ошарашили: «Думаешь ты – первый, кого ограбили эти бандиты? Они же только и выполняют как в советские времена «план заготовок» по правонарушениям. Им сверху доводится цифра, которую они должны «отработать» к концу месяца помимо основной работы, а ты своими вопросами портишь им вкус зарабатываемого «масла на хлеб»! Даже не пытайся им что-то объяснять! Ты что с луны свалился? Причём тут праздник, правила, совесть, честь, правонарушения! Причём?! Им просто надо заработать! Ну, а, как говорится: «Был бы человек – статья найдётся!..»

Волейбол наш давно закончился. Но уши мои всё разрывала фраза: «Причём тут честь?!» И всё это – в самый великий день, в день Светлого Воскресения Христова!.. «Да где же ты, Господи?!» – бездонными глазами спрашивал я у бездонного Неба…

Офицерская честь! Как же так можно о ней?! Это что значит, что я, что мой дед жили напрасно? Зря костьми ложились во славу своей Родины?! Не задумывались ни о своей жизни, ни о своём здоровье, ни, тем более, о каком-то «масле на хлеб?» Старший лейтенант дед – проливал кровь за свою страну, за своих граждан. Старший лейтенант внук – проливал пот, готовясь воевать в чужой гражданской войне, но защищая интересы своей страны. Старший же лейтенант праправнук превзошёл всех – раскатывая на перламутровом казённом лимузине проливает чернила на протоколах и слёзы без вины виноватых сограждан!!

О, Боже, куда катится сумасшедшая моя страна?! Какая чудовищная метаморфоза произошла с ней, с воинской честью её офицеров… Нет-нет, господа! Неужто наши современные командиры не имеют за плечами ни одного ВУЗа? В любом, ведь, из них на всех факультетах изучают философию, которая, стоя ли на платформе материализма ли, идеализма соглашается, что главный закон Природы – Закон отражения! Проще говоря: «Как аукнется, так и откликнется!» И любая агрессия обречена, потому что порождает встречную, ещё более мощную агрессию: «Сеющий ветер – жнёт бурю!» Вот потому-то всякое зло – и слабоумно, и самоуничтожимо! И всякий агрессор – самоубийца! А уж у государства, избравшего жертвой своей агрессии собственный народ, просто нет и не может быть никакого будущего! И кто-то ещё не верит в конец света!?

О, будь ты проклята, война отечественная – с врагом-чужаком! Будь дважды проклята война гражданская – с врагом-земляком! Но будь ты трижды проклята, война государственная – война вооружённого государства с безоружным собственным народом!

Так, наконец-то, я понял что оно – самое страшное в сущности войны.

Любая война начинается и заканчивается в душах людей. Любая война, внутренняя ли, внешняя ли – порождает цепную реакцию – разжигает другие новые войны! И самым страшным результатом сражений становится следствие победы чёрных сил в душе человека: этот нечеловек начинает войну с собственным окружением, с собственным народом!.. А «чужого» народа-то и не бывает вовсе: все люди, ведь, братья!..

Вот, оказывается почему молча плакал мой дед, вот почему не мог говорить о войне: он, очевидно, просто многократно, словно заново умирая, испытывал этот ужас, это главное следствие любой войны на собственной шкуре!

Будь трижды проклята война!!!

………………………………………………………………………………………..

Прошло несколько печальных дней, все ведь помнят Екклесиаста: «Большие знания – большие печали!..»

Но вот зазвонил мой телефон, и то, что я услышал в трубке, было, пожалуй, одной из самых больших и счастливых неожиданностей в моей жизни: «Вас беспокоит тот милиционер, который остановил Вас за переход улицы в неположенном месте в воскресенье… Простите, но честь офицера не позволяет мне воевать со своим народом, я просто не хочу пустить себе пулю в лоб к концу своей жизни, а потому не могу «дать ход» протоколу по Вашему делу, которого по-сути и не было! Будь то армия, будь милиция – мы призваны защищать людей! Так знайте: и в милиции не все офицеры узколобые продажные твари с одной извилиной от фуражки, готовые за тридцать серебряников душить собственный народ, который, невзирая ни на что, нас всё ещё кормит! Так что, можете спать спокойно… А в горисполком всё же сходите с требованием перенести один из переходов в более востребованное место!»

………………………………………………………………………………………..

Да, думаю я с тех пор…

Может быть и действительно только офицерская честь – дочь совести, живущей в душе каждого доброго человека, и защитит, спасёт этот мир от самоуничтожения…

Или я всё же всё ещё что-то не понимаю? Как думаете?..

Здесь и заканчивается наша удивительная история, которую рассказал мне один мой старый знакомый.

Вы скажете – так не бывает?.. Но как же, как этому не верить: ведь такое нельзя придумать! И разве вы не воскликнете вместе со всеми старшими лейтенантами мира: «Будь трижды проклята война – война с безоружным народом!!!»

Или всё это мне действительно приснилось?..

Наверное, старею!

2019

Опубликовано 29.06.2019 01:45

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (119)

Усім халаднаватага шалому! Не дае спакою падзея, што здарылася месяц таму ў Брэсце-Літоўскім. Там – фактычна ў цэнтры горада – пры будоўлі знайшлі парэшткі яўрэяў, забітых нацыстамі. Гарадскія ўлады, не без уплыву сталічнай адміністрацыі, прынялі рашэнне 22.05.2019 пахаваць косткі за межамі Брэста ў агульных магілах, па 10 шкілетаў у труне. Асобныя брэсцкія (і, натуральна, мінскія) яўрэі пагадзіліся, але вось як адрэагаваў ізраільскі журналіст Шымон Брыман: «Дзеля прыбытку забудоўшчыкаў улады вырашылі забраць усе парэшткі з месца, дзе яны спачывалі амаль 77 гадоў. Не ведаю, як удалось намовіць мясцовага рабіна на такое грубае парушэнне яўрэйскіх традыцый. Можа, яму сказалі: “Мы ўсё роўна будзем будаваць, а табе, грамадзяніну Ізраіля, яшчэ выпадзе працягваць візу для знаходжання ў РБ”. Дарэчы, пасол Ізраіля таксама ўхваліў перанос парэшткаў».

Далей была вострая дыскусія Брымана з РБ-шным «дыпламатам» Андрэем С-кім, аўтарам мема «Брэст пакуль не ўключылі ў склад Ізраіля», і рознымі цікавымі асобамі кшталту мясцовага «галоўнага прагрэсіўнага рабіна» («Усё тут на костках, не толькі Брэст»). Прадказальна, усе засталіся пры сваіх. Cпытаўся ў Якава Гутмана – прэзідэнта Сусветнай асацыяцыі беларускіх яўрэяў – чыя пазіцыя яму тут бліжэй. 27 мая атрымаў адказ:

«Мне бліжэй за ўсё пазіцыя яўрэйскага закона, які забараняе перанос парэшткаў, за выняткам іх перамяшчэння ў Ізраіль. Брацкая магіла ахвяр Халакоста паводле заканадаўства Беларусі – гісторыка-культурная каштоўнасць, якая можа быць перанесена толькі ў выніку стыхійных бедстваў. Пра гэта пісаў у лісце да Лукашэнкі раў Адольф Шаевіч, калі я патрабаваў спынення будаўніцтва дамоў на яўрэйскіх могілках у Гомелі і Мазыры».

А вось «калега» Я. Гутмана з Сусветнага яўрэйскага кангрэса, багатыр Рональд Лаўдэр – той ухваліў зробленае беларускімі ўладамі ў Брэсце, нават паставіў іх у прыклад чыноўнікам з іншых краін…

Не ведаю, наколькі абгрунтаваныя закіды сп. Брымана, ці з аўтарытэтнымі духоўнымі лідэрамі ён размаўляў («Усе рабіны ў Ізраілі, з якімі я раіўся, казалі: патурбаваць парэшткі і перанесці іх можна толькі ў выпадку, калі ёсць “ліхадзейская ўлада”, якая хоча знішчыць яўрэйскае пахаванне і глухая да просьбаў яўрэяў не рабіць гэтага»). Так ці іначай, з яго высновай – «Мэрыя [г. зн. Брэсцкі гарвыканкам – В. Р.] магла паказаць сапраўдны гуманізм і разуменне, адмовіўшыся ад будоўлi ўсутыч з расстрэльнай ямай. Але бізнэс-інтарэсы забудоўшчыкаў аказаліся важнейшымі» – я схільны пагадзіцца. Па шчырасці, цяганне трупаў туды-сюды, няхай і ў трунах з шасцікутнымі зоркамі, не даспадобы мне. І не хацеў бы такога ні для сябе, ні для сваіх блізкіх.

Улетку 2017 г. прамільгнула вестка пра тое, што рыхтуецца перанос парэшткаў Змітрака Бядулі (1886–1941) з Уральска ў Мінск – для гэтага, маўляў, патрэбная супраца з консулам РБ у Казахстане, збор сродкаў і г. д. Планавалася, што ўсё будзе здзейснена к восені 2018 г. Ідэя гучала і раней – яе выказваў у перапісцы са мной адзін вядомы вязень «злачыннага рэжыму» яшчэ ў 2013 г. Тады я, пры ўсёй пашане да свайго карэспандэнта, паставіўся да такой прапановы скептычна – і пазалетась не памяняў сваёй пазіцыі. Але хто я такі, каб нешта раіць раскручаным блогерам? Зважаючы на тое, што «цела» Самуіла Плаўніка (Хаімава сына) не вярнулася ў Беларусь і к чэрвеню 2019 г., ідэя заглухла сама па сабе. Упарадкаваць магілу пісьменніка ў казахстанскім Уральску – іншая справа, яе б я падтрымаў.

Нямала цікавага «з яўрэйскім акцэнтам» адбудзецца неўзабаве на тутэйшых прасторах. Людзі іншага паходжання/веравызнання ўсё часцей займаюцца «нашымі праблемамі»: напрыклад, 17.07.2019 прадбачыцца «велапакатуха» «Мінск яўрэйскі: экскурсія з пэйсамі» (можа, і сам бы не пашкадаваў 10 рублёў, каб меў тут ровар).

А Сяргей Доўгушаў з гурта «Vuraj» даводзіць, што «Гісторыя Беларусі непарыўна звязаная з габрэйскім народам, які здаўна жыў на нашых землях… Хочацца, каб зноў у беларускіх гарадах і мястэчках загучалі габрэйскія мелодыі і песні на ідыш». І, мяркуючы па тым, што на краўдфандынгавай платформе цягам пары дзён было сабрана 1415 руб. з 1600 запрошаных, яму тое ўдасца.

Вядома, ёсць ва ўсім гэтым прысмак культурнай апрапрыяцыі… На абвестку пра велаэкскурсію «з пэйсамі» пару год таму крыўдавалі афіцыйныя яўрэі. Але ў цэлым, што б ні рабілася, усё да лепшага. Хочуць беларусы на манер чэхаў, палякаў або літоўцаў «папулярызаваць» нашу спадчыну – няма прычын ім замінаць. Пацяруха з цягам часу адсеецца, культурка як спосаб удасканалення жыцця застанецца, а як яна будзе звацца – беларуска-яўрэйская, яўрэйска-беларуская – не так ужо істотна.

У рэшце рэшт, многае – калі не ўсё – залежыць ад нас. Другі раз я звярнуўся ў міністэрства сувязі і інфарматызацыі наконт адзначэння юбілею Майсея Кульбака (упершыню звяртаўся ў 2016 г., і адказ не здаволіў) – атрымаў пісульку ад той жа намесніцы міністра, спадарыні Гардзеенка. Цяпер – дакладней, 14.06.2019 – яна дорыць больш спадзеваў: «Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь разгледзела Ваш электронны зварот аб выпуску ў 2021 годзе паштовай маркі і/ці канверта да 125-годдзя пісьменніка Мойшы Кульбака і паведамляе, што дадзена тэма будзе ўключана ў праекты тэматычных планаў выдання дзяржаўных знакаў паштовай аплаты Рэспублікі Беларусь на 2021 год для разгляду ў наступным годзе на пасяджэнні мастацкага савета пры Міністэрстве сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь». Цытуецца з захаваннем арфаграфіі арыгіналу.

Сярод маіх калегаў па Саюзе беларускіх пісьменнікаў і «суседзяў» з ПЭН-цэнтра цяпер багата кульбакафілаў (ужо хіба кожны трэці ;)) Будзе ахвота – падтрымайце… Яшчэ 50 зваротаў – і канверт з выявай Кульбака амаль гарантаваны, яшчэ 100 – і «Белпошта» налепiць марку на тую «капэрту», яшчэ 120 – і будзе нам усім суцэльнае спецгашэнне.

З чэрвеньскіх навінаў (або падзеяў, не разабраўся яшчэ) – адстаўка міністра ўнутраных спраў Шуневіча, пра памыснасць якой публікаваліся развагі ў «Катлетах…» месяц таму. Драбяза, але прыемна. На фоне адстаўніка новы міністр – былы начальнік унутраных войскаў, «ваяка да мозгу касцей» з характэрным прозвішчам Караеў – здаецца некаторым ледзь не лібералам. I як жа ж: напярэдадні Еўрапейскіх гульняў у Мінску (не блытаць з Еўрагульнямі, што ладзяцца сярод геяў і лесбіянак; а многія ж блытаюць, нават і наўмысна) параіў падначаленым усміхацца, быць ветлівымі і малапрыкметнымі. Што выклікала проста-такі крык душы народнага барда і драматурга Змітра Дзядзенкі:

Мне роспачна, самотна і няўтульна,

Нібыта Рагнар’ёк усё бліжэй:

Мне падалося, што на Еўрагульнях

Мая міліцыя мяне не беражэ!

Забаранілі ім цягацца строем,

І я мянтоў заўважыць не магу:

У нашым чыстым горадзе-героі

Іх толькі два.

На кожным на рагу.

Інтэрв’ю Святланы Алексіевіч я чытаю праз адно, а мо і праз два-тры, бо наперад ведаю, у якім рэчышчы пойдзе гаворка з лаяльнымі журналістамі. Апошняя вакханалія нелаяльнасці мела месца пару год таму – цяпер нязручных пытанняў лаўрэатцы (напрыклад, ці перапрасіла яна Зянона Пазняка за…) ніхто не задае. Што да выказванняў на актуальныя тэмы – ну, мабыць, трэба ў сучасным свеце пэўныя рэчы даводзіць да абсурду, каб цябе пачулі, але ж гэта «не наш метад». «Я б нават сказала, што забіваць трэба камунізм, камуністычнае мысленне» – дзякуй, што не саміх камуністаў, але нейкай лабатаміяй ды «Завадным апельсінам» ад гэтага тхне. І як падобныя заклікі стасуюцца з візітам у КНР (жнівень 2016 г.), атрыманнем літаратурных прэмій ад камуністычнага ўраду? Прычым – на фоне маўчання пра лёс таварыша па Нобелеўскай прэміі Лю Сяабо (на той час знаходзіўся ў кітайскай турме за дысідэнцтва; памёр у ліпені 2017 г.)?

Яшчэ з сёлетняй прамовы «нашага ўсяго»: «У Чэслава Мілаша, польскага паэта, таксама лаўрэата Нобелеўскай прэміі, ёсць словы: “Фашызм – гэта такая кароткая безгустоўная аперэтка, а самая страшная пагроза для свету – гэта камунізм”». Буду ўдзячны знаўцам творчасці Мілаша (1911–2004), калі яны пацвердзяць або абвергнуць наяўнасць у яго спадчыне такіх слоў, бо нешта не верыцца… Антыфашыст, які перажыў Другую сусветную вайну і на свае вочы бачыў яе жахі, пазней, што вынікае з «яго» цытаты, трактаваў фашызм як меншае ліха? Вой, наўрад ці.

Ну і да кучы: «Нядаўна ў Маскве мяне прывёў у поўны жах магазін дзіцячага вайсковага адзення. Я падумала: «Божа мой, як хутка ўсё адбылося, як імгненна!» Гэтак сама як у нас у Беларусі, калі моладзь выйшла на вуліцу і ўсіх адразу пасадзілі, у нас імгненна запрацавала сталінская машына».

Сувязь паміж крамай з дзіцячай вопраткай у стылі «мілітары» і мілітарызацыяй грамадства, а пагатоў «сталінскай машынай», яна такая… невідавочная. Пачаць з таго, што падобных гандлёвых устаноў не бракуе і ў краінах «першага свету» (гл., напрыклад, тут і тут). Мяркую, найперш гэта звычайныя камерцыйныя праекты, а не сродак татальнай уніфармізацыі юнага пакалення… Так ці іначай, не помню, каб у Маскве-2016 дзеці масава хадзілі ў ваеннай форме ды махалі аўтаматамі, няхай цацачнымі. Падобнага не бачыў і ў Пскове-2019, горадзе, які, здавалася б, мусіць быць яшчэ больш ваяўнічым за сталіцу.

Карацей, некаторым апалагет(к)ам пацыфізму не зашкодзіла б успомніць старую савецкую прыказку: «Вайны-то не будзе, але будзе такая барацьба за мір, што каменя на камені не застанецца».

Яшчэ адна «ціхамірная» дама, прызнаная на Захадзе, дабілася таго, што на канферэнцыі Беларускай федэрацыі шахмат 1 чэрвеня за працяг яе паўнамоцтваў да 2023 г. прагаласавалі ўсе 24 дэлегаты – нягледзячы на мноства «касякоў», дапушчаных за апошнія 2 гады. Найвялікшым факапам было, бадай, выгнанне з федэрацыі брэсцкага трэнера Уладзіслава Каташука. Ну, гэта больш праблема тых, хто галасаваў за «ранейшы курс» – як прынята казаць, «ім з гэтым жыць».

Што ў чэрвені пацешыла? Поспех таго самага Каташука разам з яго вучаніцай Аляксандрай Тарасенка. Дзяўчынка, якой яшчэ не споўнілася 13, выйграла першыя сем партый дарослага чэмпіянату краіны (перад гэтым зрабіўшыся чэмпіёнкай РБ ва ўзросце да 20 год). Звёўшы восьмую партыю ўнічыю, Тарасенка датэрмінова заваявала першае месца. Трапна зазначыў нейкі Se8astianpereira тутака (04.06.2019): «Уладзіславу Віктаравічу проста адплацілася. За час і сілы, аддадзеныя вучням. За тое, што ён не баяўся выказваць сваё меркаванне, заступаючыся за іх (няхай часам і крыху перагінаючы палку, але заўсёды шчыра), з-за чаго атрымаў у выніку абсалютна несправядлівае выключэнне з федэрацыі». Магу толькі дадаць – ганаруся тым, што ў 2004 г. друкаваў у сваім часопісе «Шахматы-плюс» матэрыялы сп. Каташука.

Шлях чэмпіёнкі. Фота з brestchess.ucoz.ru

Cёння ў Ізраілі на 74-м годзе памёр рэдактар і грамадскі дзеяч Леанід Школьнік, з якім аднойчы выпала перасякацца па справах (21 год таму). Чалавек быў… няпросты, і не ўсе яго погляды/праекты ўва мне адгукаліся. Тым не меней ён зрабіў многа добрага для нашага культурнага поля, заслужыўшы добрую памяць.

Цытатнік

«Калі завяршаецца фаза актыўных пратэстаў на свежым паветры і надыходзіць фаза перамоў, то неарганізаванасць з перавагі ператвараецца ў недахоп. Тут, вядома, куды лепей мець структуру, якая можа дэлегаваць сваіх членаў на перамовы, прадстаўнікі якой могуць сказаць: “За маёй спінай стаіць столькі-та людзей. Я прадстаўляю не толькі сам сябе, а яшчэ многіх і многіх нашых прыхільнікаў”» (Кацярына Шульман, 28.05.2019)

«Тора, якую мы атрымалі ў свята Шавуот, – не пуга і не пернік. І дакладна не сцяг, пад якім чарговыя харызматычныя правадыры павядуць захопленыя натоўпы напрасткі ў рай» (Меір Антопальскі , 07.06.2019)

«Мы не зможам паправіць культуру, яна нас паправіць сама» (Мікалай Фаменка, 21.06.2019)

Вольф Рубінчык, г. Мінск

21.06.2019

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 21.06.2019 22:57

Водгук

“Пра перанос костак у Брэсце чытаў і ў “Звяздзе”. Слоў няма.

Дарэчы, быў мінулагодняй восенню ў Слуцку на могілках. Відовішча яшчэ тое. Кальвінскія могілкі як разбомбленыя. Насупраць, цераз сцежку, недагледжаныя іудзейскія. Гэта нейк не па-габрэйску. Раней яны былі вельмі чыстыя. Ці габрэяў у Слуцку ўжо адзінкі і тыя старыя?” (Анатоль Сідарэвіч, 11.07.2019)

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (118)

От ред. belisrael

Когда весной 2017 напросился приехать ко мне в июне с жонкой на 3 недели из Минска на 40-летие борец с лукой, я никак не мог предполагать, что столкнусь с циничным подлецом.

Хотя уже тогда можно было заметить его хитрые заходы. В дальнейшем все более проявлялась патологическая трусость того, кто спрятавшись за израильским сайтом, сидя в минской квартирке, «боролся» с диктатором и его опричниками, гордо заявляя, что никто его не заставит уехать, при этом жаловался на тяжесть жизни и годами занимался вымогательством, вытащив огромные финансы. Засыпав сайт бесконечными опусами, украл тысячи часов времени на публикацию, да еще и кроме своих присылал массу др, отысканного в сети, в большинстве своем заумного и интересного только самому «политологу». Когда же окончательно достал переустройством своей любимой Синеокой, услышав, что принес много вреда, то ответил: «у такім выпадку сайт мяне не цікавіць». А после израильской трагедии 7 октября, эта нечисть на своем канальчике с тремя десятками подписчиков, чем« гордится!, хотя среди них никто не обращает внимание на полнстью съехавшего с катушек, уже 2 года показывает себя как защитника «бедных газоватов».Как он шел к этому в материале Хронология бесконечной подлости Вольфа Рубинчика

Минский паразит, живущий заа счет смародеренного бабла и квартирок, прикупленных после дефолта дядькой-одиночкой, вернувшимся из Израиля в конце 90-х, где в Ерушалайме около 10 лет перебивался на разных черных работах, экономя на всем, продолжает вспоминать свои опусы, представляя себя самым разумнейшым у свеце.

25 ноября 2025

У минского существа патологическая ненависть к Биби. И 7 декабря тварь сделал заключение.

Боже мой, напрасно 76-летний Биби так себя ведет — и с журналистами, и с Мерцем, и со своим народом. Последние 6-7 лет, и особенно после 06.10.2023, ясно показали, что не стоит цепляться за «политику» (=власть) посиневшими пальцами. См. также скан 2.

Известное выражение “посиневшими пальцами держится за власть” многие в Синеокой относят к хозяину, а подлец перенес его на того, кто в Израиле продолжает возглавлять правое правительство в результате демократических выборов и поддержки большинства, при том, что многие годы идет беспрецендентная атака левого лагеря, в руках которых большинство СМИ, как внутри страны, так и во многих странах. Достаточно вспомнить как выкручивали руки во времена Барака-Байдена, что постоянно слышим от “просвещенных европейцев”, бессмысленной ООН, заботящихся о “бедных пластелинцах”.

10 декабря 2025, 16:16

***

Шалом! Пазіраючы ўва двор на пышную квецень, не хочацца зноў «пырскаць жоўцю» разважаць пра перыпетыі грамадска-палітычных працэсаў… Але, відаць, трэба. Ну, чаго харошага – пазіцыі Ізраіля ў рэйтынгу эканамічнай магутнасці зніжаюцца, а кнэсэт прымае закон пра самароспуск праз няпоўных два месяцы пасля парламенцкіх выбараў 9 красавіка. 17.04.2019 я пісаў: «Бібі (Нетаньягу) заваліў-такі Бені (Ганца)», ды перамога выявілася Піравай. Шматвопытны прэм’ер-міністр за паўтара месяцы не здолеў сфармаваць кааліцыю з «жукоў і жаб», хоць раней з гэтым больш-менш спраўляўся. На жаль ці на шчасце, Нетаньягава эпоха мінае, і мала каго здзівіць, калі ў выніку восеньскіх (пера)выбараў прэзідэнт Ізраіля даручыць фармаваць урад каму іншаму…

У апошнія гады палітыкі «прасунутых» дзяржаў увогуле неяк развучыліся дамаўляцца. Здавалася б, век дыялога, мяккай улады, і ў распараджэнні высокіх чыноў знаходзяцца велізарныя аб’ёмы інфарматараў ды цэлае ко(д)ла канфліктолагаў, аднак… у ЗША адміністрацыя Трампа заўзята і без вялікіх дасягненняў бадаецца з Кангрэсам, у Францыі Макрон аніяк не дамовіцца з «жоўтымі жылетамі» (вынікі выбараў у Еўрапарламент, дзе першае месца заняла партыя Ле Пэн, паказалі, што попыт на простыя рашэнні самааднаўляецца), у Вялікабрытаніі Тарэза Мэй не вытрымала вочнай стаўкі перамоў з Еўрасаюзам наконт умоваў «Брэксіту» ды ціску з боку апазіцыі і сышла ў адстаўку, не адбыўшы на пасадзе і трох гадкоў. Што казаць пра Украіну, дзе пухне канфлікт паміж новывыбраным «слугой народу» і старавыбранымі дэпутатамі Рады.

Папраўдзе, Беларусь на фоне ўсяго гэтага кагосьці можа прывабіць як «востраў спакою» (альтэрнатыва «востраву Свабоды», які даўно страціў вабнасць). Прынамсі дыпламаты і афіліяваныя з імі прапагандысты апошнія пяць год накіроўваюць грамадскую думку на Захадзе менавіта ў гэтае рэчышча. Якім коштам даецца «спакой»? Каб задумацца над гэтым пытаннем, трэба пажыць у Сінявокай, хаця б некалькі месяцаў пабыць у скуры 90% звычайных жыхароў, чый штомесячны даход не дацягвае да 400$… Ясна, у 99% замежнікаў няма ні магчымасці такой, ні жадання – лягчэй канстатаваць прагрэс у тых ці іншых сферах, тым болей што тутэйшыя спікеры навучыліся прызнаваць «асобныя недахопы».

Зусім свежы прыклад – начальніца Цэнтрвыбаркама, «птушка паднявольная», ужо прызнаюшчая следам за сваім гаспадаром, што Канстытуцыя ў РБ далёкая ад дасканаласці, што варта было б выбіраць, а не прызначаць старшыняў сельскіх органаў улады, знізіць парог для кандыдатаў на выбарах прэзідэнта (не 100 тыс. подпісаў, а 1% ад колькасці выбаршчыкаў), і г. д. Дзе ж ты, заслужаная юрыстка, была 20 гадоў? Але, трэба меркаваць, гэткія «размовы на карысць бедных» няблага прадаюцца на знешнім рынку.

Іншая прадстаўніца Лукашэнкі нават «не пагрэбавала» выступіць перад цыганамі з чымсьці накшталт прабачэння за эксцэсы, дапушчаныя органамі МУС, – 23 мая спецыяльна прыехала ў Магілёў… Нехта пісаў, што Наталля Качанава не датычная да МУС, таму яе дэмарш быў недарэчны. Але ж галава адміністрацыі прэзідэнта таксама ўваходзіць ва ўрад і валодае там вагой не меншай, чым любы міністр, таму фармальна ўсё ў рамках нормы. Іншая рэч, як стыкуюцца, мякка кажучы, памылкі Ігара Шуневіча пасля (сама)забойства яго падначаленага з далейшым знаходжаннем Шуневіча на пасадзе міністра, пры тым, што гэтыя «касякі» – толькі вяршыня айсбергу… Пажывем-пабачым: калі ў бліжэйшыя тры месяцы І. Ш. пойдзе ў адстаўку, то, мажліва, прабачэнні ў Магілёве «ад імя прэзідэнта і ўраду» насамрэч былі не без шчырасці.

У бліжэйшы месяц нас чакаюць – замест еўрапейскіх заробкаў і еўрапейскага права – Другія Еўрапейскія гульні ў Мінску. Ірына Халіп дасціпна адзначыла, што іх талісман дужа нагадвае карцінку-мем «упораты ліс» (аптымісты ж даводзяць, што лісяня Лёсік прыйшло з казкі Сент-Экзюперы пра маленькага прынца). Вызваленне студэнцкіх інтэрнатаў ад студэнтаў у чаканні спартоўцаў і гасцей спарадзіла жарт пра Выселясіка…

Упораты ліс (2-і злева) гуляе з Леніным; Выселясік у Мінску-2019

Усё гэта, бадай, не настолькі б турбавала, калі б грамадства зарабіла на гульнях важкую капейчыну… Дык яшчэ ў лютым прэм’ер-міністр Беларусі канстатаваў, што сур’ёзных замежных спонсараў прыцягнуць не атрымалася.

Цяжар правядзення «мерапрыемства» – коштам у дзясяткі мільёнаў долараў – падае на беларускі бізнэс, у якога і так клопатаў хапае. Ці выдаткі, у рэшце рэшт, канвертуюцца ў «станоўчы імідж Беларусі»? Адказаць не так проста; асабіста я не ўпэўнены. Гістарычны досвед падказвае, што Алімпіяда ў СССР-1980 не дужа дапамагла брэжнеўска-андропаўскай уладзе, дый Сочы-2014 адно на кароткі час адцягнулі ўвагу ад злоўжыванняў расійскага кіраўніцтва.

Няблага, што кожнай краіне-удзельніцы гульняў арганізатары прысвяцілі ролік-вітанне. Але ж собіла ім наступіць на тыя ж граблі, што і Нацыянальнаму агенцтву па турызме ў 2017 г… Тады НАТ дало свайму роліку загаловак «Звыш за чаканні» (пасля маіх – і не толькі маіх – кпінаў летась памянялі на «Звыш спадзяванняў»). Дырэкцыя ж Еўрагульняў накасячыла з вітаннем на іўрыце, напісаўшы яго слушнымі літарамі, аднак злева направа. Атрымаўся «ПрЮвет волку»: «Лэарсі молаш» 🙂 Да таго ж карта Ізраіля была паказана без Галанскіх вышыняў, што выклікала пратэст міністаркі культуры і спорту Міры Рэгеў… Праўда, бракаваная замануха неўзабаве знікла з афіцыйнай старонкі гульняў.

Скрын з «інтэлектуальнага» сайта «Наше мнение», публікацыя 21.05.2019. І папярэджваў жа іх, і не раз...

Што ўзяць з Бел. федэрацыі шахмат, якая на афіцыйным сайце мянуе срэбнага прызёра чэмпіянату Беларусі 1924 г. «Дуз-Хотимировский» (меўся на ўвазе Дуз-Хацімірскі), а шахматыста, які ў 1932 г. падзяліў 2-3-е месцы з Антонам Касперскім, – «Подольский» (ідзецца пра палачаніна Рыгора Падольнага)…Добра, што хоць даўмеліся прымеркаваць чэмпіянаты Беларусі, якія цяпер ідуць, да стагадовых юбілеяў Ісака Баляслаўскага ды Кіры Зварыкінай.

Адносна дробныя памылкі зліпаюцца ў камяк, і ён цягне ўніз рэпутацыю краю, адразу паказваючы на тое, якое месца ў сістэме займаюць «інтэлектуалы» (падказка для тых, хто не дапяў – так сабе месца). А некаторыя «інтэлі» дадаюць куродыму сваімі неразумнымі заявамі.

Вось Віктар М., пісьменнік і д-р навук, «лідар думак». Летась я менаваў яго дылетантам у гісторыі і паліталогіі – магу паўтарыць, дадаўшы, што і ў літаратуразнаўстве М. плавае. Пачытаў ён Міхася Герчыка (1932–2008), ды так захапіўся, што назваў аўтара «забытым геніем». Дзе многа пафасу, там зазвычай няма месца для ісціны, хіба не?

Кнігі М. Герчыка суправаджалі мяне ўсё дзяцінства – і ўдома, і ў бібліятэках (школьнай, піянерлагерных), так што з яго творчасцю худа-бедна знаёмы. У верасні 2002 г. пазнаёміўся з М. Г. і асабіста – у час з’езду Саюза пісьменнікаў ён падпісаў прынесены мною зварот.

Далей у ацэнках – нічога асабістага, хоць і непрыемна здзівіў мяне М. Герчык у 2003 г., калі публікаваўся ў часопісе «Неман» (прыпамінаю, у «Мы яшчэ тут!» я пашкадаваў пажылога пісьменніка, маўляў, цяжкае жыццё падштурхнула яго ў бок гэткага адыёзнага выдання). Вось агульнае ўражанне – бойкі літаратар застаўся ў сваім часе, дзе кніжныя піянеры, пільнуючыся традыцый, закладзеных яшчэ Аркадзем Гайдарам, выкрываюць злых дарослых. Пры дапамозе правільных дарослых змагаюцца з сектантамі («Вецер ірве павуцінне»), спекулянтамі на жывёльным рынку («Аповесць пра залатую рыбку»), еtc. – дружба, у рэшце рэшт, перамагае ўсё. Ад графаманства Герчыкава проза далёкая, але называць яе геніяльнай?! У пяшчотным веку мне больш падабаліся, да прыкладу, творы Уладзіслава Крапівіна, а з «буржуйскіх» – Астрыд Ліндгрэн, дый цяпер не цягне перачытваць падсавецкага Міхася Навумавіча Герчыка, няхай насамрэч ён выявіўся Майсеем Беньямінавічам…

Аўтабіяграфічныя «Непрыдуманыя гісторыі» (2003-2005) Герчыка пра вайну і паваенны час – дыхтоўнае чытво з беларуска-яўрэйскім смехам скрозь слёзы, з багаццем трапных назіранняў, аднак і ў іх мнагавата журналісцкага скорапісу… Напрыклад, гаворка пра 1950-я гг.: «пазней з’явіўся часопісік “Саветыш Геймланд”, каб заткнуць рот замежжу, якое ўсё гучней папракала Савецкі Саюз у антысемітызме, але чытаць яго ўжо не было каму». У пачатку 1960-х наклад выдання сягаў 25 тыс. экз., дый на рубяжы 1960-70-х не быў мізэрным нават па тагачасных мерках (10 тыс.). Нямала жывых людзей – ані прапагандыстаў – цікавіліся часопісам, нягледзячы на яго ідэалагічныя забабоны, і дзякуючы «СГ» вучыліся чытаць на ідышы.

Да гонару Герчыка, «едучы з кірмашу», ён аб’ектыўна сябе ацэньваў: «Я ніколі не перабольшваў значэння сваёй творчасці – шараговы літаратар, якіх многа», «сваёй кнігай я міжволі ўнёс разлад у многія сем’і, яе выкарыстоўвалі не толькі для барацьбы з сектанцтвам, але і з рэлігіяй увогуле… Сёння я б не напісаў кнігу “Вецер ірве павуцінне” і, ва ўсялякім разе, не перавыдаў бы яе ні за якія грошы». Самакрытычна напісаў і пра тое, як у 1970 г. рэдагаваў «мёртвы» раман Кочатава: «канфармізму… ўва мне было куды больш, чым грамадзянскай мужнасці».

Запісаць напаўзабытага пісьменніка ў геніі – выгадная стратэгія, бо можна самасцвярдзіцца на фоне сваіх калег: зайздросьце, якую глыбу я адкапаў! Характэрная і выснова В. М., зробленая ім пасля чытання «Непрыдуманых гісторый»: «нічога ў гэтай краіне не змянілася. Цяпер усё роўна так, як было ў 1940-м, 1950-м, 1960-м. І, выглядае, гэтаксама ж будзе і ў 2040-м, і ў 2050-м». Няйначай дамарослы «Эклезіяст» натхніўся папулярным фільмам «Хрусталь», дзе гераіня – не ад вялікага розуму – кідае пра Беларусь падобныя словы («тут ніколі нічога не зменіцца!») Калі ж сур’ёзна, то ў параўнанні з 1940–50-мі гадамі ў нашых краях перамянілася амаль усё; ужо і 1970-80-я не руляць… І няма падставаў лічыць, што цяперашні лад праіснуе да 2030 г., а не тое што да 2040-х. Раней крыху тлумачыў, чаму.

Не без самаедства выйшла і гутарка пра тутэйшых з яшчэ адным нібыта ліберальным аўтарам (дакладней, аўтаркай) – Вольгай Ш.: «Мы не выслухоўваем меркаванне іншага чалавека, не вучымся ўзаемадзейнічаць, а адразу ж абвінавачваем». Колькі я ўжо гэткага «інтэлектуальнага дыскурсу» наслухаўся! І той, хто кажа «мы», у думках-то аддзяляе сябе ад быдла агульнай масы, як быццам заўжды ёсць падставы… Неўзабаве інтэрв’юерка падкінула прыклад з жыцця беларускай школы: «Мае дзеці вучылі: “Мой валосік светла-русы, мама з татай беларусы”…», а доктарка Вольга адрэагавала: «Увогуле расісцкія інтэрпрэтацыі!» Што гэта, калі не галаслоўны закід(он)…

Прывяду без скажэнняў страфу верша, які належыць Леаніду Пранчаку: «Цік-так, ходзікі, / Мне чатары годзікі. / Чуб ільняны, светларусы, / Тата з мамай – беларусы». Можа, хто з чытачоў і захоча адшукаць тут расізм – дык шукайце без мяне. Дадам, што і ў астатніх строфах нічога пра непаўнавартасць чарнявых і/або небеларусаў не сказана.

Пакрыўджаныя чытачы пікетуюць рэзідэнцыю аффтара 🙂

Цытатнік

«Мудраванне, няхай нават самае вытанчанае, на тэму “Халакоста”, “11 верасня”, ужо стамляе. Рэфлексіі на крыві трохі моташлівыя» (Дзмітрый Цёткін, 16.05.2019)

«Самая жорсткая жывёла – гэта час. Час – наша хвароба. Нараджаецца з намі і ахоплівае нас у маленстве, каб ніколі нас не пакінуць» (Эдуард Лімонаў, 23.05.2019)

«Сёння менавіта раз’яднанне сувязей (а не іх завязванне) з’яўляецца цэнтральным сацыяльным працэсам. Выхад з супольнасцей, драбленне груп… сёння стала не проста нормай, а асноўным рухавіком грамадскага развіцця». (Паліна Аронсан, 23.05.2019)

Вольф Рубінчык, г. Мінск

31.05.2019

wrubinchyk[at]gmail.com

***

От редактора belisrael

Я бы не делал однозначные выводы, что “эпоха Нетаниягу закончилась”. Действительно, прежде всего он допустил ряд ошибок из-за “политической целесообразности” в его контактах с одним персонажем, представляющим, как тот считает, “русскую улицу”. Началось все это много лет назад. Кончилось же печально и впервые в истории страны привело к повторным парламентским выборам. Сложно сказать к чему они, назначенные на 17 сентября, приведут, но когда в последние дни встречаю в фейсбуке знакомые фамилии моих земляков из Нацрат-Иллита, наверняка есть и не только оттуда (про др. я не говорю, поскольку вижу ряд откровенных интересантов, приближенных к “мессии”, не вылазящих месяцами из сети, начиная с прошлой предвыборной кампании, а также новых, посчитавших, что на этот раз уж получится переворот), с их мнением о том, что сами мы такие “образованные” и надо чуть ли не уничтожить этих “нахлебников, паразитов, дармоедов”, имея в виду ортодоксов, при том, что именно религиозные с начала последней волны алии конца 80-х – начала 90-х, оказывали приезжающим наибольшую помощь, да и сейчас продолжают, то становится не по себе. Натравливание одной группы людей на др. в угоду политическим амбициям того, кто за 20 лет нахождения в израильском парламенте зарекомендовал себя другом белорусского и российского хозяев, др. одиозных персонажей, может закончиться очень печально.

И здесь я не могу хотя бы коротко не остановиться на самой громкой афере, связанной с именем Гриши Лернера, пострадавшими в которой, прежде всего по вине этих самых предводителей израильских “русских”, стали около 3 тысяч русскоговорящих семей.

Еще в 2006 году на изучение того, как она могла случиться, потратил несколько мес., собрав огромный материал.

В 2005 Либерман выпустил книгу с говорящим названием: «Ничего, кроме правды» в которой 196-я страница посвящена Лернеру, где продолжил защищать афериста: “Братание полиции со СМИ достигло апогея в искусственно раздутой истерии против Цви Бен-Ари (израильское имя Лернера, о котором некоторые узнали во время суда 1997 г. по предыдущей его афере, за что получил 8 лет, но благодаря непрекращающейся шумихе, поднятой в русскоязычных СМИ с подачи его близкой подруги Софы Ландвер, имевшей деловые контакты с жуликом, др. русскоязычных депутатов, общественных деятелей, кормившихся от него и их ходатайствам, тот, “умирающий” в тюрьме, вышел по УДО на 2 года раньше и вскоре все та же Софа начала обделывать с ним новые гешефты в компании «Пасифик петролеум ЛТД», принадлежащей Московской нефтяной компании, израильский филиал которой расположился на 33-м этаже башен “Азриэли” в Тель-Авиве, в которой она входила в состав Совета директоров, а Лернер стал консультантом, и его ежедневно на такси привозили из Ашкелона, где жил – belisrael)… Ответственно заявляю, что все эти обвинения были лишены каких-либо оснований”. Но циничность того, что Лернер смог провести еще одну гнуснейшую аферу, состоит в том, как ряд журналистов, начиная с осени 2004, когда тот заявил об открытии очень выгодного бизнеса, прежде всего для своих дважды соотечественников, в компании Роснефтегазинвест, прославляли жулика и упорно толкавшие в основном пожилых людей из числа наименее защищенных в объятия прожженного афериста, так и правоохранительная система, в дальнейшем обвинили самих потерпевших, некоторые из которых не выдержали абсолютного безразличия и покончили с собой. Многие, вложившие накопления, приобрели новые болезни и раньше времени ушли в мир иной, др. страдают и по сей день. Часть из них уговорили еще и своих детей также отнести деньги Лернеру. Произошедшее могу сравнить с аферой Бернарда Мэдоффа.

Что касается названных выше политиканов, на глазах которых происходила драма, то они сделали вид, что никакого отношения не имеют, отмахиваясь от неприятных вопросов ивритоязычных журналистов, а также абсолютно игнорируя пытавшихся к ним обратиться за помощью людей, представлявших инициативную группу пострадавших.

Опубликовано 31.05.2019 22:31

Водгук

Нічога падобнага на Афган (гэта я пра параўнанні Еўрагульняў з Алімпіядамі) у нас няма і, будзем спадзявацца, і нешта падобнае на Крым нас міне. А калі так, – то ёсць падставы для спадзяванняў! (П. Рэзванаў, г. Мінск) 02.06.2019 21:13

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (117)

Шалом – мы яшчэ тут! Пасля гісторыі з інспектарам ДАІ Патаповічам, які знік 16 мая, быў абвешчаны «забітым пачварамі», а неўзабаве – самазабойцам, нават у самых адсталых тутэйшых з’явіліся сумневы, ці правільны дзяржаўны апарат мы ўтрымліваем? Тым болей што і летась быў знойдзены ў лесе (толькі не пад Магілёвам, а пад Брэстам) труп маладога лейтэнанта міліцыі. Афіцэр, пісалі, застрэліўся «праз каханне».

Сёлета стрэлкі «наверсе» паспрабавалі cпярша перавесці на цыганоў, якім і так не соладка ў Беларусі; быццам бы трое з іх скралі афіцэра. 17 мая дзясяткі людзей заганялі ў пастарункі, абражалі, потым выпусцілі, асадак застаўся – цяпер наіўныя ромы хочуць звярнуцца з петыцыямі да памочніка Лукашэнкі… і да старшыні нацыянальна культурнай аўтаноміі цыганоў Надзеі Дэметэр. Калі верыць магілёўскаму праваабаронцу Барысу Бухелю, ён размаўляў з прадстаўніком магілёўскіх ромаў, каб нехта з іх выступіў публічна… «Але мужчына сказаў, што баіцца расправы з боку міліцыі, якая, паводле яго слоў, абавязкова надыдзе, калі цыганы ініцыіруюць разбіральніцтва ў гэтай справе».

Слушна піша К. Іваноў: «версія пра суіцыд [лейтэнанта Яўгена Патаповіча] для міліцэйскіх начальнікаў не нашмат лепшая, чым выкраданне і забойства… цяпер ім прыйдзецца тлумачыць, як іх супрацоўнік з суіцыдальнымі схільнасцямі працягваў хадзіць на службу з табельнай зброяй». Ну, гэтыя-то патлумачаць – зваляць на чыйсьці недагляд і/або на асаблівасці псіхікі самога даішніка. Што-што, а спіхваць адказнасць «уніз» белчыноўнікі, пачынаючы з галоўнага, за чвэрць стагоддзя навучыліся.

Пра хваравітую рэакцыю ў МУС на кантакты грамадзян з «гарадавым» на Гарадскім Вале, шматкроць паведамлялі, у тым ліку і Ваш пакорлівы аўтар… Але не ўсе звярталі ўвагу на няўцямнасць паслання, якое тоіцца ў гэтай скульптуры. Калі міністэрства пазіцыянавала яе як «сур’ёзны-сур’ёзны» манумент, то мусіла паставіць агароджу з калючым дротам – або прынамсі павесіць таблічку з папярэджаннем «не чапаць». Во як прыдумаў нехта з блогераў:

Узята адсюль. Для тых, хто не мясцовы; шчыта, паказанага на калажы, IRL няма.

Калі ж маем нешта гуллівае, задуманае для збліжэння «сілавікоў» з народам (сабачка як бы намякае), тады ўжо, будзьце ласкавы, цярпіце шалікі, абдымкі і прочыя флэшмобы. Ды Вольга Чамаданава, новая прэс-сакратарка МУС, «патлумачыла» 17 мая: «Мы не павінны разважаць, што ля гэтай скульптурнай кампазіцыі можна, чаго нельга. Гэта ўсё вызначаецца культурай паводзін чалавека». У перакладзе з міліцэйскай на звычайную: хапалі і будзем хапаць, як толькі нам падасца, што вы «вядзёце себя вызываюшча»…

Яшчэ, паводле Чамаданавай, трэба менш абмяркоўваць злоўжыванні супрацоўнікаў міліцыі, бо «ў крымінальнай хроніцы ніколі не напішуць, што доктар нейкай бальніцы быў злоўлены п’яным за рулём, а настаўнік нахаміў у магазіне. Чаму гэтае правіла не павінна працаваць у адносінах да супрацоўнікаў міліцыі?» Пальцам у неба – якраз-такі органы МУС у сваёй крымінальнай хроніцы вельмі любяць называць прафесіі парушальнікаў. Свежы прыклад на minsk.mvd.gov.by (15.05.2019): «Задержан пьяный учитель математики, который повредил дорожную технику». А самі, значыць, недатыкальныя. ¯\_(ツ)_/¯

Ранейшы прэс-сакратар Яўчар – зволіўся летась, яго падабрала БТ, там такія патрэбны – дзёўб пра тое, што «некалькі дзясяткаў чалавек» хавалі на мітынгу 15.03.2017 твары пад маскамі, таму іх і затрымалі ў грамадскім транспарце. Я сам прысутнічаў на тым дазволеным мітынгу ля кінатэатра «Кастрычнік» і добра памятаю, што юнакоў і дзяўчат у масках было 15-20, а «запакавалі» пазней каля 50 чалавек (значыць, хапалі і тых, хто падвярнуўся пад руку). Новы «голас» МУС – цэлая лаўрэатка прэміі «За духоўнае адраджэнне» – гучыць не больш пераканаўча. Ну, вядома ж, адкуль гніе рыба…

У 2016 г. я скептычна ставіўся да ідэі з адстаўкай міністра ўнутраных спраў («Зацята змагацца з аматарам святочных маскарадаў – значыць не глядзець у корань»). Цяпер жа яна насамрэч даспела, мо і пераспела. Чалавек 7 гадоў на пасадзе, а дроў наламаў… на ўсе 13. І памочніку прэзідэнта па нацыянальнай бяспецы, Віктару Аляксандравічу Лукашэнку, даўно пара сысці з пасады і засяродзіцца на грамадскай дзейнасці ў Нацыянальным алімпійскім камітэце. Там ад яго будзе меней шкоды, бо ў 2010-х «нацыянальная бяспека» пад куратарствам сына «самі-ведаеце-каго» сталася нейкім сімулякрам… або пудзілам.

24 красавіка ў лісце на адрас дэпутаткі, старшыні ТБМ Алены Анісім я прасіў: «Калі ласка, зрабіце ўсё магчымае, каб не дапусціць датэрміновага роспуску парламента пад маркай клопату пра “нацыянальную бяспеку”». Не прамінуў спаслацца на 113-ю серыю «Катлет…». Учора, 21.05.2019, атрымаў такі электронны «адказ па сутнасці»: «Я разумею Вашу пазіцыю. Аднак, у сённяшняй сітуацыі я лічу больш важным накіраваць свае намаганні на агучванне і вырашэнне надзённых пытанняў арганізацыі і грамадства. Таму збіраюся яшчэ раз вылучыць сваю кандыдатуру ў Палату прадстаўнікоў. Зразумела, што калі б выбары ў ПП НС адбываліся ў 2020 годзе, то я б не балатавалася. Думаю, што Вы ведаеце: пытанне не ў адсутнасці смеласці ці нейкай меркантыльнасці. Для мяне гэта больш пытанне палітычнай мэтазгоднасці».

А. Анісім у сваім дэпутацкім кабінеце (фота «Еўрарадыё»)

Па-мойму, няма больш надзённых пытанняў «арганізацыі і грамадства», чым абарона Канстытуцыі. Калі гэта не саўсім адчуваюць «народныя абраннікі», то нам, простым смяротным, варта ім падказваць, ветліва й настойліва… Крыху пазней дэпутатка дадала: «Я падумаю. Хоць разумею, што Канстытуцыйны Суд заявіць пра адпаведнасць Канстытуцыі [ўказа пра парламенцкія выбары ў 2019 годзе] ў любым выпадку». Разумею і я такую пазіцыю, але ж палітыка – не тая сфера, дзе заўсёды руліць фаталізм… І пагатоў не тая, дзе ён павінен руліць.

Ігнараванне тутэйшымі норм, замяшанае на глупстве ды самаўпэўненасці, час ад часу выплюхваецца з Беларусі за яе межы. Яркі прыклад – паводзіны старшыні беларускага журы на «Еўрабачанні»; tut.by запытаў, як яго калегі галасавалі на папярэднім этапе, Валер Прыгун і распавёў, хоць гэта было забаронена правіламі. Тутэйшае журы дыскваліфікавалі, і ў мільёнаў «хатніх гаспадынь» па ўсім свеце адклалася ў галовах, што з намі лепей не мець справу. Нават пасля Лукашэнкі – напрыклад, патрэбен будзе крэдыт ад якой-небудзь замежнай арганізацыі, дык яго не дадуць, або дадуць на больш жорсткіх умовах… Тлустая падзяка ўсім, хто практыкуе прававы нігілізм – і дзве падзякі тым, хто, маючы магчымасці працівіцца, глядзіць на яго скрозь пальцы.

Ад таго, што Уладзімір Зяленскі, у рэшце рэшт, сеў на прэзідэнцкі фатэль, уражанні дваістыя. З аднаго боку, цешыць тое, што падзеі, паказаныя ў кіно, часам збываюцца… Нават аксесуары на шыі кропля ў кроплю – і дакажыце мне, што жыццё не імітуе мастацтва 🙂

Норман Уіздам у фільме «Містэр Піткін у тыле ворага», 1959; інаўгурацыя-2019

Прыемна таксама, што новы прэзідэнт Украіны прыбірае (збыткоўную) ахову ад сваёй рэзідэнцыі. У сакавіку 2013 г., пры Януковічу, турысты (мы з жонкай) змаглі паглядзець зблізку «Дом з хімерамі» на вул. Банкавай у Кіеве, у верасні 2014 г. мы з Аляксандрам Астравухам – ужо не.

А з больш сур’ёзнымі справамі – пакуль што нейкая фігня. Ладна там, роспуск Рады – хаця, перафразуючы Вісарыёныча, «іншых дэпутатаў у мяне для Вас няма», і альтэрнатывай «зубастаму» дэпутацкаму корпусу ў бліжэйшы час можа быць толькі нешта падобнае да мляўкай палаты прадстаўнікоў РБ. Але вось ужо 21 мая кіраўніком адміністрацыі прэзідэнта Зяленскага прызначаецца юрыст – былы чыноўнік Януковіча, які пры Парашэнку быў паддадзены люстрацыі, а таму не мае права быць на дзяржаўнай службе. Кіраўнік адміністрацыі – не «дзяржаўная служба»? А-ёй, дужа сумніўна… Карацей, як і варта было чакаць, «эстрадныя метады ўносяцца ў дзяржкіраванне».

На мінулым тыдні прагуляліся з жонкай па цэнтры Мінска – даўнавата не хадзілі ў раён Камсамольскай, Рэвалюцыйнай… Выявілася, што цяпер там пешаходная зона з кавярнямі, вулічнымі музыкамі, гандлем сувенірчыкамі – гэтак сама на плошчы Свабоды, вуліцах Герцэна і Зыбіцкай. Выглядае як закос пад Арбат у Маскве ці пад «Мідрахоў» – вул. Бен-Іегуды з прылеглымі завулкамі ў Іерусаліме. Дарэчы, цяпер і мінскія вуліцы – не без яўрэйскіх нюансаў… «Калекцыйныя» каналізацыйныя люкі са словам на ідышы/іўрыце ўсцяж ляжаць на Камсамольскай недалёка ад Нямігі.

У красавіку адкрыўся на Рэвалюцыйнай бар «Сіняя каза» – ён, паводле прызнання ўладальніцы, натхняецца, сярод іншага, творамі Марка Шагала. Мне спадабалася майса пра тое, што назва была ўбачана ў сне… Да вул. К. Маркса, дзе днямі з’явілася псеўдаізраільскае кафэ «Цымес» без цымесу ў меню, мы не дайшлі.

У 1990-х амаль нічога такога не было (праўда, на пл. Свабоды гуртаваліся мастакі), так што ў нейкім сэнсе гастранамічна-турыстычныя зрухі можна лічыць пазітыўнымі, размаітасці ў горадзе пабольшала. Дзівіцца тут не выпадае: перад Еўрапейскімі гульнямі ўрад імкнецца паправіць свой імідж, дый за апошнія 15 гадоў у рэстаўрацыю цэнтра Мінска былі ўкладзены вялікія мільёны. Усё ж мае суб’ектыўныя ўражанні ад «вясёлых кварталаў» у цэнтры сталіцы – як ад балю ў час чумы… Або ад агністай палубы «Тытаніка», які ўжо зачапіў сваю крыгу. Хочацца верыць, што Астравецкая АЭС, практычна пабудаваная «Расатамам», не станецца для нас той самай крыгай, але нагадаю, што ў Турцыі сёлета двойчы знаходзілі расколіны ў падмурку АЭС «Акую», залітым пад эгідай таго самага «Расатама». 🙁

Не магу не адгукнуцца і на крэатыў ад БРСМ: 25.05.2019 збіраюцца ў Мінску рэканструяваць партызанскі парад 1944 г., і нават з удзелам казла 🙂 Праўда, шукаць скрыжаванне вуліцы Кірава з праспектам Незалежнасці людзям і казлу прыйдзецца доўга (гл. фрагмент з карты; праспект пазначаны чырвонай лініяй).

А вось якую забаўную замануху прыкмеціў над барам ля гасцініцы «Мінск»:

Яўрэяў засталося мала, ветэранаў вайны – яшчэ менш, але «Беларусь помніць». Па-свойму.

Раз ужо гаворка пра cталічныя кур’ёзы, давайце краем вока зірнем і на «варон» ды «пальмы» побач з прыватным дамком па вул. Веры Слуцкай…

Асновай для іх паслужылі, як няцяжка здагадацца, пластыкавыя бутэлькі.

Цытатнік

«Калі б не рэха, з кім бы гаварыў / Я на зямлі глухіх і безгалосых?» (Фелікс Баторын, 2016)

«Нашто нам Дарэнка, / Як ёсць Федарэнка?» (Уладзімір Паўловіч, 2019)

«Кожны чалавек схільны пераацэньваць значнасць таго, што ён робіць. Інтэлектуалы прадукуюць дыскурс, таму ім (нам) прыемна думаць, што мова прадвызначае рэальнасць. Ніякаму абываталю-цвярозадумцу такая дзіўная думка ў галаву не прыйдзе, чалавек праз уласны вопыт ведае, што мова апісвае рэальнасць» (Андрэй Зорын, 17.05.2019).

«Людзі [ў Расіі] гатовыя ісці на мітынгі, нават гатовы атрымаць дубінкай па галаве. Але ім трэба разумець, як гэта палепшыць іх жыццё. У людзей ёсць рэальныя запыты на паляпшэнне жыцця, на рэалізацыю іх правоў. То бок фармуецца нейкая новая грамадзянская культура. Але ідэі і руху пакуль няма» (Анастасія Нікольская, 20.05.2019).

«Навіны – тое, што прыцягвае ўвагу. Падзеі – тое, што мае наступствы» (Кацярына Шульман, 21.05.2019)

Вольф Рубінчык, г. Мінск

22.05.2019

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 23.05.2019 00:21

Eurovision 2019 in Tel Aviv (1) / Евровидение 2019 в Тель-Авиве (1)

The 64th international Eurovision Song Contest was held in Tel Aviv. It was attended by 41 countries. Ukraine, whose representatives won in 2004 and 2016, did not participate.

In the final, 26 countries fought for the victory, 20 of which were determined by the results of the semifinals, which were held on 14 and 16 of May. Together with them in the finals were Israel (the winner of last year’s contest held in Lisbon and the organizer of the current Eurovision Song Contest), as well as the countries of the Big Five: Germany, Spain, Great Britain, Italy and France.

The winner of the competition was determined by the results of mixed voting (professional jury and television viewers).

Eurovision-2019 won by the representative of the Netherlands Duncan Laurence, who performed the song called “Arcade” and scored 492 points.
The second place went to the representative of Italy Mahmoud with the song “Soldi” (465 points). The third place was taken by the Russian Sergey Lazarev with the composition “Scream” (369 points). Next in the top five: Switzerland (360 points), Norway (338 points). Sweden finished first among 41 national jury with 239 points, only two points ahead of North Macedonia. The Netherlands was third with 231 points, Italy in fourth place with 212 points, in the fifth place Azerbaijan with 197 points, Russia in ninth place – 125 points. Norway won a televote with 291 points, the Netherlands took second place with 261 points, Italy – third with 253, Russia – fourth with 244 and Switzerland – fifth with 212.

The only highest score that Israeli singer Kobi Marimi received from a professional jury came from Belarus. However, in fact, this assessment of the jury did not received by Kobi.
The fact is that on the eve of the final, the organizers of Eurovision-2019 imposed sanctions against representatives of the Republic of Belarus, removing them from voting due to leakage of information about the points put up by the national jury (it included Valery Prigun, Angelina Mikulskaya, Olga Ryzhikova, Artem Mihalenko and Anastasia Tikhanovich). According to the rules, the results must be classified to the finals to avoid influencing the voting audience.
Although the Belarusian TV presenter Maria Vasilevich appeared on the air and called the ratings, in fact it was the average of the points put up by the European jury, which was sent by the European Broadcasting Union. The highest score was automatically awarded to a performer from the organizing country.

Ten points from Belarus went to Estonia, and 8 to Germany (Russia was not on the list). While the audience in Belarus put the highest score to Russia, they brought the Netherlands to second place, and Norway to third place. Israel has not received points from the viewers.
Israel earned praise for a well-placed competition. Chief director, 47-year-old Yuval Cohen, who was asked to make “the best Eurovision in the entire history” last July, admitted that, despite all the crisis and difficult moments that accompanied the organization and holding of the event, he did not want this holiday life ended. Indeed, the reviews of the participants and TV viewers, the European media, tourists who came specially for the competition, were so complimentary that the show was called “The best in recent years”, if not “The best in the entire history of Eurovision”.

The competition was preceded by 9 months of hard work. “This is an absolutely fascinating spectacle when everything written on paper is transformed into reality. When we started to build everything, different ideas were proposed. “I did not even think that all of them could be realized. For example, the idea of an airplane at the beginning of a concert and a song marathon with the participation of stars from previous years,” he told Ynet in an interview.
However, not everything went according to his plan. Cohen said that during the rehearsals of Madonna there were no flags on the clothes of the dancers. They appeared only on live performances.

But the second surprise was the provocation of the Icelandic group, waving the Palestinian flags during the announcement of the results of the vote, Cohen was not surprised. He was quite expecting it, given that the Icelanders warned about the intention to arrange a pro-Palestinian demarche. “We assumed that they could create something, but we thought they would do it at the end of our speech, and we were ready,” Cohen said. In this regard, the provocation during the voting was significantly less noticeable.

“We had conversations with them and made it clear that they should not harm themselves. Only at the stage of the announcement of the voting results they realize that they had nothing to lose, and therefore they did what they did”.

Particular praise was given to the four leading contestants – Bar Rafaeli, Lucy Ayub, Erez Tal and Asi Azar. “I could not dream of such a team! Said the director. – They rehearsed, stuck in from morning to evening. They looked quite naturally together, as if they had worked all their life as a team. Lucy was delighted especially, because she doesn’t have much experience, but she did it perfectly well anyway! ”

The current competition was the longest in the entire history of Eurovision. Usually, the competition lasts a little less than 4 hours. In Sweden, it stretched for 4 hours, and in Israel – for 4 hours and 5 minutes.

***

В Тель-Авиве прошел 64-й международный конкурс эстрадной песни «Евровидение». В нем принимала участие 41 страна. Не участвовала Украина, представители которой побеждали в 2004 и 2016 годах.

В финале за победу боролись 26 стран, 20 из которых определились по результатам полуфиналов, прошедших 14 и 16 мая. Вместе с ними в финале выступали Израиль (победитель прошлогоднего конкурса, проходившего в Лиссабоне, и организатор нынешнего «Евровидения»), а также страны «Большой пятерки»: Германия, Испания, Великобритания, Италия и Франция.

Победитель конкурса был определен по результатам смешанного голосования (профессиональное жюри и телезрители).

Победу на «Евровидении-2019» одержал представитель Нидерландов Дункан Лоуренс, исполнивший композицию под названием «Arcade» и набравший 492 балла.

Второе место досталось представителю Италии Махмуду с песней «Soldi» (465 баллов). Третье место занял россиянин Сергей Лазарев с композицией «Scream» (369 баллов). Далее в первой пятерке: Швейцария (360 баллов), Норвегия (338 баллов). Швеция финишировала первой среди 41 национального жюри с 239 очками, всего на два очка опередив Северную Македонию. Нидерланды были третьими с 231 очками, а Италия на четвертом месте с 212 очками, на пятом Азербайджан с 197 очками, Россия на девятом – 125 баллов. Норвегия выиграла телеголосование с 291 очком, Нидерланды заняли второе место с 261 очком, Италия — на третьем с 253, Россия — на четвертом с 244 и Швейцария — на пятом с 212.

Единственная высшая оценка, которую получил израильский исполнитель Коби Марими от профессионального жюри, поступила от Беларуси. Однако на самом деле эту оценку жюри ему не выставило.

Дело в том, что накануне финала организаторы Евровидения-2019 ввели санкции против представителей Республики Беларусь, отстранив их от голосования – из-за утечки информации о баллах, выставленных национальным жюри (в него входили Валерий Пригун, Ангелина Микульская, Ольга Рыжикова, Артем Михаленко и Анастасия Тиханович). Согласно правилам, результаты должны быть засекречены до финала, чтобы избежать влияния на голосующую аудиторию.

Хотя белорусская телеведущая Мария Василевич и появилась в прямом эфире и назвала оценки, на самом деле это было среднее арифметическое баллов, выставленных европейским жюри, которые прислал Европейский телевещательный союз. Высшая же оценка была автоматически присуждена исполнителю из страны-организатора.

Десять баллов от Беларуси достались Эстонии, а 8 – Германии (России в списке не было). Тогда как зрители в Беларуси поставили высший балл России, на второе место они вывели Нидерланды, а на третье – Норвегию. Израиль от зрителей баллов не получил.

Израиль заслужил похвалы за отлично поставленный конкурс. Главный режиссер, 47-летний Юваль Коэн, которому в июле прошлого года было предложено сделать «лучшее Евровидение за всю историю», признался, что, несмотря на все кризисные и сложные моменты, сопровождавшие организацию и проведение мероприятия, ему не хочется, чтобы этот праздник жизни заканчивался. И действительно, отзывы как участников, так и телезрителей, европейских СМИ, туристов, приехавших специально на конкурс, были настолько комплиментарны, что шоу называлось «лучшим за последние годы», а то и вовсе «лучшим за всю историю Евровидения».

Конкурсу предшествовали 9 месяцев кропотливой работы. «Это совершенно завораживающее зрелище, когда всё написанное на бумаге преобразуется в реальность. Когда мы только начинали все выстраивать, предлагались разные идеи. Я даже не думал, что все их удастся реализовать. Например, идея с самолетом в начале концерта и песенный марафон с участием звезд прошлых лет», – рассказал он в интервью порталу Ynet.

Однако не всё шло по его плану. Коэн рассказал, что во время репетиций Мадонны никаких флагов на одеждах танцоров не было. Они появились только на выступлении в прямом эфире.

Зато вторая неожиданность, провокация исландской группы, помахавшей палестинскими флагами во время оглашения результатов голосования, Коэна не удивила. Она была вполне ожидаема, учитывая, что исландцы предупреждали о намерении устроить пропалестинский демарш. «Мы предполагали, что они могут что-то сотворить, но думали, что сделают это в конце своего выступления, и были готовы», – поведал Коэн. В этом отношении провокация во время голосования была значительно менее заметна.

«Мы провели беседы с ними и дали понять, что им не стоит вредить самим себе. Только на этапе оглашения итогов голосования они поняли, что им уже нечего терять, и потому сделали то, что сделали».

Особой похвалы удостоились четверо ведущих конкурса – Бар Рафаэли, Люси Аюб, Эрез Таль и Аси Азар. «Я и мечтать не мог о такой сборной! – сказал режиссер. – Они репетировали, вкалывали с утра до вечера. Они смотрелись совершенно естественно вместе, словно всю жизнь проработали в команде. Люси восхитила особенно, ведь она не имеет за плечами огромного опыта, а все равно справилась на отлично!»

Нынешний конкурс был самым длинным за всю историю Евровидения. Как правило, конкурс длится немного менее 4 часов. В Швеции он растянулся на 4 часа, а в Израиле – на 4 часа 5 минут.

Kobi Marimi / Коби Марими / קובי מרימי

_________________________________________________________________________________________________

Bar Refaeli & Erez Tal / בר רפאלי וארז טל Asi Azar & Lucy Ayub / אסי אזר ולוסי איוב

Michela Jonida Maliqi

Zala Kralj & Gašper Šantl

Tamta

Duncan Laurence

Katerine Duska

Kobi Marimi

Bilal Hassani

Conchita Wurst

Gali Atari @ Måns Zelmerlöw

Eleni Foureira @ Verka Serduchka

Lior Suchard / ליאור סושרד

Netta Barzilai @ Bar Rafaeli

Madonna @ Quavo

Alexander Rybak, winner of Eurovision 2009 in Moscow / Александр Рыбак, победитель «Евровидение 2009» в Москве

Tamara Todevska

Мария Василевич / Maria Vasilevich

https://www.youtube.com/watch?v=–KLoZAaXSQ

Duncan Laurence

Published on May 22, 2019 23:10 / Опубликовано 22 мая 2019 23:10

From founder and administrator of the site: Do not forget about the importance of supporting the site / Поддержать сайт

25 лет назад… Записи М. И. Зверева

15 мая 2019 г. Михаилу Исааковичу Звереву (1929–2017) исполнилось бы 90 лет, и это повод, чтобы ещё раз опубликовать выдержки из его дневника. Напомним, в позапрошлом году мы давали подборку записей Михаила (Иехиэля) Зверева разных лет: о детстве в Паричах, о военном времени и некоторых других.

09.02.1994. Жить становится очень трудно. Всё дорожает. Денег еле хватает на пищу. Шушкевича – председателя Верховного Совета – сняли. Стал Гриб – милиционер. Ничего хорошего ждать не приходится.

13.02.1994. Вот уже год не работаю. Алик Брегман устроился дежурить – 60 тыс. руб. Я хочу работать по своей [профессии] – инженером-конструктором.

Документ полувековой давности

Завтра стачка в Беларуси. Отставка правительства и Верховного Совета. Я буду участвовать. Кебич – это бездарный руководитель. Коммунист, безответственный человек. Это показало его выступление перед телезрителями. Так беспардонно говорить о том, что Россия выдаст рубли на зайчики 1:1, что секретарь Машеров был «Президентом» в БССР. Да, «Президентом»-секретарём, что хотел, то и делал. Сажали, власть [была] коммунистов, но не народа.

15.02.1994. Являюсь членом правления еврейского культурного объединения им. Изика [sic] Харика, г. Минска. Остались 5 членов правления, было 9. 4 уехали в Израиль, США. Я организовал клуб шашистов, шахматистов. Ходит мало любителей.

М. Зверев (сидит 3-й справа) с членами клуба «Белые и чёрные», 1998 г.

Сегодня, 15 февраля, в Белоруссии была стачка. Много народа было на пл. Независимости, а потом народ по проспекту пошёл к Верх. Совету БССР [sic]. Там был митинг. Народу было 15-20 тыс. чел. Народ требовал отставку правительства Кебича и Верховного Совета БССР. Стачка еще будет через неделю при открытии сессии Верховного Совета.

21.02.1994. Завтра иду на площадь Независимости. Начинается сессия. Народ будет требовать отставки правительства и Верховного Совета. Кебича вон, вон.

[Начало марта]. Всё страшно дорожает, как будем жить. Кебич доведёт страну Беларусь до полного краха. Ох, эта партократия. Рынка нет.

Был праздник Пурим. Были вечера в Русском театре, Доме офицеров. 23.02 был праздник День защитников – концерт, потом танцы. Мне очень понравилось. Потанцевал хорошо с дамой. Проводил её. Она была с подругой, холостячкой. Была метель, шёл снег. Вспомнил молодые годы, студенчество, Паричи; когда мы, студенты, приезжали на каникулы в Паричи.

10.03.1994. 2 марта ходил на Яму. Это день, когда стали уничтожать минское гетто. Было уничтожено 5 тыс. евреев. Траурный митинг открыл Феликс Липский. Выступил посол Израиля, Пеккер – узник гетто, который спасся.

04.05.1994. Покаяния в народе нет. Равнодушие и сопротивление новому. Мы вжимаемся в плохое, хорошее не видим.

10.05.1994. Первое мая прошло спокойно. В городе было тихо. Погода стоит прохладная, ветреная, солнечная. На 9 мая я уехал в Бобруйск, а затем в Паричи.

21.06.1994. Выборы, выборы первого президента. Вот уже на протяжении нескольких недель идёт агитация за кандидатов в президенты Белоруссии. Если говорить откровенно, никто из претендентов не может претендовать, нет соответствующих данных. Но Шушкевич в какой-то мере соответствует этому титулу, а претендуют Кебич, Новиков, Лукашенко, Дубко. Это партократы.

22.06.1994. В последние дни агитация за Шушкевича увеличилась. Больше стали распространять проспекты Шушкевича. Много молодых людей стали распространять данные положительные о Шушкевиче. В газетах «Вечерний Минск», «Народная» печатают обо всех кандидатах, но очень много о Шушкевиче.

Был интересный факт 22.06 в 14.00. Очень много школьников предлагают информацию – листки о Шушкевиче в центре. Распространяли и мужчины. Смотрю, где строят метро, трое мальчишек что-то прячут в трубу. Я увидел и сказал им, что так делать нельзя. Возьмите листки и распространяйте, ведь вам платят, они послушались. Но об этом я сообщил старшему. Он сердито заявил, что сейчас дам им. Один школьник заявил, что уже 7 дней распространяет листки. Я взял 10 листков и разбросал у нас в доме в ящики.

Я за Шушкевича, вся интеллигенция, студенты и многие рабочие. Но Кебич всё насаждает силой и у него положение и средства. Кто, кто будет президентом? Я, где мог, агитировал за Шушкевича. Завтра голосование.

Был в облисполкоме по вопросу приватизации земли в Копыле, родительском доме Бэлы (жены). Ничего не выяснил.

23.06.1994. Утром встал в 8.00. Подготовился к пробегу. Сегодня 100-летие олимпийского движения. Будет пробег на 1 км, 3 км и 10 км. Я не подготовлен, но пойду.

Подготовился, в смысле одежду, настроился. С женой пошли в 9.45 проголосовали (народу было мало) и поехал в спортивный комплекс «Трудовые резервы». Народу было немало, пожилых бегунов – не очень. Организовано было плохо. Руководящих и направляющих «спортивных» деятелей было много, но чтобы что-то узнать, никто ничего не знает. Но, наконец, узнал: бегать на 1 км и 3 км будет молодёжь. Мы, ветераны – 10 км. Я пробежал 10 км. Было трудно. Сильный ветер, холодно, бежали все вместе. Это неудобно. После пробега почувствовал себя отлично. Вся рубашка была мокрая. Попил кока-колы бесплатно. Дали календарь. Пробежал за 1 ч 08 мин 45 сек. В 15.00 был дома.

28.06. Голосование [за] президента – выборы его произошли. 45,1% – Лукашенко, 17,0% – Кебич. Остальные не прошли [во второй тур]. Кто будет президентом, [вопрос] усложняется. Всё может быть.

Алик Брегман работает – дежурит по 12 час., 24 часа на хлебозаводе, заводе холодильников, в спортивном старом дворце. Я часто бываю у него. Он предлагает мне тоже устроиться дежурить.

12.07.1994. Футбол. Смотрю, болею, рад, что немцы проиграли. Это команда-машина, нет поэзии, романтики, спортивности, игры как таковой, а есть работа, отлаженный механизм, грубость отработанная, скрытая, немецкая педантичность. Рад, что они проиграли [болгарской] команде, которая играет эмоционально, напористо и красиво. Она играет не всегда так, но так и должно быть. Это люди. Они играют в футбол, а не работают. Мне нравится команда Бразилии и особенно Швеция, которая играет хорошо, технично, тактически грамотно и очень интересно.

Бразилия – команда футбольная очень наигранная, технически интересная, эмоциональная, фанатичная. Футбол – это их жизнь, как и всего бразильского народа. Итальянцы играют некрасиво, неинтересно. Испанцы красиво. Россия – просто преступно. Это не команда, а какой-то сброд, без интереса, без национального и человеческого самолюбия.

Команда США – настоящая загадка, сюрприз чемпионата. Очень организованная команда, физически сильная, научилась играть просто, красиво и чётко. Румыния – играла хорошо, но неровно. Камерунцы на этот раз сыграли слабо, команда очень возрастная. Норвегия, Колумбия, Саудовская Аравия – им не повезло. Спорт – это везение.

Футбол начался 17 июня, кончается 17 июля. Чемпионами будут шведы или бразильцы. Болгары или итальянцы – нет. Я болею за шведов.

3-го июля был день освобождения Минска, Белоруссии [sic; на самом деле территория современной Белоруссии была освобождена лишь к концу июля 1944 г. – belisrael]. Отличный был праздник. Я бегал 10 км. Был марафон – первый. Участвовало 230 человек. Все добежали. Я получил майку.

18.07.1994. В еврейском обществе был на встрече с актёром еврейского театра г. Минска 1940-х годов Роговым Давидом. Он был с женой. Еврейское общество приняло его хорошо. Он читал Шолем-Алейхема, еврейских поэтов. Я задал несколько вопросов, он ответил. Пили чай, [ели] пирожные. Он составил список всех присутствующих на вечере.

[Александр] Гальперин уехал в Голландию по еврейским вопросам – учёбы. Я разговаривал с его женой. Милая женщина. Гальперины из Одессы.

Исаак Хасдан с семьёй сегодня уехал в Израиль.

Звонил в Гомель Иосифу Хасдану. Он был на отдыхе. Звонил Яков Могилянский. Он хочет быть в Бобруйске у Вайсман[ов], которые купили 2-х комнатную квартиру в Бобруйске, продали в Минске за 13 тыс. [USD].

0.30 18 июля – смотрю чемпионат мира по футболу. Финал играют Бразилия – Италия. Они трижды чемпионы мира. Кто выиграет: Европа или Южная Америка? Я за Европу.

Парадоксы в жизни, как наш новый и первый президент – Лукашенко.

От футбола получил удовольствие, но не большую радость. Плохая игра России – это трагедия.

Алик Брегман работает уже почти год в ведомственной охране, дежурит недалеко от нас. Получает 230 тыс. – мало. Предложил мне устроиться. Я пока воздерживаюсь. Ночью не спать не люблю.

Победу в 15-м чемпионате мира по футболу завоевали (именно завоевали) бразильцы. Выиграли по пенальти.

Я считаю, что решение о чемпионе пенальти неправильно и не зрелищно. Болельщики многие остались недовольны. Так был решён только этот 15-й чемп. мира.

Если команды не смогли показать превосходство одной над другой, то решить, кому присудить кубок, надо следующим образом:

Если команды не выиграли друг у друга, то решение вопроса возложить на вратарей. Вратарь бьёт 3-5 раз вратарю другой команды; кто больше забьёт, та и команда выиграла.
Вместо первых 11 игроков играют остальные 11 – 30 мин.
Игра тренеров с тренерами другой команды. Тренеры являются членами сборных команд, и они должны показать и практически, кто сильнее.
Или переигровка.

19.08.1994. Вчера и позавчера был на вечере – фестивале международной христианской еврейской музыки и танца. Он продлится 19-го и 20-го – дополнительный день. Посещение бесплатное. Народу было очень много во дворце спорта. Обслуживали его верующие христиане и евреи из Израиля и США и городов Белоруссии.

Выступали певцы: Виктор Клименко – бывший русский. Родился на Кубани в семье казака. Живёт в Финляндии. Еврей Джонатан Остгел из США. Хелен Шапиро… Выступал мессианский раввин – учитель мессианского еврейского центра в Санкт Петербурге. Джонатан Бернис. Они внедряют мессианский иудаизм – движение евреев, принявших Иешуа (Иисуса) в качестве мессии и обещанного спасителя Израиля и всего мира. Много в концерте религиозного – это понятно. Многие не выдерживали более 1,5 часа и уходили. Давали всем проспекты. Обслуживали культурно, со вниманием, благодарили за то, что пришли. Евреев было немало. Около дворца было много народу, которые не смогли попасть во дворец. Четыре прожектора освещали небо около дворца, играли своими лучами. Говорят, что посол израильский был недоволен и даже написал протест против этого мессианского фестиваля.

22.08.1994. Вот уже два дня деньги и цены снизились на «0», на нулик. А цены на молоко, кефир, хлеб, сметану и творог выросли на 3-10-12 раз. Как жить дальше?

Еврейское общество работает, но слабо. Евреям негде общаться. Все разобщились. Молодёжь в одном месте, женщины в другом, старикам негде. Всё здание Интернациональной, 6 занимает «Сохнут», курсы по изучению иврита.

Была поездка в Ивье. Там убито несколько тысяч евреев. С 29 [июля] по 8 августа независимый американский хореограф Тамар Рогофф разработала «Ивьевский проект», посвящённый памяти погибших евреев в годы Великой Отечественной войны под Ивьем.

Надо подумать насчёт проекта в Паричах, надо подключить Клейнера из Чикаго и Розу Штейнбук в Нью-Йорке.

Опубликовано 21.05.2019 15:23

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (116)

Шалом усім! Атрымаў ад мастака Андрэя Дубініна копію ліста, які ён адправіў яшчэ 28.04.2019 на адрас дэпутаткі палаты прадстаўнікоў нацыянальнага сходу Ірыны Дарафеевай. Падаецца з мінімумам карэктарскіх правак – па-мойму, гэта важны «дакумент эпохі». Мяркую, не зашкодзіла б і іншым беларускім выбаршчыкам cлаць аналагічныя звароты на мэйлы «сваіх» дэпутатаў. Праўда, І. А. Дарафеева (пакуль) не адказала А. Б. Дубініну, але кропля камень точыць… Адрасы ж няцяжка знайсці тут. Далей – тут.

Добры дзень, паважаная Ірына Аркадзеўна! Звяртаюся да Вас як да дэпутата маёй Старавіленскай акругі № 105. З навін я даведаўся, што чарговыя парламенцкія выбары ў Беларусі адбудуцца ў лістападзе 2019 г. На маю думку, беспадстаўнае скарачэнне паўнамоцтваў дэпутатаў ПП НС на 10 месяцаў парушае Канстытуцыю (арт. 93) і Закон «Аб Нацыянальным сходзе Рэспублікі Беларусь» (арт. 4).

Як мастак (я сябра Беларускага саюза мастакоў, выкладаў у Акадэміі мастацтваў) я разумею, што ўсе мастацкія праекты або эскізы патрабуюць часу на выспяванне. Тое ж самае і ў Вашай дэпутацкай справе, пачатыя і запланаваныя праекты патрабуюць часу, каб быць даведзенымі да ладу. Скарачэнне Вашай працы амаль на год азначае, што некаторыя праблемы выбаршчыкаў могуць не мець завяршэння.

Калі ласка, зрабіце ўсё, каб не дапусціць датэрміновага роспуску парламента, у Вас ёсць для гэтага некаторыя магчымасці.

* * *

Quod erat demonstrandum: у адказ на паспешлівыя, істэрычныя заявы пра тое, што Сінявокая страціла сотні мільёнаў долараў ад труку з пастаўкай забруджанай нафты, расійскія ўрадоўцы пстрыкаюць аўтара заяў па носе (маўляў, агульныя страты Расіі і Беларусі меншыя за 100 мільёнаў «зялёных»), а ў выніку церпіць уся краіна. І дзівіцца няма чаго: пасля слоў «Што, мы з расійцамі пойдзем судзіцца па гэтым пытанні?» поле для манеўру ў «Белнафтахіма» ды Савета міністраў РБ рэзка звузілася…

Першы прэзідэнт, чарговы раз «ператрахваючы» сваіх падначаленых, разрадзіўся новым пасланнем: «Людзі заўсёды ўладу крытыкавалі і будуць крытыкаваць, але гэта не крытычна». Нагадвае афарызм у армейскім духу: «Баявы лісток павінен быць баявым лістком, бо гэта ж баявы лісток!» Але, відаць, не месца чапляцца да стылю. Спадар (або таварыш) яўна хацеў сказаць, што «нам», уладзе, па вялікім рахунку, ужо даўно пляваць на вашу крытыку, што «мы» кіруемся ўласнымі крытэрыямі пры падборы кадраў і ў ацэнцы іх дзейнасці. Браты-расіяне падаюць прыклад… Пра тамтэйшых чыноўнікаў і буйных бізнэсоўцаў разважае Мікола Сванідзэ: «не лічаць нават патрэбным і магчымым, прашу прабачэння, базар фільтраваць. Што ім прыйшло ў галаву, тое і лепяць. Бо разумеюць, што ім усё роўна… Не мы іх з вамі гаспадары. Не ад нас з вамі яны залежаць» (03.05.2019). Гэта я для тых суайчыннікаў цытату прывёў, хто «чакае з надзеяй на рускія танкі».

Без парламентарызму, сістэмы стрымак ды проціваг у палітычным працэсе («народаўладдзе» – прыгожае слова, якое, на жаль, яшчэ шмат гадоў будзе гучаць дэкларатыўна, калі нават адновяцца рэальныя выбары), галоўным крытэрыем адбору з’яўляецца пластычнасць падначаленых – не так бяздумная лаяльнасць да першай асобы, як гатоўнасць i ўменне лавіць сігналы «зверху», а ўадначассе не вытыркацца… Лягчэй гэта ўдаецца жанчынам. Дзіва што акцёрка-тэлевядучая Наталля Э. за пару гадоў зрабіла кар’ерку ў адміністрацыі ды разам з начальніцай гэтай адміністрацыі Наталляй К. 11 мая была жэстачайшэ высачайшэ ацэнена даражэй за любога міністра («памнажай на тры, памнажай на пяць…») А можа, усё прасцей – камусьці закарцела часцей сядзець паміж парай Наташ, каб загадваць жаданні? 🙂

Бальшыня чыноўнікаў без стрыжню – і ў выніку ўсё (ну, многае – найперш тое, што залежыць ад дзяржавы) тут у нас, нібыта з пластыліну, – спорт, адукацыя, культурка, CМІ, замежныя справы… Last but not least – нацыянальная бяспека. Так, пакуль у 2019 г. яго не арыштавалі за хабарніцтва, у савеце бяспекі красаваўся «харошы малец», да якога «былі пытанні» значна раней, калі ён служыў начальнікам аховы Лукашэнкі. Андрэю Уцюрыну, бачыце, далі шанс, а ён… Колькі ж ужо можна ладзіць гэтыя «шоў» на тэму «стральцы падстаўляюць добрага цара»? Мы ўсе яшчэ не наеліся з 2000-х гадоў гісторый з обер-пракурорамі Купрыянавым, Снегіром, еtc.?

І верхавіна міністэрства ўнутраных спраў па-ранейшаму існуе «на сваёй хвалі», пільна ахоўваючы ў горадзе-героі Мінску (ды што там, ва ўсёй гераічнай Беларусі!) адну-адзіную скульптуру. Надоечы «павінцілі» двух расійскіх турыстаў за недастаткова паважлівае, як падалося міліцыянтам, стаўленне да «гарадовага з сабачкам» на Гарадскім Вале – і прапанавалі пацярпелым лічыць затрыманне «прыгодай». Аўтарка дадала: «пакуль мы рапарт чакалі, ім па рацыі паведамленні паступалі пра злодзейку ў пераходзе і пра патэнцыйнага самазабойцу… Але мы аказаліся куды больш важнымі злачынцамі». Facepalm, іспанскі сорам.

Тутбаеўцы так і не выправілі памылку: не «анархісты» ў снежні 2018 г. трапілі на Акрэсціна за пахавальны вянок ля «гарадавога» і, а 1 анархіст (Касінераў) і 1 сацыял-дэмакрат (Спарыш). Не першы раз такое 🙁

Менш імітатарства прасочваецца ў прамысловасці і, як ні дзіўна, у гандлі (пакупнікі ды прадаўцы ўжо збольшага ведаюць, чаго чакаць ад сваіх візаві, і не даюць надурыць сябе «на ўсю шпулю»), аднак i там хапае…

Мінулая серыя часткова была прысвечана становішчу ў Шчучыне Гродзенскай вобласці, ну і ў Шчучынскім раёне. Камусьці падалося, што я згусціў фарбы… Тут у лютым чыноўнік даводзіў, што раён «самаакупляльны», цікавы для бізнэсменаў, што ствараюцца новыя працоўныя месцы і г. д. Гэта не адмяняе таго факта, што насельніцтва вымірае ды разбягаецца – парадокс? Бадай што не, калі ведаць, што на многіх працоўных месцах запрашаюць працаваць «за ежу». Возьмем той самы комплекс па вырошчванні шампіньёнаў, згаданы А. В. Садоўскім:

330 р. – прыкладна $160. Аплата працы «долар за гадзіну» – як табе такое, Ілон Маск?

Хутчэй, чым у Шчучыне, насельніцтва на захадзе Беларусі знікала хіба ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці (–37,1%, але не за 20, а за 18 гадоў!)

Разумею тых жыхароў Дзісны, якія хацелі б аддзяліцца ад Мёршчыны і далучыцца да Полацкага раёна… Але ж ясна, што праблем «глыбінкі» гэткі крок радыкальна не вырашыць, хоць аўтары тэкста «Як рэфармаваць беларускія рэгіёны» і рэкамендуюць «канцэнтравацца». Маўляў, «добрую дынаміку паказваюць абласныя цэнтры, рэгіянальныя агламерацыі, як Полацк і Наваполацк, Мазыр і Калінкавічы. У іх адбываецца прырост насельніцтва, застаецца моладзь і расце прыватны бізнес». Гэтае назіранне больш пасуе рубяжу 2000–2010-х гадоў, a ў сярэдзіне 2010-х мы ўжо назіралі стагнацыю.

Гарады	Насельніцтва
Гарады	2013	2018
Полацк	84786	84597
Наваполацк	101307	101596
Мазыр	111324	111733
Калінкавічы	39220	40282

У 2017 г. упершыню за дзесяцігоддзі скарачалася нават насельніцтва Мінска, у першым квартале 2019 г. заняпад ізноў заявіў пра сябе. І што прыдумаць для такіх раёнаў, як Шчучынскі і Мёрскі? Зрэшты, ідэяў не бракуе – іншае пытанне, хто іх будзе ажыццяўляць… Ну, напрыклад, можна падпарадкаваць узнагароджанне мясцовых чыноўнікаў узроўню развіцця «чалавечага капіталу». Біць іх па кішэнях, калі смяротнасць у раёне (істотна) перавысіць нараджальнасць, а іміграцыя таго не кампенсуе. Ды тут ёсць відавочная пастка: што-што, а падмалёўваць лічбы і будаваць пацёмкінскія вёскі чынавенства ўмее. Пачнуць завозіць насельніцтва ў канцы «справаздачных перыядаў» – ці дзейнічаць так, як французскі фермер, што «залічыў» у вясковую школу 15 бараноў, абы ў ёй не зачынялі класы 😉

Больш перспектыўна выглядае сістэма бонусаў і прывілеяў для тых людзей, хто жыў у раёне, да прыкладу, цягам апошніх 10 гадоў (і збіраецца пражыць там яшчэ 10 :)). Вызваляць такіх «карэнных жыхароў» ад падаткаў, даваць ім выгадныя зямельныя надзелы, ці што… Карацей, тэма для абмеркавання. А ўрэшце, без перамен у Мінску цяжка разлічваць на тое, што будзе развівацца перыферыя. Новае пацвярджэнне яе гаротнага стану – дзве навіны, прачытаныя за адзін дзень. Як кажуць у такіх выпадках: «Гэта Беларусь, дзетка» (або «Мая краіна, мой народ»):

«Галоўны доктар Светлагорскай раённай лякарні Ігар Таўтын звярнуўся праз газету “Светлагорскія навіны”... Ён просіць фінансавай дапамогі, каб купіць неабходнае абсталяванне для лякарні і правесці рамонт» (15.05.2019).

«Супрацоўнікі Хоцімскага РАЙПО (звыш 150 чалавек) цягам 2018 года і некалькіх месяцаў 2019 года па ўказанні кіраўніцтва ў канцы кожнага справаздачнага месяца афармлялі заявы аб водпуску без захавання заработнай платы на 1-3 дні… У гэтыя дні яны выходзілі на працу і выконвалі свае службовыя абавязкі». І толькі «ў красавіку 2019 года ў пракуратуру Хоцімскага раёна звярнуўся работнік РАЙПО па пытанні слушнасці налічэння яму заработнай платы» (15.05.2019). Гэтае райпо – спажывецкае таварыства кааперацыі – ці не галоўны наймальнік у раёне, дзе жывуць усяго 10 тыс. чалавек (а 20 год таму было 17 тыс.).

Дэпапуляцыя здаўна хвалюе і расійцаў. Страшнаваты «антымульт»-2004.

У прынцыпе, мізантропства не цураюся – але не хацеў бы самаедстваваць і спісваць суайчыннікаў «ва ўтыль». Сталыя чытачы-гледачы серыяла памятаюць серыі, дзе гаварылася пра дасягненні ў сучаснай Беларусі. Прыкмячаў я таксама пра некаторыя станоўчыя тэндэнцыі ў яўрэйскім асяроддзі. І ў каляяўрэйскіх…

Пацешыла, што ў адноўленым альманаху «Далягляды», падрыхтаваным пад дахам выдавецтва «Мастацкая літаратура», апублікаваны твор ізраільскага пісьменніка (Меіра Шалева ў перакладзе Паўла Касцюкевіча).

П. С. Касцюкевіч у музеі гісторыі беларускай літаратуры. Мінск, 29.04.2019

А вось што ў красавіку арганізавалася ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Піша малодшы навуковы супрацоўнік Алена Паляшчук («Краязнаўчая газета», № 18, май 2019): «У Ружанскім палацавым комплексе роду Сапегаў адбылося адкрыццё выставы графічных працаў вядомага яўрэйскага мастака і паэта Машэ Бернштэйна “Украденное детство” (з фондаў Музея-сядзібы “Пружанскі палацык”), адбыўся відэалекторый “Багаж из прошлого”... М. Бернштэйн нарадзіўся ў 1920 годзе ў Бярозе, у сям’і артадаксальных яўрэяў. Да пачатку Другой сусветнай вайны адвучыўся 4 гады ў Мастацкай акадэміі ў Вільні. Уцёкі з эшалона, што рухаўся ў Беластоцкае гета, эвакуацыя ў Саратаў, працоўныя будні ў калгасе, адарванасць ад родных і затым іх трагічная гібель ад рук фашыстаў – назаўсёды пакінулі незагойную рану ў душы Машэ… Пад час новага перыяду жыцця мастака – у Зямлі Запаветнай – у 1949 годзе ён становіцца ўдзельнікам выставы “Аманім-алім” (“Мастакі-рэпатрыянты”). З таго часу прайшло больш за 50 выставаў з яго ўдзелам, былі шматлікія імянныя прэміі, званні, медалі, некалькі экспазіцыяў яго твораў у Расіі, ЗША, Францыі, Галандыі і Італіі». Грэшным чынам, пакуль не прачытаў артыкул у «Краязнаўчай», і не ведаў пра Машэ Бернштэйна.

Цытатнік

«Тэлевізар трэба менш глядзець, дарагія мае» (Юрый Шаўчук, 08.05.2019)

«Няма ніякага сэнсу звяртацца да чыноўнікаў, якія даўно страцілі повязь з рэальнасцю і турбуюцца толькі пра захаванне ўласнага статусу і паўнамоцтваў. Звяртацца трэба да сябе – што мы можам і павінны зрабіць для грамадзян ужо зараз, – і наўпрост да грамадзян, прапануючы канкрэтныя праграмы дзеянняў, якія могуць быць рэалізаваны тут і цяпер, за кошт наяўных рэсурсаў» (Павел Катаржэўскі з партыі «Справядлівы свет», 15.05.2019)

«Няможна трымаць людзей за дурняў нават у тых выпадках, калі яны крыху прыдуркаватыя» (Кірыл Жываловіч, 15.05.2019)

Вольф Рубінчык, г. Мінск

17.05.2019

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 17.05.2019 21:07

Independent Israeli site / אתר ישראלי עצמאי / Независимый израильский сайт

From Israel to Australia. About Jews and everything else / מישראל לאוסטרליה. על היהודים ועל כל דבר אחר / От Израиля до Австралии. О евреях и обо всем на свете

Category Archives: О политике и др.

Белорус об израильской армейской тюрьме и не только

«Из тюрьмы под Хайфой не хотелось выходить». Белорус о жизни в Израиле и дезертирстве из армии

«У мексиканцев — большие семьи. 12−14 детей — норма»

«Сразу после приземления в аэропорту на меня надели наручники. В Израиле я несколько лет числился в военных дезертирах»

«В тюрьме учительница преподавала мне иврит»

«Так взрывы же не у нас! Это далеко, в двух километрах»

«Варю гайка к гайке как сумасшедший целыми днями, но до конца не знаю, как выйдет»

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (120)

Зьміцер Ветразь. Будзь тройчы клятай ты, вайна…(бел/русс)

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (119)

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (118)

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (117)

Eurovision 2019 in Tel Aviv (1) / Евровидение 2019 в Тель-Авиве (1)

25 лет назад… Записи М. И. Зверева