От ред. belisrael

Уже давно превратившийся в подлеца, “политолог”, годами засиравший сайт разной фигней и намародеривший вагон бабла,  в конце июня, на сколько не рассказывает,  возможно на неделю, вместе с жонкой прогулялся в Браслав.

Приведу несколько его постиков, последний был сегодня.

Упоминая в постике от 5 июля 2026, как редактировал начавший выходить в 2003 журнал Шахматы, скрывает, что после 1-го номера, оказавшемся безобразным, выгнали за профнепригодность. Но подлец не успокоился и пошел в суд.  Об этом 30 июня вспомнил минский мастер Дмитрий Новицкий:

(Русский текст под оригиналом на белорусском)

Нястрашная Масква

У 2013 г. мы з жонкай выбіраліся ў Смаленск, у 2014 г. – у Піцер. Трэцім буйным расійскім горадам, які трапіў у поле зроку, была, што вытлумачальна, сталіца… На тыдзень спыніліся побач са станцыяй метро «Сухараўская», у адным з ціхіх – па маскоўскіх мерках – завулкаў. Між іншага, для непадрыхтаванага вуха іхнія назовы гучаць дзіўнавата: «Последний», «Ащеулов»… Нічога, мы звыкліся.

Нягледзячы на дэвальвацыі і крызісы – а можа, і «дзякуючы» ім – цэны ў Маскве істотна вышэйшыя, чым у Мінску (не кажучы пра Чарнігаў), а якасць сэрвісу пакідае жадаць лепшага. Ценявыя бакі гэтага самага сэрвісу праявіліся адразу па прыездзе на Шчолкаўскі аўтавакзал і пазней, у напышлівым ГУМе на Краснай плошчы, ды развіваць тэму я не стану. Як любіў казаць нейкі пуцінскі ідэолаг, «усе жывыя засталіся», так што нястрашна. Зафіксуем хіба, што буйны горад поўны нечаканасцяў.

У параўнанні з восенню 1995 г. – калі я таксама некалькі дзён соўгаўся па цэнтры Масквы – турыстаў не паменела, наадварот. Ля Крамля і на прылеглых вуліцах віруе стракаты тлум з англа-франка-нямецкімі інтанацыямі. Яшчэ здалося, што ў пачатку ліпеня 2016 г. пабачыў я больш турыстаў з усходніх краін (Кітай, Японія, Індыя…), чым за ўсё жыццё. Каб ім не губляцца, гіды выстаўляюць угору адпаведныя сцяжкі. Пара маладых кітайцаў атабарылася і ў «нашым» хостэлі на Сухараўскай, паводзіла сябе дужа ветліва.

Цэлыя дэлегацыі ад «вялікага ўсходняга суседа» стаялі ў даўжэзнай чарзе дзеля ўражанняў ад паўмінутнага агляду муміі… У 1990-х такога і блізка не было. Дайшло да таго, што супрацоўнік аховы на ўваходзе ў Маўзалей умела перакідваецца з візіцёрамі рэплікамі па-кітайску.

Курс «на Еўразію» ў Маскве ўвогуле даволі выразны: дублююцца на ўсходніх мовах турыстычныя праспекты ў Крамлі, меню ў некаторых сталоўках і рэстарацыях. Зрэшты, хапае ў Маскве адмысловых устаноў пад назвай «Китай Чи», і прапанова іх выглядае загадкава: «Еда & лапша». Хіба намёк на тое, што локшыны гасцям вешаюць на вушы? 🙂 Амаль на кожным кроку можна паесці грузінскія хінкалі і сярэднеазіяцкія манты, многа шыльдаў кшталту «Чайхона № 1», а вось яўрэйскую кухню трэба яшчэ пашукаць.

У цэлым не сказаў бы я, што Масква – прывабны горад для турыстаў з сярэднім узроўнем запытаў. Кропкі харчавання трапляюцца адносна рэдка; дзе-нідзе ў межах Садовага кальца (Малая Нікіцкая…) можна прайсці пяць кварталаў і застацца галодным. Вітрыны почасту схаваныя праз перманентны рамонт фасадаў і ходнікаў. Нам, аматарам прагулак, не прынеслі асалоды візіты на вуліцы Махавую, Цвярскую, Пятроўскі і Срэценскі бульвары, Смаленскую, Трубную плошчы… Штопраўда, пэўнай кампенсацыяй сталіся шпацыры па Нікольскай, Вялікай Дзмітраўцы, Кузнецкім Мосце. Усе гэтыя вуліцы часткова або цалкам ператвораны ў пешаходныя зоны на манер Старога Арбата. Нагадваюць яны ці то Вавілон, ці то «глабальны чалавейнік», як каму падабаецца. Ліхтарыкі надаюць ім увечары своеасаблівы шарм.

Парадавалі: задорны выступ джаз-бэнду на Сталешнікавым завулку 9 ліпеня, міні-канцэрт іншых джазмэнаў у Зялёным тэатры ВДНХ на другі дзень (трубой руліў Трубнікаў!), дый нават вясёлыя рабяты з гітарай і песняй «Пусть всё будет так, как ты захочешь» у пераходзе пад Ахотным Радам. Аднак астраўкі творчай свабоды не засцілі галоўнага: не хапае ў расійскай сталіцы разняволенай атмасферы. Паветра мегаполіса патыхае зараз вялікімі грашыма, страхам перад тэрарыстамі (шмоны на ўваходах – «фішка» цяперашняй Масквы), трывожным чаканнем перамен… Чым заўгодна, але не весялосцю пазалеташняга – дый нават леташняга – Хрышчаціка ў Кіеве.

Джаз-бэнд на Сталешнікавым

Аднак не было мне страшна, бо масквічы і госці сталіцы не давалі прычын. Казакі з нагайкамі, злыя праваслаўныя бацюшкі, «ветлівыя зялёныя» або «чырвоныя» чалавечкі – нікога з іх за тыдзень так і не спаткаў, як не прыкмеціў на вуліцах Масквы нейкага адзінага «народнага цела», пра якое баяла Святлана Алексіевіч. Бадай, кантрасты паміж мінакамі былі занадта ўжо рэзкія. Гэта банальна, сцвярджаць, што Масква (Парыж, Нью-Ёрк…) – «горад кантрастаў», але што паробіш, калі праўда? Карцінка з Вялікай Лубянкі – жывы доказ… З аднаго боку – прыёмная ФСБ, абкладзеная стэндамі з цытатамі кшталту: «Мы – русские, какой восторг!» і заклікамі мацаваць «народныя нізы», з другога – чарада жабракоў ля царквы. Сёння знайшоў у часопісе «Огонёк» за 04.07.2016 такія канстатацыі ад «Лявада-цэнтра»: «Расійскае грамадства падзелена найперш па матэрыяльнай прыкмеце… Сацыёлагі адзначаюць як высокі градус напружанасці ў грамадстве, так і настрой расійцаў на яго рост».

Што яднае масквічоў, апрача мовы і тэрытарыяльнай прывязкі? Нейкага асаблівага расійскага патрыятызму, кваснога ці іншага, я не адчуў; гонар за «крымнаш» калі і цыркуляваў у шырокай публіцы, то сышоў кудысьці далёка ў падсвядомасць. Для многіх больш актуальныя праблемы працы, выплат па крэдытах, пробак на дарогах… Бізнэс яўна не настроены на канфрантацыю з Захадам: палова шыльдаў у цэнтры пададзена лацінкай, усялякія «Тыфані» ды «Івы Рашэ» надалей аперуюць у сталіцы. Нечакана паядналі расійцаў спаборніцтвы замежных каманд: калі ішоў «дахаты» 7 ліпеня, назіраў, як натоўпы сачылі за футбольным матчам «Германія – Францыя» (прамая трансляцыя «Еўра-2016» вялася ў многіх рэстаранах і барах).

Сімвалам Масквы-2016 стала для мяне дзяўчына з Нікольскай вуліцы, дзеля фатаграфавання з турыстамі пераапранутая ў даму кацярынінскай эпохі (а мо і ў саму імператрыцу). З-пад шыкоўнай сукенкі яна свяцілаcя нагамі ў джынсах і патаптаных кедах… Смешным было і відовішча змены каравула ля адной з вежаў: начальнік папраўляў на хлопцах, якія нерухома стаялі на сваіх месцах пад расійскім гербам, гальштук і фуражку. Эх, не было відэакамеры… Далёка яшчэ да Масквы-2042, апісанай Уладзімірам Вайновічам (рубінавая зорка на Спаскай вежы заменена ў «Маскварэпе» на бляшаную…), але замнога, як на мой густ, у горадзе імітацый і эрзацаў. Нават у Піцеры-2014 яны так не раздражнялі. Муляж сцяны пабудаваны і ў Крамлі – каб заблытаць шпіёнаў NATO?

За пяць мінут хады ад Краснай Плошчы у дворыку аднаго з завулкаў ёсць рэстаран з прыемнай воку шахматыстаў назвай «Гамбіт», я зняўся на фоне:

Але будынкі вакол рэстарана навяваюць думкі пра безгаспадарчасць і антысанітарыю. З іх сыплецца тынк, а можа, і цэлыя цагліны.

Многія ў Маскве заняты не сваёй справай. Вядома, і ў Беларусі так часта бывае, і ў Ізраілі, і ва Ўкраіне, але ў Расіі – проста-такі скача ў вочы. Музыканты займаюцца бізнэсам, бізнэсмены – журналістыкай, журналісты – прапагандай, і г. д., г. д. Мабыць, пагэтаму не хапае «сваіх» рабочых рук: амаль усе будаўнікі, якіх я бачыў на вуліцах, прыехалі з паўднёвых рэспублік. Не хачу нікога асабіста пакрыўдзіць, тым не менш наўрад ці можна спадзявацца, што «Раўшаны і Джамшуты» будуць дбаць пра захаванне расійскай культурнай спадчыны. Тым болей – Вялікай Рускай Культуры з яе «духоўнымі скрэпамі», што б гэта ні значыла.

Непрафесіяналізм – адна з прычын, чаму агрэсіўны «рускі мір» церпіць паразы. Другая прычына – усё ж у Расіі захаваўся даволі шырокі пласт людзей, якім дарагія ліберальныя каштоўнасці, не абавязкова заўзятых «заходнікаў». Лічыцца, што Масква – іхні аплот, нездарма ж пратэстны кандыдат Аляксей Навальны сабраў на выбарах мэра ў 2013 г. амаль 30% галасоў. Газета «РБК» 08.07.2016 (узяў задарма ў нейкай рэстарацыі) апублікавала карту акругаў, дзе будуць балатавацца ў Дзярждуму апазіцыянеры. Такіх акругаў шмат, але раён ад раёна розніцца: на поўдні Масквы канкурэнцыі ў праўладных кандыдатаў чамусьці няма. Яна ёсць у цэнтры і на поўначы: там і Дзмітрый Гудкоў, і Андрэй Зубаў, і Сяргей Мітрохін… Аднак палітолаг Ігар Бунін лічыць, што галасаваць за «Яблык» і «ПАРНАС» у верасні 2016 г. будзе значна менш людзей, чым тры гады таму: «апазіцыйна настроеная частка масквічоў адчувае цяпер моцны псіхалагічны ціск».

Насамрэч не заўважыў я, каб у Маскве нехта ладзіў антыпуцінскія мітынгі або шэсці (у 1995 г. ці не адразу з цягніка выйшаў на антыельцынскі мітынг). У той жа час кампартыя, як умее, дэманструе сваю прысутнасць. Знята на Арбаце; мяркую, піва цікавіць масквічоў трохі больш, чым «грамадская прыёмная»:

Вялізны барэльеф з выявай Леніна вісіць у Малым Сухараўскім завулку, ля штаб-кватэры КПРФ. Агулам, настальгія па СССР у Маскве актыўна эксплуатуецца – значыцца, попыт на яе існуе. Каліва ісціны ў развагах Святланы Аляксандраўны пра адраджэнне «чырвонага чалавека» ў Расіі пры жаданні знайсці магчыма. Праўда, выглядае тая «чырвоная настальгія» хутчэй гратэскна, чым страшна, прыкладна так, як на рэкламным флаеры:

Андрэй Архангельскі слушна заўважае: «Расійская ўлада даўно гуляецца з савецкай рыторыкай». Іначай у краіне-правапераемніцы СССР, напэўна, і быць не можа. Нават дапаможнік для экскурсаводаў у музеі касманаўтыкі рэкамендуе асаблівую ўвагу звяртаць на дасягненні савецкай і расійскай касмічнай індустрыі… Аднак наколькі небяспечныя гэтыя гульні? А. А. дапускае, што вельмі небяспечныя: «У нас гандаль дагэтуль паўафіцыйна лічыцца амаральным заняткам… Рытарычны антылібералізм перарастае ўжо ў непрыкрытае адмаўленне капіталізму. Паддобрываючыся да мас, улада трапляе ў пастку: сёння даводзіцца апраўдваць само права на капіталізм». Можа, недзе на перыферыі РФ капіталізм і мае патрэбу ў апраўданні, але ў Маскве ён па-ранейшаму, як у «ліхія 90-я», крычыць з усіх шчылінаў (хіба што прыбраны гандлёвыя палаткі з прысадаў ВДНХ). Падобна, абараняцца мусяць хутчэй прыхільнікі левых ідэй…

Шмат гадоў таму здагадаўся, чаму 7 лістапада ў Беларусі лічыцца «чырвоным днём календара» – гэтак беларуская мадэль лепей «прадаецца» ў Расіі. У Маскве дагэтуль многія ўпэўнены, што ў нас «сацыялізм», хаця дэмантаж яго адбыўся фактычна гадоў 10 таму. Папулярнасць «бацькі» ў Расіі нічым канкрэтным уладзе Пуціна не пагражае, але дазваляе Лукашэнку адхапіць свой кавалак пірага на мясцовым рынку. Зразумела, пра якасць гэтага «пірага» можна паспрачацца. Так, беларускія малочныя прадукты прадаюцца паўсюдна, і ў беларускі павільён на ВДНХ (УВЦ) людзі ахвотна завітваюць. З іншага боку, што прапануюць ім у тым павільёне, які сустракае стэндамі пра коцікаў і карнікаў?

«Беларускі лён», «Беларускія хлебабулачныя вырабы», «Беларускі абутак»… Па завядзёнцы – чысценька і бедненька. І на будынку пасольства Беларусі (Армянскі завулак) вісіць рэклама абутку. А маглі б рабіць стаўку на «Інтэграл», «Гарызонт», велазавод… Калі б гэтыя навукаёмістыя прадпрыемствы, перадавыя ў савецкі час, былі своечасова перазагружаны разам з сістэмай.

* * *

Не трэба сябе падманваць: Расія мае запас трываласці і наўрад ці распадзецца ў бліжэйшы час – насупор таму, што прагназавалі асобныя гарачыя голавы. Масква была і будзе важным цэнтрам прыцягнення. Беларусь шмат у якіх сферах адстае ад усходняй суседкі: напрыклад, нашаму музычнаму тэатру не зашкодзіла б пераняць вопыт маскоўскай аперэты ў афармленні спектакляў, і ў мінскім заапарку (які вапіюшчы недахоп!) няма ні сланоў, ні жырафаў, ні пінгвінаў… Аднак масквацэнтрычнае мысленне ў Беларусі паціху адыходзіць у мінулае, і дзякуй Б-гу. Працаваць з масквічамі ніколі не адмаўляўся, а жыць у іхнім горадзе, напэўна, не здолеў бы.

Вольф Рубінчык, г. Мінск

wrubinchyk@gmail.com

12.07.2016

Апублiкавана 13 лiпеня 2016  12:27

***

Нестрашная Москва

В 2013 году мы с женой выбирались в Смоленск, в 2014 г. – в Питер. Третьим крупным российским городом, который попал в поле зрения, была, что объяснимо, столица… На неделю остановились рядом со станцией метро «Сухаревская», в одном из тихих – по московским меркам – переулков. Между прочим, для неподготовленного уха их названия звучат странно: «Последний», «Ащеулов»… Ничего, мы привыкли.

Несмотря на девальвации и кризисы – а может, и «благодаря» им – цены в Москве существенно выше, чем в Минске (не говоря о Чернигове), а качество сервиса оставляет желать лучшего. Теневые стороны этого самого сервиса проявились сразу по приезде на Щелковский автовокзал и позже, в напыщенном ГУМе на Красной площади, но развивать тему я не стану. Как любил говорить какой-то путинский идеолог, «все живы остались», так что не страшно. Зафиксируем разве что: крупный город полон неожиданностей.

По сравнению с осенью 1995 г. – когда я тоже несколько дней бродил по центру Москвы – туристов не стало меньше, наоборот. У Кремля и на прилегающих улицах бурлит пёстрая суматоха с англо-франко-немецкими интонациями. Ещё показалось, что в начале июля 2016 г. увидел я больше туристов из восточных стран (Китай, Япония, Индия…), чем за всю жизнь. Чтобы им не теряться, гиды выставляют вверх соответствующие флажки. Пара молодых китайцев обосновалась и в «нашем» хостеле на Сухаревской, вела себя очень вежливо.

Целые делегации от «большого восточного соседа» стояли в длиннющей очереди ради впечатлений от полуминутного осмотра мумии… В 1990-х такого и близко не было. Дошло до того, что сотрудник охраны на входе в Мавзолей умело перебрасывается с визитерами репликами по-китайски.

Курс «на Евразию» в Москве вообще довольно четкий: дублируются на восточных языках туристические проспекты в Кремле, меню в некоторых столовых и ресторанах. Впрочем, хватает в Москве специальных учреждений под названием «Китай Чи», и предложение их выглядит загадочно: «Еда & лапша». Неужели намек на то, что лапшу гостям вешают на уши? 🙂 Почти на каждом шагу можно поесть грузинские хинкали и среднеазиатские манты, много вывесок типа «Чайхона № 1», а вот еврейскую кухню надо еще поискать.

В целом не сказал бы я, что Москва – привлекательный город для туристов со средним уровнем запросов. Точки питания попадаются относительно редко; кое-где в пределах Садового кольца (Малая Никитская…) можно пройти пять кварталов и остаться голодным. Витрины зачастую скрыты из-за перманентного ремонта фасадов и тротуаров. Нам, любителям прогулок, не принесли наслаждения визиты на улицы Моховую, Тверскую, Петровский и Сретенский бульвары, Смоленскую, Трубную площади… Правда, определенной компенсацией стали прогулки по Никольской, Большой Дмитровке, Кузнецкому мосту. Все эти улицы частично или полностью превращены в пешеходные зоны на манер Старого Арбата. Напоминают они то ли Вавилон, то ли «глобальный человейник», как кому нравится. Фонарики придают им вечером своеобразный шарм.

Порадовали: задорное выступление джаз-бэнда на Столешниковом переулке 9 июля, мини-концерт других джазменов в Зеленом театре ВДНХ на следующий день (трубой рулил Трубников!), да и веселые ребята с гитарой и песней «Пусть всё будет так, как ты захочешь» в переходе под Охотным Рядом. Однако островки творческой свободы не заслоняли главного: не хватает в российской столице раскрепощенной атмосферы. Воздух мегаполиса пахнет сейчас большими деньгами, страхом перед террористами (шмоны на входах – «фишка» нынешней Москвы), тревожным ожиданием перемен… Чем угодно, но не весельем позапрошлогоднего – даже и прошлогоднего – Крещатика в Киеве.

Джаз-бэнд на Столешниковом

Однако не было мне страшно, ведь москвичи и гости столицы не давали причин. Казаки с нагайками, злые православные батюшки, «вежливые зелёные» или «красные» человечки – никого из них за неделю так и не встретил, как не заметил на улицах Москвы некоего единого «народного тела», о котором баяла Светлана Алексиевич. Пожалуй, контрасты между прохожими были слишком уж резкими. Это банально, утверждать, что Москва (Париж, Нью-Йорк…) – «город контрастов», но что поделаешь, если правда? Картинка с Большой Лубянки – живое доказательство… С одной стороны – приёмная ФСБ, обложенная стендами с цитатами вроде: «Мы – русские, какой восторг!» и призывами крепить «народные низы», с другой – череда нищих возле церкви. Сегодня нашел в журнале «Огонек» за 04.07.2016 такие констатации от «Левада-центра»: «Российское общество разделено прежде всего по материальному признаку… Социологи отмечают как высокий градус напряженности в обществе, так и настрой россиян на его рост».

Что единит москвичей, помимо языка и территориальной привязки? Какого-то особого российского патриотизма, квасного или иного, я не почувствовал: гордость за «крымнаш» если и циркулировала у широкой публики, то ушла куда-то далеко в подсознание. Для многих более актуальны проблемы работы, выплат по кредитам, пробок на дорогах… Бизнес явно не настроен на конфронтацию с Западом: половина вывесок в центре дана латинским шрифтом, всякие «Тиффани» и «Ивы Роше» по-прежнему оперируют в столице. Неожиданно объединили россиян соревнования зарубежных команд: когда шёл «домой» 7 июля, наблюдал, как толпы следили за футбольным матчем «Германия – Франция» (прямая трансляция «Евро-2016» велась во многих ресторанах и барах).

Символом Москвы-2016 стала для меня девушка с Никольской улицы, ради фотографирования с туристами переодетая в даму екатерининской эпохи (а может, и в саму императрицу). Из-под шикарного платья она светила ногами в джинсах и стоптанных кедах… Смешным было и зрелище смены караула у одной из башен: начальник поправлял на парнях, которые неподвижно стояли на своих местах под российским гербом, галстук и фуражку. Эх, не было видеокамеры… Далеко еще до Москвы-2042, описанной Владимиром Войновичем (рубиновая звезда на Спасской башне заменена в «Москворепе» на жестяную…), но слишком уж много, на мой вкус, в городе имитаций и эрзаца. Даже в Питере-2014 они так не раздражали. Муляж стены построен и в Кремле – никак чтобы запутать шпионов НATO?

За пять минут ходьбы от Красной площади в дворике одного из переулков есть ресторан с приятным глазу шахматистов названием «Гамбит», я снялся на фоне:

Но здания вокруг ресторана навевают мысли о бесхозяйственности и антисанитарии. С них сыплется штукатурка, а может, и целые кирпичи.

Многие в Москве заняты не своим делом. Конечно, и в Беларуси так часто бывает, и в Израиле, и в Украине, но в России это просто-таки скачет в глаза. Музыканты занимаются бизнесом, бизнесмены – журналистикой, журналисты – пропагандой, и т. д. Видимо, поэтому не хватает «своих» рабочих рук: почти все строители, которых я видел на улицах, приехали из южных республик. Не хочу никого лично обидеть, но вряд ли можно надеяться, что «Равшан и Джамшут» позаботятся о сохранении российского культурного наследия. Тем более – Великой Русской Культуры с ее «духовными скрепами», что бы это ни значило.

Непрофессионализм – одна из причин, по которой агрессивный «русский мир» терпит поражения. Вторая причина – всё же в России сохранился довольно широкий слой людей, которым дороги либеральные ценности, не обязательно убеждённых «западников». Считается, что Москва – их оплот, не зря же протестный кандидат Алексей Навальный собрал на выборах мэра в 2013 г. почти 30% голосов. Газета «РБК» 08.07.2016 (взял бесплатно в каком-то ресторане) опубликовала карту округов, где будут баллотироваться в Госдуму оппозиционеры. Таких округов много, но район району рознь: на юге Москвы конкуренции у провластных кандидатов почему-то нет. Она есть в центре и на севере: там и Дмитрий Гудков, и Андрей Зубов, и Сергей Митрохин… Однако политолог Игорь Бунин считает, что голосовать за «Яблоко» и «ПАРНАС» в сентябре 2016 г. будет значительно меньше людей, чем три года назад: «оппозиционно настроенная часть москвичей испытывает сильное психологическое давление».

И на самом деле не заметил я, чтобы в Москве кто-то устраивал антипутинские митинги или шествия (в 1995 г. почти сразу с поезда вышел на антиельцинский митинг). В то же время компартия, как умеет, демонстрирует свое присутствие. Снято на Арбате; полагаю, пиво интересует москвичей немного больше, чем «общественная приёмная».

Огромный барельеф с изображением Ленина висит в Малом Сухаревском переулке, у штаб-квартиры КПРФ. В общем, ностальгия по СССР в Москве активно эксплуатируется – значит, спрос на неё существует. Зерно истины в рассуждениях Светланы Александровны о возрождении «красного человека» в России при желании найти можно. Правда, выглядит та «красная ностальгия» скорее гротескно, чем страшно, примерно так, как на рекламном флаере:

Андрей Архангельский резонно замечает: «Российская власть давно заигрывает с советской риторикой». Иначе в стране-правопреемнице СССР, наверное, и быть не может. Даже пособие для экскурсоводов в музее космонавтики рекомендует особое внимание обращать на достижения советской и российской космической индустрии… Однако насколько опасны эти игры? А. А. полагает, что очень опасны: «У нас торговля до сих пор полуофициально считается аморальным занятием… Риторический антилиберализм перерастает уже в откровенное отрицание капитализма. Потакая массам, власть попадает в ловушку: сегодня приходится уже оправдывать само право на капитализм». Может, где-то на периферии РФ капитализм и нуждается в оправдании, но в Москве он по-прежнему, как в «лихие 90-е», кричит изо всех щелей (разве что убраны торговые палатки с аллей ВДНХ). Похоже, защищаться должны скорее сторонники левых идей…

Много лет назад догадался, почему 7 ноября в Беларуси считается «красным днем календаря» – так белорусская модель лучше «продается» в России. В Москве до сих пор многие уверены, что у нас «социализм», хотя демонтаж его произошел фактически лет 10 назад. Популярность «батьки» в России ничем конкретным власти Путина не угрожает, но позволяет Лукашенко отхватить свой кусок пирога на местном рынке. Разумеется, о качестве этого «пирога» можно поспорить. Так, белорусские молочные продукты продаются повсеместно, и в белорусский павильон на ВДНХ (ВВЦ) люди охотно заглядывают. С другой стороны, что предлагают им в том павильоне, который встречает стендами о котиках и карателях?

«Белорусский лен», «Белорусские хлебобулочные изделия», «Белорусская обувь»… По обыкновению – чистенько и бедненько. И на здании посольства Беларуси (Армянский переулок) висит реклама обуви. А могли бы делать ставку на «Интеграл», «Горизонт», велозавод… Если бы эти наукоемкие предприятия, передовые в советское время, были своевременно перезагружены вместе с системой.

* * *

Не надо себя обманывать: Россия имеет запас прочности и вряд ли распадётся в ближайшее время – вопреки тому, что прогнозировали отдельные горячие головы. Москва была и будет важным центром притяжения. Беларусь во многих сферах отстаёт от восточной соседки: например, нашему музыкальному театру не помешало бы перенять опыт московской оперетты в оформлении спектаклей, и в минском зоопарке (какой вопиющий недостаток!) нет ни слонов, ни жирафов, ни пингвинов… Однако москвоцентристское мышление в Беларуси постепенно уходит в прошлое, и слава Б-гу. Работать с москвичами никогда не отказывался, а жить в их городе, наверное, не смог бы.

Вольф Рубинчик, г. Минск

wrubinchyk@gmail.com

12.07.2016

Опубликовано 13 июля 12:27