Author Archives: Aaron Shustin

Год истерической памяти, или «Тут помню, тут не помню»

Кто прячет прошлое ревниво,

Тот вряд ли с будущим в ладу

(А. Твардовский)

В 2019 г. выдал пару текстов под общим названием «Анатомия фейков». Наверно, следовало продолжить, но как раз в то время официоз стал усердно разоблачать «фейки оппозиции» (естественно, стреляя из пушки по воробьям или вообще мимо цели). Не хотелось, чтобы меня путали с идеолухами-пропагандистами.

В 2022-м, объявленном «годом исторической памяти» (так и тянет перефразировать, как в заголовке), напало желание вновь позаступаться за прошлое. Verba volant, scripta manent – писанинка остаётся. Касаемо эпиграфа: додумался бы и сам, но мне как раз прислали книгу Н. П. Измайлова «Правда об отце» (Иркутск, 2021), посвящённую первому шахматному мастеру Сибири Петру Измайлову, – ей предпосланы эти самые строки Твардовского. Кстати, весьма недурственная биография.

Первые дни года отметились невероятным двухчастным интервью Светланы Алексиевич корреспондентке «Немецкой волны», из которого узнал: «Один раз я сходила к Окрестина и была потрясена количеством волонтеров. Там я услышала разговор, после которого поняла, что всё будет очень сложно, праздника революции не получится, вместо одной страны у нас теперь две».

Сразу вспомнил открытое письмо С. А. к гр-ну Лукашенко после событий 19.12.2010, где было сказано: «Мы вернулись в 30-е сталинские годы… Общество расколото. Уже нет одной Беларуси, теперь уже две Беларуси». То ли 11 лет назад неточно был поставлен диагноз, то ли общество избавилось от сталинизма и «склеилось» в 2011–2020 гг., и тогда выходит, что «не так страшен чёрт, как его малюют»?!

Ещё любопытный момент в интервью:

– Когда вам вручили Нобелевскую премию, это ведь тоже было проигнорировано на официальном уровне.

– Да, кроме независимых СМИ, об этом сообщил только какой-то из российских телеканалов.

Прибедняться-то к чему? Может, кто и подзабыл, что «Советская Б.» откликнулась на новость о присуждении премии (в октябре 2015 г.) и худо-бедно рассказала о вручении (в декабре того же года), но не я. Проверил – комментарии-поздравления с «официального уровня» тоже без особого труда отыскались на просторах интернета. А может, учреждение администрации Лукашенко в 2015 г. относилось к «независимым СМИ»? (Этот вопрос могла бы задать уважаемая корреспондентка «Нем. волны» Вера Неруш, да увы…)

Не менее «авторитетно» 24.01.2022 высказался Николай Ладутько, бывший (2009–2014) глава Мингорисполкома:

В общем, всё благодаря государству, и ничего вне государства. Понять бы, чем так прекрасно отношение к спорту, «прописанное в обновленном варианте»? Спорт упомянут лишь в одной фразе ст. 45: «Право граждан Республики Беларусь на охрану здоровья обеспечивается также развитием физической культуры и спорта, мерами по оздоровлению окружающей среды, возможностью пользования оздоровительными учреждениями, совершенствованием охраны труда». Но этот же декларативный абзац фигурирует и в действующем варианте конституции… Более того, он и в первоначальном варианте 15.03.1994 фигурировал 😉

А насчёт исторической памяти, о которой так печётся большой государственный, общественный, где-то даже спортивный деятель… Википедия повествует, что при данном градоначальнике 10 лет назад «парк им. 40-летия Октября, известный по проведению на его территории Партизанского парада в 1944 году, был бесплатно передан китайской компании для строительства гостиницы “Пекин”, что привело к вырубке значительного количества деревьев». Ну, там хотя бы появился отель, а вот «Газпром-центр», из-за строительства которого в 2014 г. исчез красивый и довольно удобный автовокзал «Московский», не готов до сих пор, хотя небоскрёб обещали сдать в конце 2018 г. (первый зампред Мингорисполкома Фёдор Римашевский, 12.11.2019: «Строительство… планируется завершить в 2020 году»; в августе 2020 г. сей чиновник своевременно пересел в «Минскводоканал»).

По состоянию на январь 2022 г. не готова и странная многоэтажка на набережной Свислочи возле цирка – в 2011 г. ради этого долгостроя Ладутько и тогдашний министр культуры Латушко позволили разрушить историко-культурную ценность, здание первой минской электростанции конца ХIХ в. Об иных околостроительных выходках «специалиста по конституционному праву» можно почитать здесь.

Вроде как интервью, которое «главной газете» дал Валерий Мацель – «заведующий кафедрой международных отношений Академии управления при Президенте Республики Беларусь, доктор исторических наук, доцент».

Я вот не Доцент, и даже не Косой, а почему-то был в курсе того, что китайцы появились в Беларуси ДО 1920-х годов (массово – в 1910-е). Оказалось, инфа об их присутствии в Борисове, Витебске, Гомеле, Калинковичах, Орше вполне себе доступна… Кому интересно, сходите по ссылкам – даже на sb.by кое-что найдётся 🙂

И последнее на сегодня. Медиаперсонажу Г-ну заманулось покидать г-ном в Викентия Константина Калиновского (1838–1864), более известного под именем Кастусь. Слегка перелицевав свою статью 2013 г., поехидничал в «СБ»: «“Национальный герой”, как некоторые его считают…» На минутку, этих «некоторых» – миллионы, и неспроста. Калиновскому, конечно, далековато до таких Героев Беларуси, как Дарья Домрачева и Пётр Прокопович, но… Молодой человек из-под Гродно, получивший высшее юридическое образование в Петербурге, пожертвовал всем ради мечты о лучшей жизни для своих соотечественников. Бросил вызов мощной империи. Обращался к «дзецюкам» по-белорусски, объясняя им, что «Не народ для правительства, а правительство для народа» (кому-то и в 2020-х такие тезисы в диковинку…) Заплатил за убеждения жизнью, в заточении вёл себя мужественно, перед казнью выкрикнул: «У нас нет дворян, у нас все равны!»

Не считаешь национальным героем – не надо, зачем это передоказывать? Однако Г-ну неймётся: «Факт написания листовок на белорусском языке еще не является признаком того, что Калиновский считал себя белорусом». При том, что абзацем выше цитирует историка Митрофана Довнара-Запольского, писавшего о руководителях восстания 1863 г. «Это в значительной мере настоящие белорусы, но полонизированные». Может, и полонизированные, но настоящие же! И паролем-ответом у них было «Кого любишь? – Люблю Беларусь. – Так взаимно». Этого мог не знать Довнар-Запольский в начале ХХ века; его больше занимала история экономического развития Беларуси. Этого НЕ мог не знать Г-н, человек с дипломом историка, сто лет спустя, когда уже были опубликованы, в частности, протоколы допроса Витольда Парафияновича (1864 г.; полезна статья д-ра наук В. Голубева, «Беларускі гістарычны часопіс», № 12, 2013).

Постоянный автор издания администрации президента – ещё и распорядитель белорусского общества «Знание» (с осени 2021 г.), т. е. тексты его могут восприниматься как установочные. Тем обиднее то, что Г-н упорно держит своих читателей/слушателей за лохов. И 9 лет назад, и в январе 2022 г. как доказательство того, что народ не поддержал восстание 1863 г. («какое-то якобы начало освободительной борьбы белорусского народа…»), привёл «песню»: «Кiнуўшы рынуўшы паўстаннне, прыйшоў я к вам, маспане. Траса пабяры, нашы жаўняры. Я, галубкi, к вашым ножкам прыбягаю, з Святым Тадэушам поздраўляю. Захацелi паны Польшчу варацiць, ды, бадай, цi ня лепей гаспадару служыць? Народ паглушылi. Польшчы не зварацiлi».

На самом деле это чуток искаженные строки из анонимного стиха «Віншаванне бондара Савасцея», написанного в начале 1830-х годов и опубликованного ещё в 1848 г. Относятся они, как нетрудно догадаться, к иному восстанию (1830-31), во время которого «белорусская тема» не звучала (википедия: «Вопрос о государственности своего края [Беларусь, Литва] не ставился. Крестьяне активного участия в восстании не принимали»). Облом, печалька… 😉 Впрочем, чего ждать от идеологического работника, в июле 2012 г. отрицавшего «плюшевый десант» над Беларусью а-ля чеховский персонаж («Этого не может быть, потому что этого не может быть никогда»): «Нестыковок, необъяснимых фактов, противоречий слишком много, чтобы поверить в историю с пересечением границы».

Очень уж кому-то – и не только в Минске – хочется видеть белорусов послушной биомассой, для того и «калиновщина» приравнивается к мрачной «нечаевщине». Но С. Нечаев писал (1869): «Природа настоящего революционера исключает всякий романтизм, всякую чувствительность, восторженность и увлечение», а Калиновский и в тюрьме думал о своей Марийке чернобровой. Нечаев: «Спасительной для народа может быть только та революция, которая уничтожит в корне всякую государственность… Соединимся с лихим разбойничьим миром, этим истинным и единственным революционером в России». Ничего подобного у Калиновского, несмотря на спорность некоторых его призывов, не найти – ни в «Мужыцкай праўдзе», ни в «Лістах з-пад шыбеніцы». Короче говоря, и здесь у Г-на манипулёж.

На фото – Тадеуш Быстрам, польский кинорежиссёр, потомок одного из участников восстания 1863-64 гг.: «Русские считали, что евреи не имеют никакого отношения к восстанию – и некоторые, действительно, были равнодушны к происходящему, но другие активно помогали». Историк из Гродно Инна Соркина: «Изучая маленькие городки, я встречала материалы о евреях, которые выполняли заказы повстанцев, оказывали им услуги – но были и такие, кто писал доносы». Фото и цитаты отсюда

Да, и прежде чем вместе с другим колумнистом «СБ» стенать о жертвах среди «местного населения», павших от рук повстанцев 1863 г. (список приведен в книге А. Дюкова «Неизвестный Калиновский», Москва, 2021; есть в нём и еврейские фамилии), не худо бы выяснить, как проявляли себя все эти люди? Всего-то «не разделяли точку зрения Калиновского»? А не сдавали ли своих, не были ли платными агентами царского правительства? (То, что правительство, как отмечено у того же Дюкова, после их гибели нередко выплачивало семьям по 50-100, а то и по 200-250 рублей, т. е. целый капитал, наводит на мысли.) Договоримся ведь до того, что и Сергей Притыцкий не должен был стрелять в провокатора на суде 1936 г. («террориcтический акт»), и партизаны/подпольщики Второй мировой в коллаборантов… С кем тогда останемся – с Г-ным и его компанией из «редакторского клуба», из «Республиканского межведомственного координационного совета по патриотическому воспитанию населения Республики Беларусь»? Увольте.

Вольф Рубинчик, г. Минск

25.01.2022

w2rubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 25.01.2022 22:08

Майя Райтен-Столь вернулась домой из белорусского плена. Но вопросы остались

Спустя неделю после возвращения из Минска, адвокат Майя Райтен-Столь дала первое интервью израильскому порталу mako. Перевод на русский в конце публикации.

В нем, по-прежнему, не поднимались вопросы о неназванном израильском бизнесмене, перебравшемся в Беларусь из-за коммерческого конфликта, по просьбе которого она прилетала в Минск . Сообщение об этом появилось поздно вечером 11 ноября прошлого года на портале ynet и в переводе на русский на следующее утро на русскоязычном новостном сайте. На самом деле задержание произошло еще 4 ноября. Немалый интерес должен был представить тот самый бизнесмен, в чем и с кем у него возник “коммерческий конфликт”, и почему он сбежал в Беларусь, при этом пригласив для своей защиты (от кого?) адвокатшу, не владеющую русским. По всему видно, что Райтен-Столь попала в разработанную ловушку бандестага совместно с многолетними израильскими сябрами.

Белорусскому диктатору нужно было завлечь именно ивритоязычного израильтянина, к тому же еще и адвокатшу, чтоб накануне нового года, проявив “милосердие”, отпустить, а сварганенному воровским путем нынешнему израильскому правительтву показать, как оно “заботится” о своих, чему мол способствуют и добрые отношения Либермана с ним и ближайшим окружением. И, конечно, не забыть уколоть Биби: Глава МИД Яир Лапид позвонил родным Майи с поздравлениями и вынес благодарность всем сотрудникам министерства, работавшим над ее освобождением. Все обошлось без драм и телекамер — «вторую Нааму Иссахар» из Майи, к счастью, не сделали.

Хочу напомнить, что сама Майя в письме, переданном из тюрьмы в Израиль 4 декабря писала: “…Мне нравится Минск, и я была здесь несколько раз в последние два месяца по работе до того жуткого момента, когда меня задержали”. Но это не сходится с тем, что говорил ее брат в публикации от 30 ноября :

Брат израильской адвокатки Йонатан сказал «Медиазоне», что когда после задержания ей предложили сделать один звонок, она не связалась с семьей, а позвонила своему клиенту, ради встречи с которым прилетела в Беларусь.

«Единственный телефонный звонок, который она сделала, был ему, а не нам, и она больше не звонила. Они не позволяют ей звонить своим детям и своей семье», — говорит Йонатан.

По словам брата, он прилетал в Беларусь и провел здесь десять дней, но так и не смог увидеться с сестрой.

«Я был в Беларуси трижды — это прекрасная страна, отличное место для отдыха (Известно, что израильтяне до пандемии любили летать в Минск, чтоб поиграть в казино и повеселиться с белоруссками. Помнится, будучи в Бен-Гурионе, когда уже начинали носить маски, но аэропорт не был закрыт, встретил группу исраэлим, которых поспрашивал для чего они направляются в Беларусь – ред. belisrael), и у нас прекрасные дипломатические отношения, — рассуждает Йонатан. — Наша мама в очень плохом состоянии. Ей 75 лет, она не спит, не ест несколько недель. Мы очень скучаем по Майе».

В Тель-Авиве у 45-летней Майи Райтен-Столь осталось двое детей — 14-летний сын Идо и 15-летняя дочь Лия. По словам ее брата, Майя разведена и воспитывает их одна. В Минск она летела на деловую встречу к своему клиенту — израильскому бизнесмену; Йонатан говорит, что до этого его сестра никогда не бывала в Беларуси.

***

Майя Райтен-Столь в первом интервью о кошмаре в белорусской тюрьме: «На улице минус 16 градусов, так унизительно все, что там происходило»

Прошла неделя с тех пор, как в Израиль вернулась адвокат Майя Райтен-Столь, которую два месяца удерживали в Беларуси. Сейчас она потихоньку пытается вернуться к рутине, надеясь, что тяжелые испытания, которые она пережила в белорусской тюрьме, станут далеким воспоминанием. В первом интервью нашему корреспонденту Брано Тагании Майя воссоздает тяжелые условия, ощущение потери времени, нехватки дневного света, рассказывает о невыносимой тоске по детям и семье, о молитвах и надеждах вернуться домой в Израиль.

הסיוט בכלא בבלארוס | צילום: החדשות 12

«На улице минус 16 градусов, а теплой воды нет. Есть дырка вместо унитаза и нет туалетной бумаги», — описывает Майя, которая находилась в тюрьме Жодино, куда ее перевели после того, как она передала опубликованное здесь письмо (перевод на русский здесь) членам семьи в Израиле. «Мне сказали: «Ты жалуешься, что здесь мучаешься? Нет прроблем, есть еще хуже». «Мне пришлось раздеться перед другими девушками и пройти обыск, так унизительно все, что там произошло. К нам добавили еще четырех белорусок и всех нас отправили на ужасном поезде в Жодино».

הסיוט בכלא בבלארוס | צילום: החדשות 12

Майя, юрист по уголовному и гражданскому праву, вылетела в Беларусь на срочную рабочую встречу, где должна была встретиться с израильским бизнесменом, который был одним из ее клиентов. Но в аэропорту Минска, столицы Беларуси, ее задержала полиция на том основании, что у нее нашли 2,5 грамма марихуаны. Любые возможные объяснения, которые Майя давала белорусской полиции, не помогли. Она подчеркнула им, что имеющийся у нее каннабис лицензирован Министерством здравоохранения Израиля, но что касается полиции, она нарушила закон, запрещающий употребление наркотиков, даже если он лицензирован. В результате ее отправили в печально известную тюрьму 19-го века, в которой одни из самых ужасных условий в мире.
«Кровати были только железные», — описывает Майя, которая к этому моменту уже потеряла чувство времени и не знала, как долго она находится в тюрьме. Однажды вечером она увиделат по телевизору, что здесь в Израиле, празднуют Хануку. Только тогда она поняла, что находится в тюрьме уже больше месяца. «Я вдруг увидела дом. Я почувствовала, как евреи-маккавеи, сделали все втайне, потому что хотели погубить их дух. Тогда я нарисовала менору и каждый день рисовала свечу, которую мы зажигали дома и читала благословения»

הסיוט בכלא בבלארוס | צילום: החדשות 12

Физическое и особенно психическое состояние Райтена стало очень тяжелым. Ее братья Йони и Коби понимали, что время играет против них. Они обращаются к юристу Шарону Нахари, специализирующемуся на международном праве, вместе инициируют ходы: обращаются к президенту, к министру иностранных дел, к министру финансов Авигдору Либерману, у которого хорошие отношения с белорусами. «Мы работали как юридически, так и дипломатически, и я думаю, что эта комбинация была выигрышной», — говорит Нахари.

הסיוט בכלא בבלארוס | צילום: החדשות 12

По возвращении в Израиль Райтен рассказывает: «Несколько дней я была в эйфории, я ценю каждый уголок, в котором есть свобода». Как будто я это отвергала, но это видно на мне, я вернулась оттуда в Израиль в плохом физическом состоянии и сейчас прохожу много проверок».

***

В произошедшем с Майе повинны и многие русскоговорящие израильтяне, среди которых немало выходцев из Беларуси, которые очень хотели перемен и чтоб надолго засадили Нетаниягу, по их мнению, “самого большого преступника и предателя страны”, и неважно, что на смену приходили рвущиеся к власти прожженные жулики при поддержке израильских исламистов, которым ныне все позволено.

Подготовлено ред. belisrael

Опубликовано 22.01.2022 14:13

Смотрение за смотрящими

От ред. belisrael

Минский “политолог”-паразит, о котором немало в Хронология бесконечной подлости Вольфа Рубинчика и ряде др., материалов, многие свои опусы начинавший со слова “шалом”, в последнее время перестал притворяться евреем, рассказывавший на своем канальчике для нескольких инвалидов, что уходит на шабат, да и антилукашистская “смелость” сошла на нет. Забыл о насмешках над чергинцом, муковозчиком и остальными пропагандистами СБ. Видно что гнида, свалившаяся на сайт, чтоб засрать его и смародерить кучу бабла, гордившийся тем, что никого не боится, таки забеспокоился и очень не хочет присесть туда, где продолжают находиться многие сотни, в том числе арборист Степан Латыпов, в 3-й раз пытавшийся совершить суицид. В июле 2025 года политзаключенного жителя “Площади Перемен” Латыпова перевели из могилевской тюрьмы № 4 в исправительную колонию № 22 “Волчьи норы”, где сразу поместили в штрафной изолятор, а затем – в помещение камерного типа. Там Степан порезал себе вены, и там же его зашивали. Примерно в сентябре 2025 года его снова перевели в тюрьму. Сам Степан якобы говорил, что не видит смысла жить и не выдержит еще один срок в тюремном режиме. Да и вышедшего своего сябра Северинца, который из Вильнюса продолжает мечтать о Вольной Беларуси, не вспоминает.

4 апреля 2026

***

И вот настало оно, 27-е декабря 2021 года… Три недели обсуждения проекта конституции (каждое из трёх слов можно брать в кавычки), завершенные Великим Совещанием 18.01.2022 – это был просто праздник, пир духа! Причём телевизор-то я не смотрел, решив ограничиться вестями из сети. Где «смотрящих» за подготовкой к референдуму тоже хватало с лихвой.

Бывший депутат сельсовета, 68-летний Николай Герасимович Витиков из деревни Терюха Гомельского района записал свои соображения о проекте и «Всебелорусском народном собрании», поделился ими с редакцией местной газеты «Маяк»… и 14 января с санкции прокуратуры угодил на нары по подозрению в разжигании розни (прокурор района – Жураковский Владислав Владимирович). Пару дней спустя газетка ещё и обозвала Н. Витикова «сельским провокатором», ведь он назвал существующий строй «лукашизмом»! Ужас-ужас.

Н. Витиков и атаковавшая его «внучка» – редакторша «Маяка» И. Коновалова

Однако поступали с Гомельщины новости и повеселее.

Изучаем проект вместе с Дедом Морозом и Снегурочкой. Во время профсоюзной акции «Наш животновод» в ОАО «Прудокское», Калинковичский район. «Калінкавіцкія навіны», 13.01.2022

А здесь активисты Гомельского областного «союза следователей» (есть и такой, кто бы подумал?) заглянули с проектом в гости к пенсионерке из деревни Ковчицы-1. «Нина Прохоровна внимает каждому слову следователей. Словно подключается к разговору и кошка, которая с интересом позирует перед прицелившимися в нее фотокамерами». Права Вероника Белова из «Салідарнасці», в репортаже БЕЛТА от 12 января прекрасно всё. Между прочим – подключусь вместо кошки я – одна из руководительниц конституционной комиссии 23.12.2021 говорила о проекте так: «небольшой документ, он прост для восприятия». Да ведь и глава означенной комиссии летом 2021 г. ставил задачу: «текст обновленной Конституции должен быть понятен любому гражданину».

К чему тогда было формировать спецбригады для «разъяснительной работы», дополнительно разрабатывать некую памятку, «где доступно и понятно разъяснены изменения, представленные в проекте Конституции», тратить время и немалые деньги? Наивный вопрос, но не задать его здесь я не мог. Чай, не 1930-е годы; у всех тутэйшых нынче как минимум среднее образование, у подавляющего большинства – доступ в интернет. И каждый заинтересованный гражданин имел возможность просмотреть (или даже прослушать) документ… Слово «посредники» для властей РБ почти ругательное, даром что в производстве-коммерции работать без них трудно. А при распространении «новелл конституции» вполне можно было обойтись без посредничества, однако имеем то, что имеем.

Вариант ответа: «конституционная комиссия» и «рабочая группа» не сумели подготовить внятный текст. Во многом оно так – примеры явного косноязычия см. здесь и тут. Cейчас проект переделывается; обидно должно быть авторам и авторкам, которые несколько месяцев «оттачивали» формулировки, но что поделаешь. Ну, не задаром оттачивали – может, ещё и медальки за доблестный труд получат 😉

К слову, как же «там, наверху» себя любят, как стерегутся от «интервентов»! Вот обер-бюрократ Сергеенко заявляет 18.01.2022 со ссылкой на неких анонимных «людей», что «можно было бы ввести дополнительные требования к кандидатам в Президенты, а именно наличие не менее 10 лет стажа госслужбы или руководящего опыта в организации». Поскольку «никакие кухарка или клоун не должны претендовать на высокий пост главы государства» (прозрачный намёк на Светлану Тихановскую и Владимира Зеленского, но не только). Отлично придумано – разумеется, на высокие должности не должны замахиваться не то что кухарки, а и кухаркины дети! Рулить всенепременно должны такие яркие индивидуальности, как Дмитрий Петруша (сын главы «Главгосстройэкспертизы»), Александр Турчин (отпрыск управделами Новогрудского райисполкома), Виктор Лукашенко (понятно кто по отчеству), и т. д., и т. п. Вообще, пора уж, пора предусмотреть переход власти по наследству, прописав его в «Основном законе», там и раздача земель с холопами подоспеет… Чего стыдиться-то? Средневековье, всяческие «Игры престолов» теперича в тренде.

Предлагал я в апреле 2018 г., задолго до калинковичского эпигона по имени Авксентий:

Следует уже напрямую спросить у «электората»: «Поддерживаете ли преобразование Республики Беларусь в монархию?» Так себе вариант, но он лучше, чем существующий строй, когда «ни рыба, ни мясо», когда выборы устраиваются для проформы, отвлекают значительные материальные ресурсы и де-факто лишь деморализуют «электорат» (ОК, избирателей). Как кто-то говорил, в монархической династии случайно может вырасти и приличный человек…

Ей-богу, «президент» мог бы переименовать себя в царя (великого князя, короля, султана) Луку І и «именем революции», как он это любит, сформировать новую аристократию. Например, из людей, чьи фамилии звучат схоже: Лукашонки, Лукашанцы, Лукашевичи…

Система будет если не стабильной, то предсказуемой. Большинство «плюшек» достанется неодворянам, но кое-что перепадёт и обслуге – впрочем, уже давно перепадает. Получил же год назад медаль Франциска Скорины автор нижеследующей книженции, любитель подсматривать в замочные скважины…

При финансовой поддержке мининформа в издательстве «Беларусь» нашлёпали 600 экземпляров… ну, спасибо, что не 600 тысяч. Нелегко себе представить и 60 добровольных покупателей книжки, состоящей в основном из обрывков бесед «оппозиционерчиков» и ехидных комментариев к ним – похоже, госбюджет просто облегчился на очередные сколько-то тысяч рублей. А ведь могло в 2021 г. правительство (пере)издать что-то полезное, хотя бы произведения М. С. Кульбака; отмечался же 125-летний юбилей уроженца Сморгони. Андрей Ходанович не первый год переводит стихи Моисея Соломоновича с идиша, получается неплохо. Свежий перевод – поэма Кульбака «Беларусь» (в оригинале «Райсн»), которая, по некоторым сведениям, способствует воспитанию патриотизмa 😉 Cпешите видеть по этой ссылке, пока переводчик не передумал.

На днях «СБ» вспомнила о 140-летии знаменитого архитектора Иосифа Лангбарда (1882–1951) – о том, чем он знаменит, см., к примеру, здесь.

Всё бы ничего, да слегка зацепило акцентирование того, что Иосиф крестился в 1920 г. Поразительно, если это правда (до 1917 г. было бы объяснимо, но при большевистской власти?) Если и правда – как-то часто для светской страны официоз рассказывает о принадлежности видных евреев к христианству. Змитроку Бядуле в 2020 г. посмертно «вручили» православный крест, Михаилу Финбергу в 2021 г. тоже (правда, М. Ф. и при жизни не был чужд православию), теперь вот Лангбард. Я не против христианской веры, но попытки «христианизации» евреев, вкупе с позицией чиновника, курирующего этноконфессиональные вопросы («Каждый человек, по разным причинам оказавшийся в нашей стране, ассимилируется…», сентябрь 2021), встречаю без энтузиазма.

Отчасти права авторка этой самиздатовской книги, в своё время работавшая в минской синагоге на Даумана, а лет 5 назад перебравшаяся в Израиль…

Экземпляр книги (124 с., тираж не указан) обнаружился в библиотеке на бульваре Шевченко. С Кэрэн Вольман пересекался в начале 2000-х, когда она звалась Леной Когаловской, это человек моего поколения, но в целом её рассказы меня не впечатлили. Этакая Дина Рубина на минималках – притом что и «максимальную» Д. Рубину лет 15 не тянет перечитывать. Понятно, в литературе много места для всех, и сборник непритязательных рассказов К. Вольман, судя по листку возврата, пользуется спросом у читателей нашей Каштановки.

«Будьте проще, и люди к вам потянутся!» 🙂

Наконец-то представитель администрации Центрального района г. Минска вымолвил нечто конкретное о здании поликлиники на Сморговском тракте, 10 (minsknews.by, 18.01.2022):

В первом полугодии после модернизации откроется здание Минского городского детского клинического центра по стоматологии (в прошлом 1-й детской стоматологической поликлиники). Сейчас там закупается оборудование: 16 стоматологических установок, два рентгеновских аппарата, стоматологический лазер и др. Дети будут приходить с удовольствием.

Напомню, капремонт с модернизацией был начат 03.05.2021, обещали закончить 30.09.2021, не сложилось. В октябре и январе указывал на этот казус, неужели помогло? Декларация о преобразовании поликлиники в Центр – хитроумный ход, с ним гораздо легче разъяснить вышестоящему начальству, почему ремонтные работы настолько затянулись.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Так было раньше. Фото отсюда

Кстати, если кто-то думает, что я имею отношение к комитету госконтроля (его общественным инспекторам в конце 2021 г. вроде сулили какие-то награды за выявление «отдельных недостатков»?). Не имел, не имею и не собираюсь; если вставляю «фитили» чиновникам, то на свой страх и риск. Зато никто не скажет мне: «А вот здесь – стоп…», разве что иной комитет. Но он молчит, как рыба об лёд – видимо, занят разработкой более серьёзных «врагов» наподобие литератора Северина Квятковского, задержанного вчера.

Вольф Рубинчик, г. Минск

20.01.2022

w2rubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 20.01.2022 21:36

* * *

PS. Вечером 20 января стало известно об указе, согласно которому референдум должен пройти 27.02.2022. Утром 21.01.2022 указ № 14 и «проект конституции», выносимый на «референдум», были официально опубликованы на национальном правовом портале РБ (pravo.by). Правда, по состоянию на 21.30 22 января названные тексты доступны там лишь на русском языке, что как бы намекает на отношение к белорусскоязычным гражданам и действующей конституционной норме (ст. 17 – «Государственными языками в Республике Беларусь являются белорусский и русский языки»). «Краіна-браначка»…

Кое-что в сравнении с версией 27.12.2021 изменилось, но не всегда в лучшую сторону. Разработчикам хватило ума не предлагать народу нормы об отсечении от президентства «кухарок и клоунов», однако появившийся в проекте тезис о приоритете госидеологии (в ст. 4: «Демократия в Республике Беларусь осуществляется на основе идеологии белорусского государства…») немало настораживает. Особенно на фоне тенденций, о которых рассуждал в ноябре 2021 г.

С другой стороны, за три недели никто не удосужился внести в проект правки, перечисленные здесь 28 декабря, – даже стилистические (если документ, как утверждалось, рассчитан на десятилетия, то и стилем нельзя пренебрегать). Принял я к сведению реакцию «главного»: «Вякают и наши оппоненты. Я не ошибаюсь. Именно вякают. У меня анализ полностью всех их заявлений. Они плетутся в хвосте, подхватывают любой тезис, любую запятую и начинают ее не то критиковать, не то опровергать» (18.01.2022; понятно, сей замолот куда больше говорит об ораторе, чем о его оппонентах). Что ж, повторюсь: в ситуации, напоминающей об «аксиоме Эскобара», я, скорее всего, выберу путь минимальной затратности, то бишь просто проигнорирую «мероприятие».

…C. Квятковского (на фото) всё же отпустили. Но уголовное дело на литераторе – или над ним? – таки висит.

В. Р.

Дополнено 22.01.2022 22:50

Зміцер Дзядзенка. ЗВАНКОВЫ КАРОЛЬ, ВІНОВАЯ ПАНЯ (4)

(заканчэнне; гл. ч.1, ч.2, ч.3)

Віновая Паня

Збеглі зайкі ўсе ў лясы,

Змоўклі птушак галасы,

І буслы ў гняздо схавалі

Свае доўгія насы.

Герберт Уэлс, чарнавік рамана “Выспа доктара Маро”

— Давайце Саматыю! — прасычэў Шабаневіч.

Нібы снарад катапульты, мажная фігура са свістам панеслася да трыбуны, дзе нядаўна стаяў Белазорац. Было ясна, што Cаматыя проста не бачыць ніякіх перашкодаў на сваім шляху да трыбуны.

Старажытныя грэкі мелі ў сваім пантэоне багіню лёсу і непазбежнасці Ананке. Перад ёй быў бяссільны нават сам вярхоўны алімпіец Зеўс, не кажучы ўжо пра драбязу ў выглядзе менш значных багоў, а тым болей людзей.

Менавіта такой непазбежнай і няўхільнай багіняй Ананке ішла Марыя Саматыя праз залу.

Яна стала за трыбуну і абвяла прысутных цяжкім позіркам, ад якога іх прыціснула да крэслаў, як пры павышанай гравітацыі.

— Прыкра! Прыкра бачыць мне, як мы ганьбім самі сябе на вачах усяго свету. Як мы паддаемся на шантаж чалавека, які плюе на нашыя прынцыпы, і нас жа вінаваціць у крыважэрнасці. Белазорац маніпулюе вамі, а вы яму ляскаеце ў ладкі.

Яна зноў абвяла вачыма залу, свінцовым позіркам душачы ў зародышы ўсялякую спробу запярэчыць:

— Літаратура, як казаў класік, гэта не лекі — гэта боль. А вы сёння гатовыя замоўчаць гэты боль дзеля сваіх дробных інтарэсаў, дзеля таго, каб паглядзець сварку паміж намі і Белазорцам. Не, не пра вас пісаў класік, што мы ўсе разам ляцім да зор! Калі нам даводзіцца ляцець да зор разам з Белазорцам, то я ў такі палёт адпраўляцца адмаўляюся!

Саматыя сышла з трыбуны і ранейшым рашучым крокам пашыбавала на выхад з залы.

Дзверы ляпнулі развітальным стрэлам у паветра.

Доўгую хвілю вісела цішыня. Потым падняўся Шабаневіч і моўчкі пайшоў на выхад. Следам за ім пакорлівым цугам пацягнулася група маладых літаратараў, якія выступалі за роўнасць усіх гендараў і шчыра абураліся адсталымі цемрашаламі ды кансерватарамі.

Замыкаў шэсце Стас Жыткевіч: верны свайму рокерскаму іміджу, ён ішоў з узнятай угару левай рукой, паказваючы прысутным fuck. На твары яго блішчэў водбліск высакароднай грэблівасці да нікчэмных пагаджальнікаў.

Тодар Тумбай дачакаўся, пакуль за апошнім з іх зачыняцца дзверы, і абвясціў:

— Я так разумею, выступілі ўжо ўсе, хто хацеў. Але перад галасаваннем нам трэба высветліць, ці ёсць кворум — трэба пералічыць тых, хто застаўся…

Тым часам на ганку будынка Стас Жыткевіч абураўся паміж сутаргавымі кароткімі зацяжкамі цыгарэты:

— Такое ўражанне, што нас тупа не чуюць! Проста ігнор усіх нашых довадаў. Затое Белазорцу тупа пляскаюць у ладкі…

Яго мушкецёрская бародка ўжо не тырчала ваяўніча, а нервова паторгвалася.

Саматыя паліла моўчкі, твар яе быў скамянелы і нейкі патойбочны, быццам ёй толькі што паведамілі пра смерць кагосьці з блізкіх. Бука Лоская гладзіла яе па галаве вольнай ад цыгарэты рукой, але Саматыя ніяк не рэагавала.

Шабаневіч маўчаў, разважаючы пра штосьці сваё. Нарэшце дапаліў цыгарэту і агледзеў сваё воінства:

— Ну што, вяртаемся! Мы не павінны прайграць гэтую партыю.

Аднак высветлілася, што кворум (на вялікі жаль Тумбая!) быў нават пасля сыходу маладых абаронцаў правоў сэксуальных груп. За час іхнага перакуру сход аднавіў у складзе ТЭНа не толькі Белазорца, але і ўсіх астатніх выключаных — за выняткам Таксіна. Пра гэта Шабаневіч, Саматыя ды іншыя з жахам даведаліся адразу ж пасля вяртання.

Да таго ж, сход яшчэ і прыняў некалькі новых чальцоў, у іх ліку Крозіна. Белазорац адразу павіншаваў калегу і, паціскаючы яму руку, дадаў: “Цяпер нам лягчэй будзе змагацца з грахамі тут”. Праўда, Тумбай быў заікнуўся, што для прыёму ў такую салідную творчую арганізацыю недастаткова адных часопісных публікацый. Але адразу аціх, калі нагадалі, што і сам ён, апрача публікацый у часопісах, мае толькі тоненькую кніжку вершаў ды ўдзел у пары зборнікаў, якія спаконвеку з’едліва мянуюць “братнімі магіламі”.

— Наступнае пытанне парадку дня, — паведаміў з прэзідыўму Тумбай, — выбары рады. Прашу ўносіць прапановы…

Падчас гэтага галасавання Шабаневічу з яго прыхільнікамі ўдалося не прапусціць Белазорца ў раду ТЭНа, але на фоне агульнай паразы гэта быў толькі суцяшальны прыз.

Чырвовы Кароль

На Купалле там птушка садзіцца, пяе,

У Піліпаўку воўк нема вые…

Запісы Андрэя Беларэцкага з фальклёрнай практыкі

У невялікім ТЭНаўскім офісе было людна і тлумна. Першае пасяджэнне рады ТЭНа праходзіла зусім не так, як планавалася.

Рада, сабраная новым складам, планавала размеркаваць сферы адказнасці пасля ўчорашняга з’езду. Аднак зусім нечакана да сямі сябраў рады далучылася пяцёрка — Шабаневіч, Саматыя, Жыткевіч, Бука Лоская і акулярысты журналіст Радыё “Вольнасць”, які пастаянна шчоўкаў фотаапаратам, чым раздражняў прысутных.

— Мы прынеслі калектыўную заяву на выхад з ТЭНа, — з гордым выглядам арыстакрата, даведзенага да галечы, але так і не ўпакоранага, Шабаневіч паклаў на стол дакумент. — Пад ім дваццаць тры подпісы. Гэта людзі, якія лічаць непрымальным для сябе заставацца ў шэрагах арганізацыі, куды ўваходзяць людзі кшталту Белазорца. Альбо ён, альбо мы!

— Пачакайце, пачакайце! — замітусіўся Тодар Тумбай. Страціць больш за дваццаць чальцоў арганізацыі яму не хацелася. Мала было скандалу вакол Белазорца — цяпер яшчэ будзе скандал з Шабаневічам і яго клікай…

Але Тумбай недарэмна займаў пасаду старшыні трэці тэрмін запар, хаця статут ТЭНа дазваляў абірацца толькі двойчы. У кулуарных гульнях ён, што называецца, сабаку з’еў. Прычым, мяркуючы па хітрамудрасці старшынёвых інтрыг, сабакам тым быў не менш як укормлены далматынскі дог.

— Давайце зараз вы не будзеце спяшацца. Мы пагаворым, абмяркуем вашую заяву, пашукаем выйсце. Гарбату будзеце?

— Вы нас усіх прынізілі, — прагаварыла Саматыя, і па яе шчацэ, як нетаропкі слімак з гары Фудзі, папаўзла сляза, пакідаючы бліскучы вільготны след. — Кітайская ў вас ёсць?

— Хто — кітайская? — Тумбай відавочна не паспяваў за зігзагамі настрояў і думак Саматыі.

— Гарбата! Вы ж гарбату прапаноўвалі…

— А, не… У нас толькі ў пакеціках.

Калі нарэшце ўсе атайбаваліся за сталом з гарбатай і печывам, старшыня прапанаваў пагаварыць спакойна і разважліва (“Мы ж усе дарослыя людзі”).

— Вы самі ўчора прысутнічалі на сходзе. І вы ведаеце, што сход большасцю галасоў прыняў рашэнне…

— Гэта зашквар, а не рашэнне! — падаў голас Жыткевіч. — Яно нас усіх тупа ганьбіць. Яго трэба неадкладна адмяніць!

Пры гэтых словах са свайго месца падскочыў новаабраны сябра рады Зацірскі — мужчына са знешнасцю прафесара Марыярці, які перакладаў з трох дзясяткаў моваў.

— Я не дазволю ігнараваць рашэнне з’езда, які з’яўляецца найвышэйшым органам ТЭНа, — пранізлівым фальцэтам заявіў ён. — Калі рада адменіць рашэнне з’езда, я выйду з арганізацыі!

Тумбай хітра пасміхнуўся: за апошнія гады Зацірскі не менш як пяць разоў абвяшчаў пра свой выхад з ТЭНа з розных нагодаў. Ён нават даваў інтэрв’ю журналістам, дзе тлумачыў, з чым менавіта ён прынцыпова не згодны. Аднак кожны раз няўважлівы перакладчык забываўся прынесці заяву на выхад з арганізацыі, таму да ягоных дэмаршаў усе даўно ставіліся спакойна.

— Вядома. Белазорац ваш любімчык, — усхліпнула Саматыя. — Дзеля яго вы гатовы паламаць лёсы дваццаці чалавек! А я… А я! Я так перажывала, што ўсю ноч не спала і плакала, плакала, плакала. Я плакала і думала пра тое, чым мы заслужылі, што да нас так несправядліва паставіліся, прынёсшы нас у ахвяру прыватным інтарэсам Белазорца.

Шабаневіч па-бацькоўску прыабняў Саматыю за плечы, каб суцешыць, і яна зарыдала, акрапляючы ягоную кашулю сваімі нязбытымі надзеямі.

Усе замоўклі, разгубіўшыся ад такой эмацыйнай рэакцыі.

Марыя падняла твар з чырвонымі вачыма і разбухлым носам і, крыху гугнявячы ад слёз, прагаварыла:

— Вы проста насралі на нас і паклалі болт!

У гэты момант неспадзявана гучна шчоўкнуў фотаапарат журналіста, пра якога ўсе паспелі забыцца. Гэты фатаздымак стаў для яго сапраўднай удачай. Расчараваная Саматыя з заплаканым тварам. Яе падтрымлівае і прыабдымае Шабаневіч, чый твар выяўляе стрыманую мужнасць і жаданне ісці насупор несправядліваму лёсу…

Шчаўчок апарата стаў сігналам і для старшыні ТЭНа. Тумбай падняўся і зрабіў рукамі такі жэст, быццам прапаноўваў усім сесці, хаця ніхто і не думаў уставаць.

— Ніхто не будзе адмяняць рашэнне з’езду. Як правільна зазначыў спадар Зацірскі, у нас няма такіх паўнамоцтваў, — ён зрабіў паўзу, назіраючы за рэакцыяй прысутных. Адцеміў, што Бука Лоская кінула на яго пагардлівы позірк, Жыткевіч ваяўніча выставіў наперад бародку. Толькі Шабаневіч працягваў прытрымліваць Саматыю, якая плакала ўсё цішэй. — Але рада мае права выключыць з ТЭНа таго ці іншага літаратара, калі ён парушае статут арганізацыі або мае нейкія іншыя правіны. Наколькі я разумею, у выпадку выключэння Белазорца “заява дваццаці трох” будзе адкліканая, так?

Шабаневіч паважна кіўнуў, быццам гандляр, якому прапанавалі па льготных расцэнках набыць партыю модных аксэсуараў.

— Ну, гэта можа быць, — зазвінеў фальцэт Зацірскага, — гэта не парушае статут.

Званковы Кароль

Куды ні глянеш — людзі, людзі,

Куды ні глянеш — шэльмы, шэльмы,

Куды ні глянеш — б’юцца ў грудзі,

Што значыць: правільныя вельмі.

Інспектар Лестрэйд

Доўгія прыгожыя ногі Анжаліны ляжалі на плячах Белазорца, а сам ён рытмічна ўваходзіў у яе. Ён адчуваў, якая яна гарачая, і гэта заводзіла яго яшчэ больш.

Нечакана ў пакоі загучаў зладжаны хор:

— Магутны Божа! Ўладар сусветаў,

Вялікіх сонцаў…

Анжаліна шырока адкрыла вочы, але Белазорац супакоіў яе:

— Гэта мой мабільнік. Я не буду адказваць цяпер. Нічога страшнага; калі трэба, ператэлефануюць пазней.

Хор у мабільніку працягваў строга і ўрачыста:

— Над Беларусяй, ціхай і ветлай,

Рассып праменні свае хвалы.

Белазорац працягваў рухацца, не здымаючы дзявочых ног з сваіх плячэй. Недзе на краёчку свядомасці ён адцеміў, што расслабілася яна толькі пасля таго, як мабільнік сціх…

Наступны раз “Магутны Божа” загучаў, калі Анжаліна была ўжо ў лазенцы, а сам Белазорац адсопваўся пасля сэксу.

Нумар быў незнаёмы.

Павел зрабіў глыбокі ўдых-выдых і прагаварыў:

— Слухаю.

Густы бас у слухаўцы быў настолькі раскацістым, што давялося нават адсунуць тэлефон ад вуха.

— Вас турбуе Міхаіл Саронак, я журналіст. Я хацеў бы, каб вы пракаментавалі сітуацыю з ТЭНам…

Белазорац імгненна ўключыўся:

— Сітуацыя з ТЭНам абсалютна адназначная, тут усё навідавоку. Вы самі бачылі, што ў падтрымку мяне і агучанай мной пазіцыі выказалася большасць удзельнікаў з’езду. Гей-марксісцкае лобі стварае шмат шуму. І гэта не грукат, а менавіта той самы шум, які кожная добрая гаспадыня здымае з булёну, калі там варыцца мяса. І добрая гаспадыня ведае, што гэты шум трэба зняць шумоўкай і адкінуць.

— Э-э-э… — на тым баку слухаўкі панавала разгубленасць. Аднак уладальнік баса хутка зарыентаваўся і працягнуў: — Дык вы, бадай што, яшчэ проста не ў курсе. Сёння адбылося пасяджэнне рады ТЭНа, абранай на ўчорашнім з’ездзе. І на гэтым пасяджэнні вас выключылі з шэрагаў арганізацыі.

— Паўтарыце, я не разабраў.

— Я кажу, што сёння на пасяджэнні рады ТЭНа вас паўторна выключылі. З’езд учора аднавіў вашае сяброўства ў ТЭНе, а рада сёння выключыла. Таму я хацеў бы спытацца…

Пытанне журналіста Белазорац не чуў, бо адлучыў сувязь.

Анжаліна выйшла з ванны, расчэсваючы валасы. Яе каханак сядзеў на краі ложка і з адсутным выглядам таропіўся ў сценку. Мабільнік, які ляжаў на ложку, спяваў “Магутны Божа”, але Белазорац ігнараваў яго.

— Нешта здарылася? — дзяўчына прысела на кукішкі перад Паўлам.

Ён маўчаў. Не адказаў нават на пацалунак.

Джокер

Дрэмле памятка дзён…

Рып Ван Вінкль

Тройка…

Сямёрка…

Джокер!

Так, гэта зноў я. І гэта значыць, што нашая гісторыя наблізілася да фіналу. Далей у кожнага персанажа — свой шлях, свой пасьянс.

Андрэй Таксін неяк сышоў у цень. Пасля свайго скандальнага рамана і выгнання з ТЭНа ён шукае іншыя магчымасці атрымаць грант і разам з братам адкрыць арт-кавярню.

Марыя Саматыя ўвайшла ў кіраўніцтва ТЭНа. Яна і раней грала не апошнія ролі, але цяпер атрымала магчымасць разгарнуцца напоўніцу. Ейны імпэт і арганізатарскія здольнасці знайшлі прымяненне.

Вітаўт Шабаневіч, наадварот, у начальства не імкнуўся: быць начальнікам не справа для еўрапейскага інтэлектуала. Яму бліжэй крыху адстароненае назіранне за падзеямі зверху. Ён пачаў пісаць новую кнігу, на гэты раз — мемуары. А што, ужо ж самы час падвесці вынікі: сорак гадоў — гэта вам не хухры-мухры!

Павел Белазорац паказаў, што ўмее трымаць удар, і даволі хутка акрыяў пасля інцыдэнту з ТЭНам. Праўда, яму так і не ўдалося стаць нават кандыдатам у прэзідэнты, нягледзячы на ўсе старанні: калегі падвялі. У прэзідэнцкую кампанію Белазорац займаўся тым, што ў яго заўсёды атрымлівалася лепш за ўсё — выступаў на вулічных мітынгах.

Пасля аднаго з мітынгаў яго арыштавалі. Прычым адбылося гэта задоўга да саміх выбараў, якія перараслі ў масавыя пратэставыя акцыі.

І гэта наступная кропка, у якой спляліся лёсы нашых персанажаў. Бо ў калодзе не так багата картаў, і час ад часу яны зноў трапляюць у агульны расклад…

ЭПІЛОГ I. Званковы Кароль

У гэтай краіне не маю я песні,

якая б народнай была і маёй…

Арфей

Зацірскі выйшаў з метро “Плошча Перамогі” і шпарка, ледзь не подскакам пашыбаваў у бок ТЭНаўскага офіса — тут усяго і ісці адзін квартал.

Раптам ён пачуў, як нехта кліча яго:

— Зацірскі! Зацірскі! Ды не ляці ты, як мыш абсмаленая.

Ён азірнуўся на крык — яго даганяў пенсіянер-франдзёр Недасекаў.

Зацірскі прыпыніўся, і Недасекаў, адсопваючыся, нарэшце дайшоў да яго.

— Ты ж на раду ТЭНа ідзеш, правільна? Значыць, нам па дарозе. Толькі не ляці так. Я разумею, ты малады яшчэ. Я, калі быў малады, таксама лётаў так, што падэшвы гарэлі і ззаду рэактыўны выхлап заставаўся… Але няма таго, што раньш было, як сказаў класік.

Цяпер яны шкандыбалі няспешна, і Зацірскі пацікавіўся, чаго хоча яго суразмоўца ад рады ТЭНа.

— Калі няможна дамагчыся справядлівасці, то варта разлічваць хаця б на міласэрнасць і спачуванне, — адказаў той. — Хачу пагаварыць пра Белазорца.

— Зноў? Пасля яго выключэння прайшло паўгода, і ніхто не вяртаўся да гэтай тэмы. Гэта значыць, народ яна не хвалюе.

— А мяне хвалюе. Магчыма, я не народ…

Далей ішлі моўчкі.

Тумбай не ўзрадаваўся, пабачыўшы, хто прыйшоў з Зацірскім, але спрачацца і выганяць наведвальніка не стаў. І, адкрываючы пасяджэнне рады, нават прапанаваў спярша выслухаць Недасекава — маўляў, каб не затрымліваць немаладога ўжо сябра арганізацыі.

— Не трэба на мой узрост ківаць, — адказаў пенсіянер. — Я яшчэ такі стары вол, які ніколі баразну не сапсуе. Але прапановай скарыстаюся — выступлю.

Ён падняўся і быццам скінуў з сябе гадоў дваццаць — выпрастаўся, баявіта агледзеў прысутных, пайшоў у атаку:

— Паўгода таму вы выключылі з шэрагаў ТЭНа Белазорца. Я лічу, што гэта была памылка, і цяпер яе трэба выправіць.

Абурана закашлялася Саматыя, Тумбай заёрзаў на крэсле. Аднак Недасекаў не даў ім уставіць слова:

— Вы ўсе ведаеце, што Белазорац зараз сядзіць у турме. Там адбываюцца сапраўдныя катаванні: ён спіць на голых нарах, замест падушкі ў яго пад галавой бутэлька з вадой. Яго, як і іншых палітычных, пазбаўляюць прагулак на свежым паветры, не водзяць у душ… У такі час нашае маўчанне азначае салідарнасць з катамі, а не з нявіннымі ахвярамі. Я лічу, што Белазорца трэба аднавіць у складзе ТЭНа. Мы абавязаны ўзняць голас у яго абарону — ён не проста літаратар, а былы і, спадзяюся, будучы сябра нашай арганізацыі.

— Спадар Мікалай, — перапыніў яго Тумбай. — Мы зразумелі вашую прапанову, і абавязкова разгледзім яе на пасяджэнні рады. Але хачу нагадаць, што мы мусім трымацца нормаў Статута, бо за яго выкананнем сочыць Міністэрства юстыцыі. А Статут кажа, што для прыёму ў ТЭН патрэбная заява, асабіста напісаная прэтэндэнтам. Ну, і два паручальнікі.

— Ды паручальнікаў я вам знайду, — махнуў рукой Недасекаў. — Адзін ужо стаіць перад вамі. А з заявай я прапаную пачакаць да таго моманту, калі Белазорац зможа яе перадаць. Мінулы раз мы яго прымалі, калі ён таксама адбываў тэрмін, але на “хіміі”. Прыехалі, уручылі пасведчанне, вельмі душэўна было ўсё…

Трываць такое Саматыя больш не магла. Як корак ад шампанскага, яна ўзляцела са свайго месца:

— Калі вы той раз парушылі Статут, гэта не азначае, што вы ўгаворыце нас парушыць яго яшчэ раз. Мы, безумоўна, спачуваем Белазорцу, прынялі спецыяльную заяву ў яго падтрымку, прызналі яго палітвязнем і заклікалі ўлады вызваліць зняволенага літаратара. І гэта не зважаючы на тое, якія ярлыкі ён кляпаў на прысутных нават тут сяброў ТЭНа.

— Марыя, не трэба так шумець, нібы з цябе скуру лупяць, — твар Недасекава незадаволена скрывіўся. — Я проста хачу нагадаць, што спачуванне і салідарнасць часам нашмат важнейшыя за тое, што мы называем справядлівасцю.

Рэзкі высокі голас Зацірскага прайшоў праз агульны шум, нібы свярдзёлак:

— Падтрымліваю спадара Недасекава. Мы абавязаныя прынамсі ўсебакова разгледзець гэтую прапанову, іначай я падам заяву на выхад з арганізацыі…

У канчатковым пратаколе пасяджэння было запісана:

“СЛУХАЛІ: прапанову Мікалая Недасекава аб прыёме ў ТЭН Паўла Белазорца.

ПАСТАНАВІЛІ: прыняць заяву ў абарону палітвязня П. Белазорца. Вярнуцца да пытання пра яго прыём у ТЭН пасля атрымання асабістай заявы памянёнага П. Белазорца.”

ЭПІЛОГ II. Віновая Паня

Партызаны, партызаны,

Беларускія сыны!

Ваенны інтэндант напалеонаўскага войска Мары-Анры Бэйль, ён жа Стэндаль

Сацыяльныя сеткі — альфа і амега нашага часу. Калі цябе няма ў сацсетках — значыць, цябе няма ў грамадскай прасторы. Пра цябе не гавораць, цябе не згадваюць, табою не цікавяцца.

Сучасны літаратар не мае права на адсутнасць у сацыяльных сетках, бо — як жа і дзе яшчэ піярыцца, дзе атрымліваць зваротную сувязь з чытачамі…

Саматыя загрузіла ў інстаграм фотачку і напісала: “Сучасны шродар — найлепшае вынаходства, прыдуманае ў дапамогу недзяржаўным арганізацыям. Напярэдадні праверкі з Міністэрства юстыцыі ў ТЭН знішчаем кампраметуючыя дакументы”.

Яна падабалася сама сабе на гэтым фота: новая бардовая блузка, на твары — загадкава-хітрая ўсмешка, вочы блішчаць, рука апускае ў шродар дакумент… Такую прыгажуню і на рэкламны постар не сорамна паставіць!

Марыя працягнула меланхалічна прапускаць дакументы праз шродар. Завываючы як пыласос, апарат ператвараў аркушы ў дробненькія прастакутнікі. Вядома, пры наяўнасці неабмежаванай колькасці часу нават з гэтай папяровай кашы можна будзе ўзнавіць першапачатковыя дакументы.

Марыя прыгадала, як была на экскурсіі ў Нямеччыне, дзе ім расказвалі пра падзенне Берлінскага муру і камуністычную спецслужбу штазі. Баючыся пераследу, супрацоўнікі штазі таксама прапускалі свае паперы праз шродэры. Парэзаныя дакументы выносілі мяхамі, але ні спаліць, ні неяк іначай знішчыць не паспелі. У аб’яднанай Нямеччыне гісторыкі гадамі сядзелі над гэтай локшынай, вяртаючы ёй першасны выгляд. І многае ўдалося аднавіць!

Але ж ці стануць столькі вазіцца чыноўнікі Мінюста з дакументамі ТЭНа? Марыя была ўпэўненая, што не.

Зазвінеў мабільнік. Нумар замежны, адцеміла Саматыя.

— Алё, — у яе голасе прагучала насцярожанасць.

— Марыя, гэта Тумбай, — старшыня ТЭНа стараўся стрымаць раздражненне, таму голас яго набыў гідкую з’едлівасць. — Марыя, ты не захварэла часам? З табой усё ў парадку?

— Збольшага ў парадку, хіба стамілася трошку, — Саматыя вырашыла не зважаць на тон начальства і ўспрымаць усе пытанні літаральна.

— Гэта заўважна, Марыя, — у голасе Тумбая пачуліся высокія істэрычныя ноткі. — Ты навошта посціш такія фоткі ў інстаграм? Ды яшчэ з такімі подпісамі?

Саматыя з палёгкай выдыхнула:

— А-а-а, вы пра гэта… Ну, я прыбяру подпіс. Хаця і не бачу ў ім вялікай бяды — вы ж самі ўсім журналістам распавядаеце, што да нас прыйдзе праверка з Мінюсту.

— Марыя! — на тым баку слухаўкі цяпер гырчэў раз’ятраны леў. — Ты прыбярэш не толькі подпіс, але і фатаграфію. Толькі ты магла дадумацца сфатаграфаваць дакумент, прызначаны для знішчэння, і апублікаваць яго ў інтэрнэце! Ты хоць разумееш, што пасля такога фота шродар проста не мае значэння?!

Саматыя вымкнула тэлефон — яна не жадала выслухоўваць абразы ад чалавека, які перад праверкай Мінюсту ўцёк за мяжу, а яе пакінуў тут падчышчаць хвасты.

Шкада, але фотку, здаецца, напраўду давядзецца прыбраць. Зрабіць зараз яшчэ адну такую самую не атрымаецца — настрой ужо сапсаваны…

Трэба набраць Буку, паскардзіцца сяброўцы на шэфа-підара. Бука перайшла ўжо з лагеру лесбі да “зялёных” — яна цяпер абаронца дрэваў, птушак і ваўкоў. Яна правільна зразумее, чаму Марыя называе шэфа підарам.

ЭПІЛОГ III. Чырвовы Кароль

Мой родны кут, як ты мне мілы…

Архімед

Свежыя круасаны пахлі так, што ажно галава ішла кругам. Ах, гэты салодкі водар свежай выпечкі з нотамі ванілі!

Шабаневіч адкусіў хрумсткую корачку слаёнага цеста, пад якой хавалася слодыч растопленага шакаладу. Цяпер яшчэ невялікі глыток моцнай кавы — і разумееш, што рай на Зямлі магчымы, хаця і ненадоўга.

Пісьменнік на хвіліну задумаўся і прадоўжыў выстукваць на клавіятуры тэкст свайго эсэ.

“Я не ўцёк, я не эміграваў, я не пакінуў радзіму. Я апынуўся ў выгнанні.

Так, я вымушана быў выкінуты за межы бацькаўшчыны, хаця і не збіраўся гэта рабіць.

Гэта не значыць, што я стаў менш любіць свой край. Гэта не значыць, што я здраджваю сваім чытачам, якія ў гэты цяжкі час засталіся ўдома.

Я ішоў разам з вамі на вулічных маршах, і мы разам патрабавалі адстаўкі тырана. Асабліва запомнілася мне адна жанчына, якая пазнала мяне падчас такога маршу. Яна падышла і сказала: “Напішыце пра гэта, каб усе ведалі”. І я абяцаў.

Я быў побач з вамі, калі ў нас кідалі святлошумавыя гранаты і стралялі гумовымі кулямі.

Я ўцякаў разам з вамі, калі на наша бяззбройнае шэсце наляталі, як груганы, сілавікі са шчытамі і дубінкамі.

Але цяпер маё месца тут, у Швейцарыі.

Я абяцаўся напісаць пра наша і ваша змаганне за свабоду.

І я выканаю гэтае абяцанне.

Але зрабіць гэта я магу толькі тут”.

Шабаневіч паставіў кропку і стомлена адкінуўся ў мяккім фатэлі.

Якія ўсё ж такі тут смачныя круасаны! Ці на іх смак так уплывае вольнае паветра швейцарскіх гор?

Менск, 2021

Апублiкавана 18.01.2022 09:18

О спутниках и пропаганде (В. Р.)

От ред. belisrael

Когда весной 2017 напросился приехать ко мне в июне с жонкой на 3 недели из Минска на свое 40-летие борец с лукой, я никак не мог предполагать, что столкнусь с циничным подлецом.

Хотя уже тогда можно было заметить его хитрые заходы. В дальнейшем все более проявлялась патологическая трусость того, кто спрятавшись за израильским сайтом, сидя в минской квартирке, «боролся» с диктатором и его опричниками, гордо заявляя, что никто его не заставит уехать, при этом жаловался на тяжесть жизни и годами занимался вымогательством, вытащив огромные финансы. Засыпав сайт бесконечными опусами, украл тысячи часов времени на публикацию, да еще и кроме своих присылал массу др, отысканного в сети, в большинстве своем заумного и интересного только самому «политологу». Когда же окончательно достал переустройством своей любимой Синеокой, услышав, что принес много вреда, то ответил: «у такім выпадку сайт мяне не цікавіць».

А после израильской трагедии 7 октября, эта нечисть на своем канальчике с тремя десятками подписчиков, чем« гордится!, хотя среди них никто не обращает внимание на полнстью съехавшего с катушек, уже 2 года показывает себя как защитника «бедных газоватов». Как он шел к этому в материале Хронология бесконечной подлости Вольфа Рубинчика

24 декабря 2025 23:31

29 января, существо вновь вспомнило этот опус, приведя старое сообщение БелТА от 24 апреля 2019 и свежее в СБ от 27 января 2026, написав (перевод с бел): “Аяй, не дотянули – планы экспорта с РБ в КНР и в абсолютном измерении, и в относительном выполнены приблизительно на треть. Где-то даже сочувствую, Рыгорыч, но в твоей системе лучших Крутых и Снопковых нет“. Добавив в комменте: “Еще 4 года назад я замечал, что Д. Крутой, мягко говоря, не всегда отвечает за свои слова. В 2024 чиновник получил повышение…ну ОК”

PS. от ред belisrael

Обратил внимание, что многие свои “смелые разоблачения” безнациональный паразит начинал с Шалом. К кому он так обращался? Если к израильтанам, то практически никого это не интересовало. А может к евреям Синеокой, которых осталось с гулькин нос, то мало того, что те очень давно не терпят “борца за справедливость”, так большинство просто доживают свой век. Хорошо это понимая, паршивец решил, что будет без конца засорять сайт.

31 января 2026, 22:26

***

Шалом! Продолжаю не без любопытства наблюдать за пропагандонами, зачастую постреливающими себе в ноги & другие части тела. Вот один из обласканных властями вралей 17.01.2022 попытался пошутить над Украиной (дикий бред о ядерном ударе не стану и комментировать):

Резкое падение курса валюты означает развал экономики? Кабы всё было так однозначно, в Беларуси после весны 2011 г. (когда белрубль за короткое время обесценился чуть ли не втрое) большинство жителей питались бы лебедой, а главный начальник сменился бы в результате народных бунтов. Но ведь не случилось ни того, ни другого.

Допустим, ослабление национальной валюты – симптом тревожный. Кому же следует беспокоиться по результатам последних 12 месяцев? Или никому, или, во всяком случае, не Украине.

Евро за год ослаб и у соседей, и в Беларуси, но в Украине гривна укрепилась больше (на 5 с лишним процентов, в то время как белорусский рубль – на 3,7%).

Доллар США год назад стоил в Беларуси 2,56 рубля, т.е. когдатошний «зайчик» обесценился на 1% с «хвостиком»:

Гривна за тот же период даже немного усилилась (17.01.2021 1$ стоил 28,18 гривен, 17.01.2022 – 28,09…)

Cовсем интересно то, что белорусский рубль за 12 месяцев до середины января 2022 г. ослаб к украинской валюте, да и вообще тренд на укрепление гривны наблюдается четыре года (в начале 2018 г. её меняли на 7 копеек, в 2022 г. уже на 9).

Инфляция в Беларуси и Украине 2021 г. по официальным данным была сопоставимая; у нас 9,97%, у них – 10%. Однако в Украине важный чиновник в конце ноября хотя бы не «ездил по ушам», что не будет перешагнут порог вроде 9,4%. А здесь?

Дмитрий Крутой (41 год), поработавший и министром экономики, и первым вице-премьером, считается одним из самых компетентных «царедворцев». Если такие у них лучшие, то каковы же худшие? ¯\_(ツ)_/¯

Ещё один макроэкономический показатель – валовый внутренний продукт, aka ВВП. Как легко видеть, при «молодом и неопытном» комике Володе, пришедшем к власти в мае 2019 г., соседская экономика не ушла в штопор.

В 2021 г. белорусский ВВП, пишут, вырос на 2,3%, но и украинский прибавил не меньше. И в 2022 г. прогнозируют рост у соседей процента на 3 – а вот Беларусь может ожидать рецессия.

Увы, уже ясно, что задача достигнуть к 2025 г. ВВП Беларуси в 100 миллиардов USD, поставленная сами-знаете-кем в 2018 г., практически недостижима. Разве что при девальвации «зелёного» раза в полтора… Но вряд ли за 3 года доллар так обесценится.

И – да, это, по мнению «СБ», должно быть суперсмешно: Украина запустила какой-то там спутник, ещё и без помощи «Роскосмоса»! Если подробнее (Тетяна Коваленко, 14.01.2022):

Компания Илона Маска SpaceX запустила с мыса Канаверал ракету Falcon 9 со 105 спутниками на борту 13 января. Среди них был украинский аппарат Сич-2-30, который стал для Украины первым за последние почти 11 лет запущенным спутником.

Вскоре Национальный центр управления и испытаний космических средств вблизи города Дунаевцы в Хмельницкой области успешно провел первый сеанс связи с Сич-2-30, сообщил президент Украины Владимир Зеленский.

Он отметил, что в настоящее время с аппаратом установлена устойчивая связь, все его бортовые системы работают в штатном режиме.

В последний раз украинский спутник под эгидой Государственного космического агентства Украины был выведен на орбиту в 2011 году. Тогда это произошло в сотрудничестве с Россией.

Иллюстрация отсюда

Правда, есть мнение, что «спутник “Сич-2-30” по своим характеристикам уже морально устарел и уступает даже тем моделям, которые собирают израильские школьники», о чём в эфире интернет-канала Polliteka сказал украинский политолог Юрий Романенко. Как бы то ни было, космическая отрасль Украины скорее жива, чем мертва. Снова процитирую korrespondent.net:

Планируется также запуск украинской ракеты-носителя Циклон-4 с космодрома в Канаде, о сооружении которого было объявлено в прошлом году. “Я думаю, что строительство начнется в первом квартале 2022 года, а первый запуск – в 2024 году”, – рассказал глава Госкосмоса.

Украина является участником международной программы Artemis, реализуемой NASA в кооперации с частными компаниями и космическими агентствами. Цель программы – снова отправить людей на Луну.

Искренне рад за соседей, и радовался, когда летом 2012 г. с Байконура был запущен белорусский спутник БелКА. Что у нас теперь? Четыре недели назад поведал грустную историю о космическом спутнике Белгосуниверситета. А. Лукашенко в августе 2020 г. поручил обеспечить его запуск министерству образования РБ (в 2020–2021 гг.). Ещё на пресс-конференции 26.01.2021 представитель минобра Пётр Пекутько хвалился: «В этом году мы запускаем второй научно-образовательный наноспутник БГУ. Его функционал заточен на отработку учебных задач, это своего рода лаборатория, которая обеспечивает развитие новых направлений в обучении». На дворе давно 2022-й, и?..

Пока этот вопрос – единственное, чем могу помочь разработчикам спутника. Удивляет (на самом деле нет), что «крутые» альтернативные медиа, которым интересны британка, гадающая на спарже, нервная отповедь Максима Жбанкова Артуру Клинову и тому подобный трэш, не уделили внимания реальной проблеме. Речь об одном из многих факапов системы – не первом и не последнем, но поучительном и ярком.

Бывший министр образования Игорь Карпенко если не пошёл на повышение, то и не скатился по наклонной: ему будет оказана «великая честь» объявить результаты «конституционного референдума» в феврале с. г. Конечно, сейчас этому человеку уже не до спутника. Что характерно, новый министр за месяц с лишним так и не назначен. Вероятно, слишком коротка «скамейка запасных», и никто не хочет вычищать авгиевы конюшни, оставленные после себя провластным коммунистом? 😉 А скорее всего, в администрации просто подзабыли о такой «малости», как сфера образования. Может, оно и к лучшему, т. к. 9/10 того, к чему там прикасаются, превращается в… альтернативное золото.

Напоследок не могу не отметить определённую смену риторики при агитации за проект, подготовленный к упомянутому «референдуму». Если в самом начале января властные «умники» клеймили тех, кто против (ср. мнение первого замминистра информации Кунцевича здесь), то позже чуть сбавили тон. Стали допускать, что проект нуждается в доработке – иначе как объяснить, к примеру, такой отчётец на sb.by 13.01.2022:

В коллективе ОАО «Витязь» живое обсуждение вызвало дополнение к статье 45 проекта Конституции: «Граждане обязаны принимать меры по сохранению и укреплению собственного здоровья».

– Может получиться так, что врач скажет, что вы не следите за своим здоровьем, поэтому я не буду вас лечить. Нужно уточнить эту формулировку, смягчить, потому что не все имеют возможность сохранить свое здоровье, – отметил гендиректор предприятия Геннадий Азаров, и его замечание поддержал весь коллектив телезавода.

Г. Азаров – директор с 2017 г., «Человек года Витебщины-2020»

Татьяна Автухова (депутатка палаты представителей. – В. Р.) пояснила, что эта статья никак не повлияет на получение гражданами бесплатной медицинской помощи, но закрепление обязанности о сохранении здоровья мотивирует граждан вести здоровый образ жизни, отказаться от вредных привычек, заниматься спортом. Тем не менее… взяла на заметку предложение трудового коллектива телезавода смягчить формулировку статьи.

Полагаю, после событий в Казахстане 4-5 января с. г. здешние власть предержащие маленько напугались. И, возможно, местами даже осознали, что «к людям надо помягше, а на вопросы смотреть ширше» (С) Февраль покажет.

Вольф Рубинчик, г. Минск

17.01.2022

w2rubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 17.01.2022 23:59

На Камароўцы даруюць толькі раз

Жыцьцё з тачкай, ці На Камароўцы даруюць толькі раз. Там сьлёз няма. Там жорстка і дакладна

28.12.2021

Здараюцца моманты, калі музыкам не да песень, а шоўмэнам – не да жартаў. Калі летась напаўзла цьмяная аблачына, што неўзабаве сталася чорнай паласой для вельмі шмат каго з нас, Аляксандар Памідораў ужо меў досьвед выжываньня. Пра ўчорашні немузычны бэкграўнд змаганьня за сябе і тое, як скарыстаўся ім зараз, ён расказвае чытачам СНплюс.

Ёсьць жарцікі, што часам для некага становяцца рэальнасьцю. Вось вам прыклад…

Быў стары вайсковы анекдот – такі, савецкі яшчэ.

Штурхае па тэрыторыі вайсковай часткі прапаршчык (ці, як хочаце, харунжы) тачку са сьмецьцем. Да КПП штурхае. А там акурат праверка, капітан цэлы стаіць. І пытаецца:

– А што ты, таварыш прапаршчык, сьп… стырыў?

– Таварыш капітан, нічога!

– Брэшаш, падла! Абавязкова нешта ты сьп… стырыў!

– Як можна! Ну нічога, во гляньце: сьмецьце, лайно з казармаў…

– Што – я вас, прапаршыкаў, ня ведаю?! Выкідай усё на асфальт, гядзець буду!

Той цяжка ўздыхнуў, перакуліў тачку. Давай капітан калупацца ў сьмецьці. Ледзь не па какарду ў бруд закапаўся, з паўгадзіны прайшло. Вылез, паабтрэсься, фуражку паправіў і кажа:

– Сапраўды, таварыш прапаршчык, нічога. Дзякую за службу. Грузіце сьмецьце і вывозьце за тэрыторыю.

– Ёсць!

Пазьбіраў усё з падлогі, працягнуўся праз браму КПП, даштурхаў да памыйкі. Зваліў непатрэбы да купы, прыпаліў “Столичную”, зыркнуў у бок плота часткі, сьплюнуў:

– Што сьп… стырыў, што сьп… стырыў… Дзябіл малагадовы, цьху! Тачку ж (ці, калі хочаце, воз)!

…І я разумею таварыша прапаршчыка (ці, як хочаце, харунжага): тачка – штуковіна ў жцьці шмат каго вельмі важная. Часамі – проста стратэгічна важная! Ва ўсялякім разе для мяне.

Слухайце далей і зразумееце, што тут да чаго, як ды чаму.

Ленінграда-Пецярбург, Балтыйскі вакзал, тачка першая

…Неяк у годзе 1994-м я адчуў сябе непатрэбным у сваёй краіне, у горадзе сваім.

Чэрвень, здалі дзяржэкзамены, дыплёмы-значкі, малады сьпецыяліст, рэжысура драмы…

– Авой, як здорава, малады рэжысэр! Нічога сабе, аж з курсу самога Валерыя Раеўскага! Мы ж разам пачыналі, канешне, мы ж знаёмыя і з вамі!

Ой, і матэрыял вы маеце? І сучаснае нешта, і Гогаля хочаце ўзяць… І аж на Бабеля погляды ёсьць?

Ну выдатна, вы менавіта той, хто нам патрэбны. А хто вашыя спонсары?

– Спонсары?

– Ну так! Без спонсараў зараз нічога не выходзіць.

– А дзяржаўная палітыка? У сэнсе заробкі…

– Даражэнькі, тут ледзьве хапае на туалетную паперу… А дэкарацыі? А каньяк у буфет набыць? А касьцюмы дарамантаваць? Не кажу, каб новыя пашыць… Авой, ця-а-а-ажка-а-а… Дык што са спонсарамі?

– Дык няма… Я ж толькі во, месяц, як скончыў…

– Шкада. Шкааада. Але ў вас у працы вельмі добры матэрыял, нам цікавы. Літаратурнай частцы тут нават няма над чым працаваць. Так што прыходзьце, як спонсары будуць.

А цяперака прабачце. У нас ад заўтра ў залі канферэнцыя Хербалайфу на тры дні, потым два выходных, потым семінар Белага Братэрства, а потым тыдзень архітэктараў.

– А спектаклі?

– Зараз пакуль не. Хіба на малой сцэне. Аб’ядналі яе з буфетам – такі, знаеце, выйшаў прыбытак!

Вось я і разгубіўся… Гэтага чалавека, вялікага, насамрэч, цяпер з намі няма.

А тады, пачуўшы такое, я ў выніку атрымаў адукацыю экстэрнам.

Пра жыцьцё ў гэтай краіне. І тады я зьехаў першы раз.

Пазьней. Увосень. Унікуды.

Гандляваць сьвінымі ды курынымі каўбаскамі, касэтамі ды папіросамі і півам у шапіку на Балтыйскім вакзале, аграндаваць “мяшэчнікаў” на тым жа сваім жа Віцебскім…

Так, Ленінграда-Пецярбург, восень 1994. І падхапіць тачку (прабачце хто, воз) у напаўп’янага грузчыка, каб не зваліў валізкі на торы, дагнаць яе да таксоўкі, злавіць свае рублікі з паветра, кінуць: “Дзякуй/Спасіба!”, ды ізноў на платформу.

І гэтаму Віцьку ягоную тачку аддаць, і пагладзець, каб кантралёр не заўважыў, што пьяны, бо адбярэ бляху. Нармальна, весела, маладзёва…

Ды гэта ж, бляха, 1994 год!

Песня на ідышы ў выкананні А. Памідорава

Праз 27 гадкоў, Мінск, Камароўка, тачка другая. Апошняя?

А без аніякай працы апынуцца ў 2021-м…

Складаеш “сямейны (сам і дзве коткі) бюджэт”, і разумееш – трэба рабіць, а рабіць няма дзе…

У краме пад домам ужо гатовыя ўзяць грузчыкам на працу: 10 гадзінаў, два праз два. Ды да адміністратаркі падбягае прадавачка, і ты чуеш яе шэпт: “Андрэеўна, ты ж глядзі. Гэта ж гэты, вядомы… Ну, побач жыве тут. Глядзі, у яго ж сьцяг на руцэ!”

І далей дыпламатычны прысуд: “Добра, мы вам пазванім…”…)))))

Хлопчык з ітэлігентнай сям’і заўсёды мае стасункі з бандытамі. Гэта аксіёма.

Мы цягнемся адзін да аднаго. Бо мы – і тыя, і тыя – маем эстэтыку і культуру стасункаў, любім прыгожае ў найлепшым і найвышшым яго праяўленьні.

Я быў слюсарам, кантралёрам АТК, вахцёрам…

А тут пры нецьвярозай размове, кажу

– Патрэбна праца. Ну, я знаёмы з тачкамі (ці для каго, прабачце, вазамі)…

Сябра, што прыглядае за раёнам на Камароўцы, кажа:

– Саня, ня суйся.

– Не, трэба!

Тады ён вядзе мяне на шэрагі садавіны адкрытага Камароўскага базару і проста ў першага з гандляроў пытаецца:

– Возьмеш хлопчыка на грузчыка?

– Піешь?

– Ты дзяўбень? Я перад табою ўжо пьяны, толькі з бару выйшаў!

– У аўторак каб а восьмай рана быў.

А восьмай рана мусіш быць на базары. І гэта ты прымеркаваны да дакладнай кропкі гандлёвай. Працуеш “на чорна” – тобок, няма ў цябе ані санітарнай кніжкі, няма цябе ў рэестры.

Фота аўтара

Грузіш і цягнеш на кропку з падвалу, з халадзільніку яблыкі, потым выстаўляеш вітрыну на кропцы, потым па гарызанталі ўжо едзеш на склад, адтуль забіраеш на кропку яшчэ колькі скрыняў яблык.

Потым вяртаешся да машыны і адтуль перакідваеш на склад агульным лікам ад паўтоны да дзьвюх з паловай гэтыя яблыкі.

Частку вязеш потым на ніз, на халадос. Увечар забіраеш з адной-дзьвюх гандлёвых кропак непрададзенае – і туды ж, на ніз.

А назаўтра разгрузі да дзявятай рана машыну/фуру яблык, закінь на кропкі.

Пачакай, пакуль кантралёры ня сыйдуць ад брамы гаспадарчай, і абачліва туды ж, на склад, адвязі ў два прыйманьні пад тону яблык.

А потым перакідай паўтары тоны сьлівы на халадзільнік.

Ну так: здольныя ўразіць, але вельмі капрызныя, з такімі прыгажунамі – і клопатаў адпаведна па самае “не хачу”! Фота аўтара

Сьліва і журавіны — сэзонны і вельмі адказны прадукт. Сьліва вельмі хутка псуецца, яе прывозяць у невялікіх пластыкавых палетах. Але яны з поліэтылену, сьліва цяжкая, поліэтылен драпае рукі, пальцы. Сок зацякае ў трэскі скуры. Даволі непрыемна з кропкі погляду касьметалагічнага. Журавіна — рэч дробная. «Бананка» журавіны важыць на пару-тройку кіло цяжей за яблыкі. Насыпаюць «з горкай». Прасыпаць ня маеш права — тавар жа ж!)))

Тачка хоць старая, паслухмяная, але колы ўжо ня тыя. І мусіш пільнаваць, каб не нахілілася. Бо нахілісься – тваё зь яе абрынецца.

А на Камароўцы даруюць толькі адзін раз. Гэта нават не Масква зь яе сьлязьмі. Там сьлёз няма. Там жорстка і дакладна.

тачка. максімальная вага для перавозкі 300 кг. ясна, што цягаем болей. але праз паўтара месяцы маёй зь ёй працы, на яе паставілі новыя заднія паваротныя колы. з гамульцамі.)))

“Кіроўцы” тачак – гэта хлопакі-забіякі: мент, артыст і два ваякі

Во дзе і з чым я і адчуў сапраўдную працу. Бо так я ніколі не пацеў, і ніхто так не пацеў – прабачце, ды паспрабуйце! – ані на адной прабежцы, ані ў адным фітнэсе, ані на якай велавандроўцы.

Дзякуй хэўры, у якую трапіў: вайскоўцы ў мінулым – пастаўшчык Азіз, былы проціпаветраны абаронца з Азэрбайджану, гандляр Вова, мажны былы “аўганец”, і гаспадар гандлю, у далёкім мінулым аператыўны супрацоўца Маскоўскага РУУС Менску, Коля, ну і я, музыка…

А тачка (ці, як хочаце, воз. Хіці – што гэта за воз?) хоць і кладзецца ручкамі ў рукі, але можа ня дацца.

Як перагрузіў, ды не зразумеў, як – можа цябе назад пацягнуць.

Ці з пандусу, як яе за сабою цягнеш, накаціць, і тады бяжы-бяжы, хлопец, ногі-тулава беражы…))) Але і тавар таксама ня мусіш кінуць.

Ну і яшчэ пра тачку.

А вось і мая Тачка, на якой столькі тон усяго рознага перавезена… Фота аўтара

Максімальная вага для перавозкі ў яе 300 кг. Ясна, аднак, што цягаем болей. Праз паўтара месяцы маёй зь ёй працы на тачку паставілі нарэшце новыя заднія паваротныя колы. З гамульцамі.)))

А зараз – пра таго, хто за “стырном”. Дык вось, як новы грузчык на базары – увесь базар ва ўвазе. Усе прыглядаюцца: як цягнеш, колькі “бананак” грузіш, як ходзіш, як з мясцовымі размаўляеш…

Ну, мяне за тры дні “праламілі”, у сэнсе, высьветлілі, хто да іх працаваць прыйшоў. І падмургваньні на рампе, і пытаньні “ці ня крыўдзяць?”, і як цягнеш з 20 “бананак” яблык на гару на пандусе…

Побач такі ж, зь мясам, штурхае сваё, але кажа: “Жыве Беларусь!”

Нават неяк падумаў, што дурная мая галава, трэба было раней да сябра камароўскага зьвярнуцца па гэтую працу. Больш бы карысьці было.

Шмат можна распавядаць.

І пра амаль бунт з раніцы. Калі пасьля вядомага выказваньня вядома каго па тэлебачаньні, пра тое, што маскі – гэта бздура, і можна іх не насіць, палова прадаўцоў на Камароўцы выйшла без масак/экранаў на тварах, пакупнікі а дзявятай таксама без масак…

І толькі кантралёры бегаюць, ня ведаюць, што рабіць. Крыкам крычаць на пакупнікоў, на прадаўцоў… А ім усе сьпярша сьмяяліся, а потым ледзь не да бойкі дайшло. Абыйшлося.

Памяркоўны народ. Нават на Камароўцы. Толькі не са сваімі.

Трэці “касяк” не прабачаюць. Калі ад цябе адмовіліся – аб працы на базары забудзься. Ніхто ня возьме.

Мне можа ізноў пашчасьціла. Я толькі два разы накасячыў. І тое так, дробна.)))

Сэзон скончыўся ў апошні дзень лістапада. Разьлічыліся, усё шчыра.

І потым зьбіраю рэчы ўжо павольна – Коля тэлефануе:

– Саня, дапамажы, трэба выйсьці пару дней.

Ну, пацяплела, можна працаваць. І кажа, што пазахварэлі амаль усе грузчыкі на базары. Кавідка, яці яго.

Выйшаў апошнія два дні. Ну і што? Зь пятнаццаці грузчыкаў на працы было толькі пяць. Здаровая краіна, што…)))

Але ёсьць там такія людзі, што я дагэтуль дзіўлюся, як пад 50 палетаў садавіны цягне чалавек малады па гарызанталі і потым на ніз, у халадзільнік. Адна палета 12 кіло важыць. Я так і не спрабаваў.)))

Мы сябе называлі наступным чынам: хлопакі-забіякі: мент, артыст і два ваякі. Кланяюся за навуку.

Жартую часам, наконт: а што яшчэ мог прыдумаць менскі жыд у крызісны час?

Пайсьці грузчыкам на сэзон на базар працаваць. На садавіну.

Вітаміны, тое, сёе…)))))

Навука жыцьця…

Вам стала сумна ад гэтага расповеду? Тады трошкі сьвяточнай музыкі ад Аляксандра Памідорава — ён пажыцьцёвы аптыміст! Верым у лепшае, сябры!

Аляксандар Памідораў

Крынiца

Апублiкавана 16.01.2022 00:10

«Пахнет застарелой бедой»

Шалом! Продолжаю беззастенчиво юзать творчество лучезарного БГ (ср. «Бредёт приблизительный воин», август 2021). Впрочем, связи Борис-Борисыча с Беларусью крепче, нежели многие думают: по некоторым сведениям, он не только выступал в подземном переходе г. Минска вместе с Брайаном Финнеганом (декабрь 2015), не только предоставлял свои картины для выставки в Национальном художественном музее (январь 2019), но и посещал примкнувшую к г. Борисову деревню Пчельник, встретил в ней архетип мудрого старца и побеседовал с ним. Так родилась феминистская песня «Слово Паисия Пчельника» 🙂

Кроме шуток, возмущён тем, что в конце декабря 2021 г. упомянутого Финнегана не пустили в Россию, продержавши в каталажке несколько часов перед высылкой восвояси. Допустим, кремлёвской братве ныне везде мерещатся иностранные агенты, но чем помешал флейтист, acь? Футляр для флейты мал, там даже инструкции от ЦРУ толком не спрячешь… 😉 Теперь обиженный Брайан может и в Беларусь больше не приехать – у нас же с Путинлэндом вроде как «союзное государство».

Б. Г. и Б. Ф. в Минске-2015

Хорошо ещё, что Анжелику Агурбаш, певицу ртом и обладательницу российского паспорта, не выслали из Москвы в Минск, где на неё в июле 2021 г. были заведены уголовные дела… зато, с подачи «Белкоопсоюза», до неё доколупываются приставы по делу «экономическому» (вроде как индивидуальная предпринимательница Агурбаш не вернула особо ценные шубы, взятые на реализацию).

Ещё разик процитирую Гребенщикова: «Сначала ты надежда и гордость, потом о спину ломают аршин». То москвичку Агурбаш делегировали от Беларуси на «Евровидение», а куплеты с нехитрой рифмой «Белая Русь – молюсь» в её исполнении транслировались по каждому чайнику. То вдруг тутэйшыя пытаются опозорить даму, выступившую в 2020 г. против насилия, на весь мир… Анжеликины перипетии чем-то напоминают историю с Анастасией Сорокиной, экс-председательницей Белорусской федерации шахмат (см. здесь).

А. Агурбаш, А. Сорокина. Фото из открытых источников

Прошло полтора месяца со дня утверждения новой администрации БФШ, сопровождавшегося втаптыванием в грязь старой (Сорокина, её первый зам Шамко, редактор сайта Смелянский) – сильно лучше стало? В декабре 2021 г. шла уже речь о несоблюдении представителями БФШ и РЦОПа правил «первой лиги» чемпионата РБ, что могло нанести вред здоровью участников. Регламент высшей лиги, которая сейчас проходит в Минске, тоже не особо соблюдается.

Исходя из официального списка заплативших членские взносы за 2021–2022 гг., к турниру следовало не допустить минимум 5 участников из 12 (называть фамилии не хочу). Наблюдаем нечто вроде нормотворчества местной «конституционной комиссии»: в документ вписывается то, что наполовину не будет выполнено.

Почти из той же оперетты. В декабре министр спорта и туризма РБ приказом № 372 утвердил «Республиканский календарный план проведения спортивных мероприятий на 2022 год», имеющий странный вид, по крайней мере в шахматной части. Тренер из Бреста Владислав Каташук не мог не возмутить спокойствие на своём сайте (06.01.2022): «В группе тренеров [Брестской] области была просьба подать турниры для плана по образцу. Было сделано. Но “Зимней сказки” (Барановичи) в плане всё равно нет, а “Полесская горизонталь” (Пинск), которая уже несколько лет не проводится и в этом году не подавалась, есть. Отсюда логичный вопрос: кто составлял документ? Фамилия?»

Предположу, документ готовили прожжённые демагоги из исполкома БФШ, занявшие по 2-3 «хлебныe» должности. А что им? Председатель – человек новый и, вероятнее всего, временный (читаните здесь рассуждения о «временщиках»), всерьёз разбираться не будет.

Небезынтересен и вопрос, почему планом предусмотрено выступление в женском чемпионате Беларуси 12 участниц, а реально играют лишь 10. Вообще, состав «взрослого» чемпионата курьёзен: никого старше 2005 г. р., три перворазрядницы… Подробнее у могилёвского гроссмейстера Сергея Каспарова (08.01.2022).

Вот ещё эпизодик, немало говорящий о «плодотворной» работе федерации под усиленным контролем госорганов. 16 декабря поместили анонс белорусско-израильского онлайн-турнира, намеченного на 10.01.2022:

Минул месяц – ни турнира, ни объяснений. Эпизод очень в духе нынешней власти и её же средств массовой манипуляции – см. казусы Дороховича, Караника, Лукашенко и Турчина, БелТА, прочих «Советских Б.».

Между тем Беларусь в страновом рейтинге ФИДЕ скатилась даже не на 37-е место (36-й она была в прошлом году), а на 41-е, с дележом 42-го.

Припоминаю: когда в конце 2003 г. взялся редактировать журнал «Шахматы-плюс», Синеокая находилась выше строк на 20.

Отчасти даже удивительно, что на интернет-ресурсе БФШ до сих пор не опубликован отчёт об обсуждении проекта Конституции, а также не видно призывов голосовать за этот проект на референдуме 😉 Видно, разработчики всё же микитят, что шахматисты (не все, но большинство, пусть оно и слабо представлено в исполкоме федерации) относятся к идеологическим заморочкам властей… без энтузиазма. Люди шахмат, склонные мыслить на несколько ходов вперёд, способны проанализировать «сырой» текст и обнаружить в нём изъяны.

Спросите: «Если такой умный, чего ж сам не обратился в одну из многочисленных инстанций, собирающих мнения граждан о проекте?» На мой взгляд, опубликованное в конце прошлого года является продуктом третьего сорта, который не исправить частными предложениями, тем более в авральном режиме… Объясняя на грибах: проект – не боровик и не рыжик, а нечто из разряда условно-съедобных (строчок?). К тому же в октябре 2020 г., как только заработала «диалоговая площадка» при палате представителей, обращался к одной из её аниматорок Светлане Любецкой со своими безобидными предложениями по реформе Основного закона… Пять из семи были проигнорированы, а два «реализованы» в декабре 2021 г. с точностью до наоборот.

М. Я. Финберг (1947–2021), сказавший в августе 2020 г., что на улицы выходят «безответственные», добавил тогда:

Я удивлен нынешними молодыми людьми: куда они лезут? Они еще ничего не знают в этой жизни, как они могут делать какие-то выводы? Сначала надо окончить высшее учебное заведение, потом аспирантуру, чтобы что-то постичь в своем деле и своей профессии и только после этого получить право высказываться как профессионал и гражданин своей страны…

Ну, окончил я аспирантуру (ещё в 2002 г.), написал два десятка научных работ, в т. ч. о политсистеме Беларуси, преподавал в вузе… послушали меня? Власть предержащим не угодишь: неучёный – куда лезешь поперёд идеологов и прочих лекторов общества «Знание»? Учёный – «ботан», оторвался от народа, «а ещё шляпу надел!» Всё, как в стихотворении Гирша Релеса, которое воспроизведу и в оригинале на идише, и в переводе на белорусский Феликса Баторина:

Из сборника Г. Релеса «Ицтэр азэй… / Цяпер так…» (Минск: Шах-плюс, 2013)

Мнение о проекте белорусской конституции от российского политолога-законоведа Екатерины Шульман (28.12.2021):

Очевидно, что следовали за российскими образцами во многом… Почему-то теперь написано отдельно, что Беларусь развивает ядерную энергетику, причем в той главе, которая про природу. Про поддержание исторической памяти – это долг каждого белоруса. Что родители должны готовить детей к общественно-полезному труду. И другие такого рода «пионерские зорьки».

Из сущностного, что обращает на себя внимание? Была фраза о том, что Беларусь является нейтральной страной, она ушла. Но появилась фраза о том, что Беларусь не допускает со своей территории военной агрессии по отношению к другим странам… Внесена оригинальная идея Всебелорусского народного собрания, нового представительного органа, который собирается раз в году. Который формируется непонятным образом (как он формируется, будет разъяснено в законе). Туда входит целый список людей по должности. Президент является членом этого Всебелорусского собрания, бывший президент, представители законодательной, судебной, исполнительной власти, представители местных советов депутатов, представители гражданского общества.

Предельная численность 1200 человек. Формируется на 5 лет. Дальше такая загадочная история: «Всебелорусское народное собрание созывается на первое заседание Центральной избирательной комиссии не позднее 60 дней после выборов депутатов». Кажется, что всё понятно, на самом деле нет.

Дело в том, что, согласно предыдущим фразам, в этом собрании не депутаты, а делегаты. Помните, у нас в «азбуке понятий» была разница между депутатом и делегатом? Вот там делегаты. Депутаты – это в двухпалатном белорусском парламенте.

Что делает это собрание. Оно утверждает основные направления внутренней и внешней политики, программу развития, премьер-министра заслушивает. Оно может Конституцию менять, предлагать референдумы, рассматривать вопросы о легитимности выборов, а также смещать президента с должности. То есть право импичмента передается этому собранию. А также можно вводить чрезвычайное положение.

Они судей избирают, между прочим, высших судов, и председателя, членов ЦИК. То есть тут полномочия, в том числе и кадровые. А также могут награждать президента государственными наградами.

Не реже раза в год собирается это загадочное собрание. Коллега мой Григорий Юдин назвал это «штатами». Как Генеральные Штаты во Франции, то есть институт сословного представительства, который забирает часть полномочий у парламента. Это несколько похоже на российский Госсовет и одновременно на российский Совет безопасности, только с кадровыми полномочиями.

Игорь Борисов, социал-демократ из партии «Грамада», на днях сравнил «Всебелорусское народное собрание» с «Всекитайским собранием народных представителей». Мне же пунктирно очерченный в проекте «хурал» напомнил, скорее, о Верховном Совете СССР доперестроечных времён – многочисленном (9-й созыв 1974 г. – 1556 депутатов) и недееспособном. Он тоже создавал иллюзию народовластия: раз в году фрезеровщик или доярка могли взять микрофон и рассказать о своей жизни всем-всем-всем… Что призвано было утешить десятки тысяч других фрезеровщиков и доярок.

И. Борисов, Е. Шульман

Г-жа Шульман сказала, что ей неясно, какое гражданское общество будет представлено в ВНС. Я-то догадываюсь: БРСМ, cоюз жэншчын, самые чэсныя профсоюзы из ФПБ и, конечно, объединение ветеранов. В случае принятия проекта несколько мест наверняка отжалеют руководству инвалидных организаций – тоже привычное с позднесоветских времён дело. Что-то перепадёт «конструктивно настроенным» партийцам (КПБ, ЛДПБ…) И лояльным бизнес-ассоциациям планируют, видимо, слово давать.

Забавно читать панегирики вроде: «В целом проект Конституции даже, наверное, сложно назвать апгрейдом. Это, я бы сказал, бриллиант, выточенный из алмаза» (Дмитрий Шевцов, генеральный секретарь Белорусского общества Красного Креста, sb.by, 12.01.2022). Мне казалось, что чуть ли не главный принцип «Красного Креста» – дистанцирование от всяких политических проектов. Ошибался, енто значить…

Вольф Рубинчик, г. Минск

15.01.2022

w2rubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 15.01.2022 23:15

Зміцер Дзядзенка. ЗВАНКОВЫ КАРОЛЬ, ВІНОВАЯ ПАНЯ (3)

(працяг; першыя дзве часткі там і тут)

Віновая Паня

Я хацеў бы спаткацца з Вамі на вуліцы

У ціхую сінюю ноч.

Джэк-вантробшчык

Адной рукой можна штурхаць перад сабой дзіцячы вазок, а другой — гартаць фотачкі ў Інстаграме. Скажы, багіня Дурга, як ты спраўлялася пры такой колькасці рук толькі з двума вачыма?

Марыя давала рады не толькі везці вазок, у якім спала Хрысця, ды зазіраць у смартфон, але яшчэ весці няспешную гутарку з сяброўкай Букай Лоскай.

У пашпарце Бука была запісаная як Вольга. “Аскабалкі мінулага жыцця”, — махала рукой яна.

Як і Марыя, Бука была пісьменніцай і сябрай ТЭНа. Як належыць моднай постмадэрновай творцы, псеўданім, які яна ўзяла сабе, быў амаль поўнай анаграмай аднаго з класікаў. Перастаўляеш літары — і атрымліваецца, што ты Бука Лоская! Як той казаў, сачыце за рукамі — і ніякага махлярства…

Цяпер яны няспешна ішлі па дарожцы парку і гэтак жа павольна, з доўгімі тэатральнымі паўзамі, размаўлялі. Інстаграм жа сам сябе не паглядзіць! А калі глядзіш Інстаграм, хутка адказваць проста не паспяваеш.

— І што ты надумала? Будзеш пераязджаць? — Марыя адарвала позірк ад смартфона, бо вазочак аб нешта зачапіўся. А, нічога страшнага — з-пад разбітай пліткі на дарожку вызірнуў корань дрэва.

Бука пераступіла перашкоду, якая прыпыніла Марыю з вазком, і задуменна прамовіла, бы снайпер, які вядзе ў скрыжаванні прыцэла абраную мішэнь:

— Я яшчэ ў роздуме. Вагаюся.

Выносістая, бы хваіна, Бука некалькі месяцаў таму выявіла, што стала лесбіянкай. Гэтае радаснае адкрыццё было ёй пасланае падчас міжнароднага літаратурнага фэсту ў Польшчы: пасля гарачай паэтычнай ночы з чытаннем вершаў, спяваннем песень і спажываннем неймаверна складаных кактэйляў Бука прачнулася ў адным ложку з чарнаскурай Трэмбі.

Па вяртанні дадому Бука пачала насіць замест ранейшых сукенак невыразныя шырокія штаны і віслыя швэдры. Яна пахудзела, і на раней круглым твары цяпер драпежна тырчаў нос.

Бука не магла дазволіць чалавецтву надалей жыць у няведанні таго ашаламляльнага здарэння, што адбылося з ёй. Таму яна напісала раман пра сваё новае каханне — сапраўднае, жаночае.

За жыццём Трэмбі Бука сачыла праз інтэрнэт — ва ўсіх сацыяльных сетках. Тая рабіла тое самае і ўжо некалькі разоў клікала Буку пераехаць да яе — удваіх ім, маўляў, будзе лепш, бо што гэта за адносіны на такой адлегласці, ды яшчэ з перашкодай у выглядзе дзяржаўных межаў…

Марыя ведала ад сяброўкі пра ўсе перыпетыі ейнага складанага міждзяржаўнага рамана.

— Правільна, не спяшайся, — працягнула яна размову пра пераезд. — Я на цябе разлічваю, на тваю падтрымку. Ты на з’ездзе ТЭНа павінна абавязкова выступіць.

Сяброўка працягвала ісці побач моўчкі. Потым, марудна выдзіраючыся з сіропу інтэрнэт-мэсэнджара, выціснула з сябе пытанне:

— А што, нешта здарылася хіба?

— А ты хіба не ведаеш? — у голасе Марыі гучала такое непрыхаванае здзіўленне, што Бука адарвала позірк ад смартфона і ўважліва паглядзела на яе. Потым адмоўна пакруціла галавой.

— Белазорца аднавілі ў ТЭНе, бо ён заплаціў усе запазычанасці. Цяпер ён плануе прыйсці на з’езд, каб там наладзіць бучу!

Звычайна непрыемныя навіны паведамляюць не такім трыўмфальным тонам, якім спартовыя каментатары крычаць “Го-о-ол!”, але Марыя не магла стрымацца. Яна першая даведалася такую сенсацыйную навіну і першая расказала пра яе сяброўцы!

Бука ўявіла, як Белазорац на з’ездзе стане кіраўніком ТЭНа і пачне змяняць арганізацыю пад сябе. На яе твары адлюстраваўся жах ад такой перспектывы, а нос нібыта яшчэ больш выцягнуўся, ператвараючыся ў ваяўнічую дзюбу.

— Не, не дапусцім! Толькі бой! — яна рашуча ўскінула галаву.

…На паркавую дарожку з бліжэйшага ясеня саскочыла вавёрка і паглядзела ўслед дзвюм паненкам з дзіцячым вазком, якія працягвалі свой няспешны шпацыр. Праўда, цяпер яны ішлі, горда ўзняўшы галовы, быццам над імі развінаўся нябачны баявы штандар. Але вавёрку гэта мала абыходзіла: ёй было важней, каб яны не надумалі вяртацца і перашкаджаць ёй, вавёрцы, скакаць па сваіх вавёрчыных справах.

Жалудовы Валет

Нас падзялілі — хто? Чужаніцы…

Містэр Хайд

Медзведзяватаму, мажному Георгію Варштацкаму было цеснавата ў кабінеце старшыні Саюза пісьменнікаў: тры працоўныя сталы на дваццаці квадратных метрах! Ды яшчэ сюды ж уплішчылі дзве шафы з дакументацыяй і кнігамі.

Неакуратна паварушы плячыма — і ўтворыцца тут апошні дзень Пампеі, загрувасціўшы падлогу бланкамі ды кніжкамі. Але без кніг ніяк нельга — пісьменнікі ж!

От раней у Саюза пісьменнікаў быў свой Дом — вялікі трохпавярховы будынак. Там хапала месца і на залы, і на рэстаран, і на прасторныя кабінеты для старшыні ды сакратароў… У такім кабінеце можна было танчыць, не пасоўваючы стол старшыні!

Вось толькі цяперашняя ўлада пісьменнікаў незалюбіла. Моцна незалюбіла. Таму забрала ў іх Дом з тымі самымі танцавальна-прасторнымі кабінетамі.

І даводзіцца цяпер кіраўніку пісьменніцкага Саюза туліцца ў гэтым нішчымным пакойчыку, дзелячы яго і з намеснікам, і з сакратаром.

Сюды ж прыходзяць і пісьменнікі. Хтосьці па старой памяці зазірае пагаманіць з калегамі пра сваё, літаратарскае — свае новыя кнігі, чужыя новыя машыны… Кагосьці ж прыносіць іншы вецер — заходзяць, каб абмеркаваць падрыхтоўку свайго твора для публікацыі ў часопісе. Бо старшыня Саюза пісьменнікаў Якуб Александровіч — яшчэ і галоўны рэдактар літаратурнага часопіса “Коска”.

Варштацкі зайшоў акурат для таго, каб абмеркаваць будучую публікацыю рамана ў “Косцы”. Раман насіў кароткую, але ёмістую назву — “Юр”.

— Гэта вельмі правільна, што вы ўзяліся друкаваць мой раман, — басавітым чмялём гудзеў ён. — У наш час усеагульнай страты шкалы каштоўнасцяў павінна быць нешта нармальнае — тое, што вяртае ўсіх да разумення, хто мы і дзе нашае месца ў гэтым свеце.

Александровіч правёў рукой па лысай галаве ад ілба да патыліцы, нібы адкрываючы ў мазгу нябачны словапрыёмнік для выказванняў Варштацкага.

— Што мы бачым цяпер? — працягваў наведнік, патэтычна ўздымаючы цяжкую руку жэстам, які скульптары любілі надаваць правадыру сусветнага пралетарыяту. — Разбэшчанасць, непераборлівасць… Нашыя дзяўчаты самі ідуць у ложак да гэтых чарназадых азіятаў, да брудных неграў! Але ж прыроду не падманеш. Навука ўжо даўно ўсё даказала: калі першы мужчына ў такой дзявулі быў негр ці азіят, то і дзеці яе будуць мець рысы таго самага негра або азіята. Тэлегонія — не прыдумка ілжэвучоных, а самы сапраўдны факт!

Варштацкі памахаў у паветры пальцам, пагражаючы нябачным ілжэвучоным, якія насмеліліся сумнявацца ў тэлегоніі. Потым прыгадаў, як мала вольнага месца ў кабінеце Александровіча, і троху сумеўся, працягваў ужо прыцішаным голасам:

— Я гэта ўсё паказаў, вядома ж, у мастацкай форме, але зрабіў устаўкі, дзе разважаю пра гэтую праблему. Наш народ губляе сваё спаконвечнае аблічча гэтак жа імкліва, як губляе мову. Але калі пра мову ёсць каму біць у званы, то пра небяспеку ператварыцца ў нацыю неграазіятаў акрамя мяне ніхто не піша. Быццам усім ці то мову заняло, ці то вочы заляпіла!

Александровіч не пярэчыў госцю і не спыняў яго. За гады кіравання пісьменніцкай арганізацыяй ён цвёрда засвоіў: калі пісьменнік пачынае выказвацца, яму трэба даць дагаварыць, бо ў гэтыя моманты творца прыпадабняецца да цецерука, які не чуе нічога, апроч уласнай песні.

Але Варштацкі сам спыніў хваласпевы свайму раману і здзіўлена паглядзеў на дзверы кабінета. Там паказалася маладзенькая сакратарка, чыё з’яўленне кожны раз шакавала прыхільніка тэлегоніі: валасы ў дзяўчыны былі пафарбаваныя ў ружовы і сіні колеры.

— Спадар Якуб, — праспявала яна мядовым галаском, — вы моцна заняты? Там прыйшоў хлопец, кажа, што хоча падаць заяву на ўступленне ў наш Саюз. Клічуць Андрэй Таксін…

Імя Александровічу нешта нагадала. Але! Гэта ж той хлопец, які напісаў скандальны раман пра ТЭН.

Кіраўнік Саюза пісьменнікаў зларадна пасміхнуўся: ён не любіў ТЭН, як дварняк не любіць канкурэнтаў, якія прыходзяць на ягоную тэрыторыю. Ну, навошта прыдумалі гэты ТЭН — было ж так добра, калі ўсе пісьменнікі сабраныя ў адным Саюзе…

І вось гэты Таксін адпомсціў канкурэнтам, паказаў усю іх нікчэмнасць і дробязнасць.

— Папрасі пачакаць пару хвілінак, калі ласка, — сказаў ён сакратарцы. — Мы хутка завершым гутарку, і я яго прыму…

Званковы Кароль

Калі ідуць на абардаж

І поўніць полымя прасцяг,

Да верху мачты экіпаж

Цвікамі прыбівае сцяг.

Джон Сільвер

З’езд ТЭНа набліжаўся няўхільна, як Армагедон.

Павел Белазорац рыхтаваўся да яго, адчуваючы сябе Напалеонам перад Тулонам: усё, што было дагэтуль — толькі падрыхтоўка, а наперадзе чакае светлы шлях да вяршыняў, бліскучыя перамогі і ззянне славы.

Калі рашучы дзень наступіў, Белазорац сустрэў яго ў белай кашулі, антрацытавым касцюме і барвовым гальштуку. Гама была падабраная з глыбокім сэнсам: каб было ўрачыста і каб падкрэслівала два асноўныя колеры — белы і чырвоны. Алюзія на сцяг і на колеры народных строяў.

Ён мусіў прыгожа і імпазантна выглядаць на трыбуне падчас выступу.

Белазорац крытычным вокам ацаніў сябе ў люстэрку, паправіў пасмачку, якая легла няроўна, і выйшаў на вуліцу. Там яго чакаў Барыс Крозін — паплечнік, аднапартыец, рэдактар сайта chrystos.by. Белазорац ведаў яго як чалавека не толькі крэатыўнага, але і надзейнага. Такога можна весці за сабой, не баючыся ўдару ў спіну.

Крозіна Павел планаваў таксама ўцягнуць у ТЭН, каб лягчэй было авалодваць свавольным пісьменніцкім аб’яднаннем. Далучэнне навічка да шэрагаў ТЭНа мусіла адбыцца акурат на з’ездзе.

— Ну што, пойдзем разам — на вялікі сход, па Бацькаўшчыну? — прывітаўся Белазорац цытатай з класіка.

Крозін маўкліва пагадзіўся: начальства сказала “па Бацькаўшчыну” — значыць, па яе і пойдзем.

Для з’езду ТЭН арандаваў залу ў Саюзе мастакоў. Іх вялікі будынак у цэнтры горада быў прыстасаваны пад правядзенне выставаў, таму меў велічэзныя залы. Прыемным бонусам быў рэстаранчык з ціхай інструментальнай музыкай, які ненавязліва прытуліўся за будынкам. “Няблага-няблага, — падумаў Крозін. — Пасля прыняцця ў ТЭН можна будзе зазірнуць, каб адзначыць падзею”.

Барыс агледзеўся: вакол іх з Белазорцам утварылася пустая прастора, якую іншыя нібыта баяліся парушыць. Крозіну адразу прыгадалася вока тайфуна, у якім гаспадаруе поўны штыль і спакой у той час, як па-за гэтым колам усё раве, становіцца старчма, узлятае да нябёсаў і ападае ў прадонне.

На іх глядзелі з падазрэннем, з насцярожанасцю, з недаверлівым здзіўленнем… Ад нейкай дзяўчыны ў віслым швэдры проста выпраменьвала абурэнне, быццам ад АЭС. Твар маладзёна з мушкецёрскай бародкай, які глядзеў на іх з пагардай, падаўся Крозіну знаёмым. Праз нейкі час ён успомніў — гэта быў Стас Жыткевіч, музыка і паэт, лідар гурта “Сэр Вантуз”. Побач з ім ганарыста ўздымаў галаву Вітаўт Шабаневіч, які дэманстрацыйна ігнараваў прысутнасць Белазорца.

Раптам да іх падляцеў жыццярадасны паэт Недасекаў — колішні апявальнік камсамолу, потым палітык, а цяпер пенсіянер-франдзёр:

— Павел! Рады цябе бачыць! А то тут пра цябе такое абы-што пішуць… Я за цябе, за цябе! І патрабаваў, каб ТЭН аднавіў цябе ў сваіх шэрагах.

Белазорац засяроджана паціснуў працягнутую руку і дапытліва зазірнуў у твар паэту:

— І вас рады бачыць, спадар Мікалай! Асабліва цяпер. Вашая падтрымка мне надзвычай дарагая і каштоўная, бо я планую вылучацца ў прэзідэнты. Хачу вас запрасіць у сваю каманду: ваш досвед і інтэлект будуць неацэнным унёскам у нашу агульную перамогу!

Твар Недасекава працягваў ззяць шчасцем ад сустрэчы, але, абаяльна ўсміхнуўшыся, франдзёр прасакатаў:

— Гэта ты малайчына! Трэба высока трымаць наш штандар і не здавацца. Толькі наперад, не зважаючы на ўсе перашкоды і бар’еры!.. Прабач, мне адысці трэба, яшчэ хачу тут аднаго чалавечка знайсці.

І Недасекаў знік у навакольным віры, быццам сом, які, вільнуўшы хвастом, залягае на дно. Але ён прарваў негалосную блакаду вакол Белазорца і Крозіна — цяпер і іншыя сябры ТЭНа не баяліся падысці і звярнуцца да скандальнага выкрывальніка “марксісцкага гей-лобі”.

Першым падышоў раманіст Паперскі з шырокай барадой на круглым твары і з такой жа неагляднай лысінай. Паперскі працаваў на замежнае радыё, атрымліваў добрыя ганарары, і на іх штогод выдаваў сваім коштам новую кнігу, якую ніхто акрамя ягоных сяброў не чытаў. Тым не менш ён упарта грукаўся ў дзверы літаратуры і цаніў такую ж упартасць у іншых. Белазорца ён стаў хваліць за прынцыповасць і за бязмежную любоў да радзімы.

“Павел усё ж тонка адчувае момант, — думаў Барыс, назіраючы, як новыя і новыя людзі падыходзяць парукацца з ягоным прыяцелем. — Ён выказаў тое, што многія думаюць, але асцерагаюцца сказаць. На гэта патрэбнае не толькі чуйка, але і адвага”.

Нечакана ў холе быццам пранёсся парыў ледзянога ветру. Праз купкі людзей ледаколам пёр невысокі кучаравы маладзён, і пісьменнікі расступаліся, бесперашкодна прапускаючы яго.

— Хто гэта? — ціха спытаўся Барыс.

На твары Белазорца праскочыла неўразумелая грымаса:

— А гэта і ёсць наш галоўны апанент — Андрэй Таксін, шэры кардынал гей-марксісцкага лобі.

Крозін прыгледзеўся, і яму падалося, што прысутныя проста не хочуць дакранацца да Таксіна. Так баяцца дакранацца да хворага, каб самому не падчапіць гэтую хворасць.

Ён падзяліўся сваім назіраннем з прыяцелем, і Белазорац павесялеў:

— Значыць, нашыя шанцы выраслі!.. Таксін нядаўна ўляпаўся ў скандал — напісаў раман “Прэмія”, дзе абліў памыямі сваіх жа калег. Вось гэтага яму не могуць дараваць.

І ў гэты момант міма Белазорца і Крозіна пранеслася, як цеплавоз, нейкая мажная фігура. З пранізлівым “А-а-а-а!” трэцяй актавы фігура падляцела да Таксіна і ўчапілася яму ў валасы.

— Э-э-э! — абурана, але ва ўнісон далучыўся Таксін, галава якога тузалася ва ўсе бакі, рызыкуючы адваліцца.

Некалькі чалавек кінуліся раздымаць гэты шумны дуэт. Атрымалася далёка не адразу, і Таксін відавочна не мог паручыцца за цэласнасць усіх сваіх органаў. Прынамсі, Барыс разабраў галасы, якія цікавіліся медпунктам, бінтам і зялёнкай.

— Хто гэта быў? — твар Крозіна ад здзіўлення выцягнуўся.

— Марыя Саматыя. Не зважай, яна заўжды такая — б’ецца з тымі, хто яе пакрыўдзіў, — Белазорца, здавалася, нішто не выводзіла з раўнавагі. — Кажуць, Таксін пра яе напісаў у сваім апошнім рамане, і яна гэтага не змагла яму дараваць.

— Значыць, мы можам разлічваць, што яна будзе на нашым баку?

— Не, яна абавязкова будзе супраць мяне.

Крозін асцярожліва агледзеў Саматыю, якая, яшчэ не астыўшы ад бойкі, цяжкімі крокамі баксёра-пераможцы ішла ў залу…

Нарэшце ўсіх запрасілі праходзіць, бо трэба ж пачынаць з’езд.

Чырвовы Кароль

Біце ў сэрцы іх, біце мячамі…

Дэвід Бэкхэм

Назіральнік, які мог бы агледзець залу з вышыні, скажам, столі, заўважыў бы, што ў гэтым памяшканні ёсць цэнтр сілы. Быццам прыцягнутыя магутным магнітам, згуртаваліся вакол Шабаневіча пара дзясяткаў хлопцаў і дзяўчат, гатовых, як той казаў, каменя на камені не пакінуць дзеля міру. У сэнсе, дзеля светлай будучыні, дзе ўсе будуць браты і сёстры, усе будуць паважаць адзін аднаго і, вядома ж, ніяк не будуць паважаць такога цемрашала, як Белазорац. Ды што там паважаць — такім абскурантам і месца-то не будзе!

Але пакуль што Белазорац таксама сядзеў у гэтай жа зале, на гэтых жа мяккіх крэслах з фіялетавымі спінкамі. І вакол яго таксама сабраліся свае прыхільнікі — Крозін, раманіст Паперскі ды яшчэ пара-тройка немаладых пісьменнікаў.

Колькасная перавага была яўна на баку Шабаневіча і яго групы. Але і Белазорац здавацца відавочна не збіраўся: ён памятаў, што з ім Бог, а значыць, будзе і перамога.

Шабаневіч ацаніў гэтае шаленства храбрых: будзе нялёгка. Прыйдзецца перацягнуць на свой бок “балота” — тых, хто не вызначыўся, хто прыйшоў на сход, каб назіраць, а не ўдзельнічаць у змаганні. А яны могуць заняць як адзін, так і другі бок.

З трыбуны тым часам даносіўся нізкі голас старшыні ТЭНа Тодара Тумбая:

— За справаздачны перыяд колькасць сябраў нашай арганізацыі змянілася наступным чынам: уступілі ў ТЭН…

Крозін адчуў сябе гледачом тэленавінаў: там таксама лічбы надояў ды ўраджайнасці ў цэнтнерах з гектара даўно з’елі чалавека з ягонымі прыватнымі радасцямі і смуткам. “Няўжо гэта з’езд пісьменнікаў — тых, хто піша пра чалавечую душу?” — глядзеў ён з недаверам то на выступоўцу, то на прысутных.

Адна за адной з трыбуны гучалі лічбы — пра колькасць новых чальцоў, выдадзеных кніг, праведзеных семінараў. Шабаневіч, як і большасць прысутных, не ўслухоўваўся: усе ведалі, што самае важнае будзе пазней.

І нарэшце дачакаліся.

— Асобна хацелася б спыніцца на асобе Паўла Белазорца, якога мы выключылі з шэрагаў ТЭНа за нявыплату ўнёскаў, але нядаўна ён пагасіў запазычанасць і хоча, каб яго аднавілі ў нашай арганізацыі.

Зала ўхвальна зашумела.

— Я не адзін, — крыкнуў з месца Белазорац. — Вы шмат вартых людзей выключылі, не разабраўшыся.

— Павел, не парушайце парадак, калі ласка, — Тумбай строга паглядзеў у яго бок. — Так, мы выключылі каля пяці чалавек за нясплату ўнёскаў, але апошнім часам гучаць абвінавачанні, што зрабілі гэта, не разабраўшыся ў сітуацыі. Таму прагучала прапанова аднавіць у складзе ТЭНа выключаных, у тым ліку Белазорца. Якія ёсць прапановы? Хто хоча выказацца?

У задніх шэрагах пачулася бадзёрае ажыўленне. Падскокваючы як мячык, да сцэны міма Шабаневіча пасунуўся немалады таўставаты мужчына. Пінжак ён купляў яўна ў тыя часы, калі быў худзейшы — цяпер вопратка на жываце не сыходзілася.

— Я лічу самым важным і надзённым на сёння пытанне выпраўлення імёнаў. Мы як літаратары мусім гэта разумець найбольш востра, — пачаў ён, адсопваючыся ад хуткай хады. — Мы забыліся на сваё гордае найменне “літвіны” і называемся нейкімі “белымі рускімі”. Гэта каланіяльная назва, якой мы павінны пагарджаць і пазбягаць яе. Мы літвіны, і дзяржава нашых продкаў Вялікае Княства Літоўскае. Каб забіць нашую памяць пра гонар продкаў, расейскія цары ад Кацярыны да Мікалая Палкіна забаранялі называць наш край Літвой і прыдумалі нейкую Белую Русь. Гэтым яны хацелі прывязаць нашую зямлю да сваіх уладанняў — бач ты, Вялікая, Малая і Белая Расія. Не! Скулля! Сапраўдны нашчадак ВКЛ ніколі не пагодзіцца называцца “белым рускім”, бо гэта кактэйль, а не назва нацыі.

— Прабачце, вы па тэме штосьці можаце сказаць? — уклініўся ў паўзу Тумбай.

— Не перапыняйце, калі ласка! Я вас не перапыняў, — з апломбам адказаў прыхільнік літвінства і працягнуў: — Ніякіх “белых рускіх”, ніякіх прыдуманых “спадароў”! Нашым сапраўдным спаконвечным зваротам было і будзе толькі “пан” і “пані”. Мы не павінны паддавацца на русіфікатарскія правакацыі. Не павінны шанаваць усіх гэтых псеўдапісьменнікаў, якіх хвалілі ў савецкія часы, — усіх гэтых Брылёў, Караткевічаў і Бураўкіных. Бо мы разумеем, у якую бездань яны нас усіх вялі… Так пераможам, бо з намі Бог і святы Казімір!

Таўстун узняў кулак у ротфронтаўскім вітанні і з выглядам трыумфатара вярнуўся ў свой задні шэраг. Здзіўленыя позіркі прысутных ён высакамерна ігнараваў.

— Так, — перапыніў няёмкую паўзу Тумбай. — Можа, хтосьці хоча выказацца па парадку дня?

Званковы Кароль

Ой у нядзельку параненька

Узышло сонца хмарненька,

Узышло сонца над борам,

Па-над Селецкім таборам…

Прагноз надвор’я ад Настрадамуса

Белазорац быў сабраны і гатовы даць бой сваім праціўнікам. Ён засяроджана і неадрыўна глядзеў на трыбуну, дзе выступала Бука Лоская, быццам гіпнатызуючы яе. Але гіпнатычных здольнасцяў Белазорцу, відаць, бракавала: выступоўца працягвала пляжыць яго пазіцыю.

Бука разлівалася салаўём:

— Мы абараняем правы ўсіх людзей, незалежна ад іх палітычных поглядаў, сэксуальных пераваг, гендэрных самавызначэнняў. Гэта пазіцыя міжнароднага аб’яднання, куды ўваходзіць наш ТЭН, і яна была прынятая на міжнародным з’ездзе. Калі парушаць правы Белазорца, мы будзем абараняць і іх… Але пакуль што мы бачым процілеглую сітуацыю: чалавек, які хоча стаць сябрам ТЭНа, не пагаджаецца з тымі пастулатамі, на якіх грунтуецца наша аб’яднанне. Таму я хачу спытацца: Белазорац, вы не паблыталі арганізацыю? Як кажуць у народзе, у чужую парафію са сваім звычаем не ходзяць!

Азірнуўшыся, Белазорац пабачыў, як група вакол Шабаневіча радасна запляскала ў ладкі. Ён абвёў вачыма залу: сёй-той далучыўся, але без вялікага энтузіязму. Большасць быццам чакала, што і як адкажа сам Белазорац.

Заўважылі гэта і ў кампаніі Шабаневіча. І на трыбуну, як на амбразуру, кінуўся Стас Жыткевіч, ваяўніча выставіўшы наперад сваю мушкецёрскую бародку.

— Прашу слова, прашу слова! — гучна казаў ён па дарозе да трыбуны. Тодар Тумбай паблажліва-лагодна ківаў: “Анягож”.

Белазорац насцярожыўся, але, пачуўшы словы Стаса, расслабіўся: такога аратара можна было не баяцца. Музыка прывык прамаўляць перад сваімі прыхільнікамі, выкарыстоўваючы слэнгавыя слоўкі. Адно з іх зараз і зачапілася за язык Жыткевіча, улазячы, дзе трэба і не трэба.

— Мы з’яўляемся тупа дэмакратычнай арганізацыяй, гэта значыць, меншасць падпарадкоўваецца рашэнню большасці, так? Акрамя таго, мы тупа бярэм на сябе абавязкі перад міжнароднай супольнасцю, так? А калі нехта тупа з гэтым не пагаджаецца, то мы тупа выключаем яго са сваіх шэрагаў. Таму мая пазіцыя такая: давайце будзем рабіць тупа прыгожа і правільна.

Белазорац прыклаў рукі да рота, зрабіўшы імправізаваны рупар, і голасна абвясціў:

— Тупа падтрымліваю аратара!

Пад агульны рогат Жыткевіч, сумеўшыся, сышоў з трыбуны. А яго месца заняў сам Белазорац, якому старшыня даў слова з яўнай неахвотай.

— Сябры! — пачаў сваю прамову скандальны хрысціянін-літаратар. — Вы чулі маіх апанентаў: яны лічаць, што мне не месца ў шэрагах ТЭНа. Я не настолькі крыважэрны і не стаўлю пытанне рубам: альбо яны, альбо я… На маю думку, ТЭН апошнім часам займаецца не тое каб другаснымі, а хутчэй — неактуальнымі для нас праблемамі. У той час, калі востра стаіць пытанне пра выжыванне нацыі, пра захаванне культуры, ТЭН заклапочаны субкультурамі, якія сведчаць хутчэй пра дэкаданс, чым пра культурны ўзлёт. Прыгадайце Залаты век нашай культуры — шаснаццатае стагоддзе: кнігадрукары, асветнікі, перакладчыкі… Францішак Скарына, Васіль Цяпінскі, Сымон Будны, браты Мамонічы — вось хто нёс і пашыраў у нас еўрапейскую культуру. І ўсе яны звязаныя з хрысціянствам, з верай у Госпада нашага. І ўся нашая культура грунтуецца на Бібліі — без гэтай кнігі яе ўявіць проста немагчыма. А што нам прапануюць узамен?

Задаўшы пытанне, Белазорац агледзеў залу, але адказваць яму ніхто не спяшаўся. Аднак ён трымаў паўзу, пакуль не пабачыў, што Шабаневіч штосьці прашаптаў суседу і той, з гатоўнасцю кіўнуўшы, хацеў нешта крыкнуць. Апярэджваючы саперніка, Белазорац працягнуў:

— Пад выглядам еўрапейскіх каштоўнасцяў нам прапаноўваюць брыдкую і непрыхаваную распусту! Не трэба рабіць выгляд, што нашы еўрапейскія продкі аддавалі свае жыцці ў шматлікіх войнах за гендар і фемінізм — гэтымі рэчамі яны пагідзіліся б займацца… Я заклікаю ўзгадаць, што ТЭН — гэта найперш аб’яднанне літаратараў. Таму давайце вернем арганізацыю да абароны культуры, а не да апраўдання грахоў. Творчасць, Энергія, На-ра-тыў! Творчасць, Энергія, На-pа-тыў! Творчасць, Энергія, На-ра-тыў!

Апладысменты засведчылі, што зала яўна сімпатызавала Белазорцу. Пенсіянер-франдзёр Недасекаў нават падняўся, каб Павел мог пабачыць, як ён апладуе.

(заканчэнне будзе)

Апублiкавана 14.01.2022 18:00

В. Рубинчик. О наведении мостов

От ред. belisrael

Предполуденный постик 31 декабря о том, как радостно от праздничных огоньков не только на тролейбусах, а также трамваях и автобусах.

Минский паразит, живущий заа счет смародеренного бабла и квартирок, прикупленных после дефолта дядькой-одиночкой, вернувшимся из Израиля в конце 90-х, где в Ерушалайме около 10 лет перебивался на разных черных работах, экономя на всем, продолжает вспоминать свои опусы “смелой” борьбы с хозяином Синеокой и его помогатыми. В этом, 3-летней давности, в конце о тех же самых празднично украшенных троллейбусах.

31 декабря 2025 20:22

***

Шалом, дорогие, недорогие, всякие. Сегодня хотелось бы порассуждать об инциденте, которому немало внимания уже было уделено в сети – о разрушении части путепровода (можно сказать, моста) в Минске. Но и не только о нём.

Это произошло 08.01.2022 в четвёртом часу ночи (можно сказать, утра). По счастью, никого не убило и даже не ранило, хотя в этом месте и ночью, как видно, ездили машины, прохаживались люди.

Чтобы вы, кто не сильно связан с Минском, понимали: речь идёт об автомобильно-пешеходной «артерии нации» над Немигой, в самом сердце белорусской столицы. История сравнима с тем, как если бы обрушилась кремлёвская стена у Красной площади в Москве. Или Стена Плача в Иерусалиме.

Мост на карте – примерно там, где буква «М» в слове «Мінск». На территории Центрального района

Скрыть ЧП, как в своё время скрыли статистику по смертности в Беларуси, власти не могли. Что ж, умники из горисполкома объяснили ситуацию «усталостью конструкций» (мосту почти 60 лет), вибрацией от метро и перепадами температур (словно для минских зим это нечто неслыханное). Всё-таки следственный комитет завёл ряд уголовных дел, объединённых производством. К 11 января путепровод над Немигой разобрали.

Грустно думать, но драма – соглашусь, что не трагедия – в чём-то была закономерной. Ряд факторов сплелись в один узел, и то был отнюдь не «узел жизни» из еврейского пожелания.

Пожилой художник Адам Глобус припомнил май 1999 г. и ударился в мистику (пер. с бел.): «Удивительно то, что на этот раз проклятое место столицы обошлось без человеческих жертв. Прошлая трагедия на Немиге забрала в небытие аж 53 жизни… Рассуждения о “проклятом месте”, непригодном для стройки, я услышал впервые на лекциях [Олега] Ходыко, за что ему страшно благодарен». Гм, а как же метрах в двадцати-тридцати от рухнувших конструкций (и в пятидесяти от места трагедии 1999 г.) века простояла Холодная синагога, снесенная лишь в середине 1960-х?

Предпочёл бы вынести мистику за скобки. Растущее пренебрежение рациональностью, неуважение к институту экспертизы и научным знаниям (по большому счёту, к знаниям вообще), столь характерное для последних десятилетий, как раз и ведёт к тому, что ломаются всякого рода сооружения. 19 мая 2021 г., как уже говорилось, рухнул мост через реку Рова на трассе национального значения Борисов-Березино-Бобруйск, 26 мая – его товарищ в Пружанском районе. И рубрика «Проблемные мосты Беларуси» на осторожном, но зорком портале по-прежнему не «ржавеет»…

Уж сколько раз твердили миру, что учёных, инноваторов нужно лучше «кормить» – тогда, во всяком случае, будет шанс, что они не утекут за кордон и блеснут идеями, в т. ч. в сфере капитального строительства. Однако доля расходов на R&D, несмотря на «соловьиные басни» вроде «года науки» (2017), по-прежнему близка к 0,5% от ВВП, это даже не российский 1%. А тут ещё и преследования инакомыслящих, и ликвидация остатков академической автономии (чего стоит назначение в президиум Академии наук экс-зампреда КГБ, совершённое в октябре 2021 г.).

Справедливости ради, в Израиле, с его массой компетентных учёных и инженеров, где финансирование научных разработок в разы более щедрое, тоже нашумело падение моста (во время Маккабиады в Тель-Авиве, над грязнющей речкой Яркон, с человеческими жертвами). Но всё-таки это случилось четверть века назад – в июле 1997 г., кое-какие уроки были извлечены… Трагедия на горе Мерон под Цфатом 30.04.2021 имела, судя по всему, несколько иные причины, нежели непрочность конструкций (правда, пострадавшим от этого не легче).

«Здесь не политика, здесь [не]добросовестное исполнение своих служебных обязанностей. В рамках этого и надо разбираться соответствующим структурам, в том числе Горисполкому, прокуратуре», – молвил один бойкий депутатик из «палатки» о ситуации на Немиге. И свалил всё на вечного «кого-то»: «Александр Лукашенко поставил четкие задачи и поручил разобраться с каждым мостом в стране, это было несколько лет назад, но кто-то эту команду недобросовестно исполнил».

Да уж, никакой «политики» в, мягко говоря, своеобразном подборе кадров «первым лицом», засевшим во власти на 20+ лет (лояльность юбер аллес, профессионализм на третьем плане либо вообще побоку) не усматривается! То, что руководящие кадры тасуются, будто игральные карты, также явление ни разу не политическое, кто бы сомневался 😉

Интересна статья, где упоминается зампред Мингорисполкома Александр Дорохович, 1977 г. р., сформировавшийся как «большая шишка» около 2010 г., т. е. в разгар лукашизма. Не утверждаю, что всё в этой статье, пересказанной в видеоролике, безукоризненно; главное, что я из неё почерпнул – инфу о совмещении Дороховичем двух ответственных должностей (он ещё и глава Белорусской федерации лыжных гонок). Давно комментировались подобные случаи: «“совместители”, как правило, нигде не работают с полной самоотдачей, к тому же теряется сам смысл общественной деятельности».

Должность зампреда сей господин занял в январе 2019 г. – уже три года «курирует» в Минске вопросы развития, содержания и реконструкции транспортной инфраструктуры. Что характерно, в конце 2010-х «провалил» два публично данных обещания – начать строительство в Шабанах подземных приёмников для мусора, запустить составы метро производства «Штадлер-Минск» – и всё равно остался на плаву. Есть вероятность, что вскоре из него сделают козла отпущения, но, скорее всего, не сделают; из-за такой «ерунды», как происшествие без жертв, система своих не сдаёт. Нынешнего вице-премьера Анатолия Сивака, министра транспорта и коммуникаций в 2012–2018 гг., при котором в 2017 г. над Немигой был устроен «капитальный ремонт с модернизацией», в 2022 г. внезапно оказавшийся «косметическим», это ещё более касается. Когда Сивак служил председателем Мингорисполкома (2018–2020), несколько районов на время остались без чистой воды. Может быть, «красавцы» даже на повышение пойдут…

А. Дорохович, А. Сивак. Фото с promise.by

То, что режим плодит временщиков, склонных бежать ответственности, особенно хорошо заметно, если спуститься на уровень ниже и взглянуть на чехарду глав администрации Центрального района (кстати, злополучный мост находится в шаговой доступности от здания администрации). 2009–2012 – Владимир Кухарев, нынешний глава Мингорисполкома; 2012–2015 – Олег Поскробко, позже работавший в Солигорске и задержанный по уголовному делу; 2015–2017 – Анна Мательская; 2017–2018 – Игорь Бузовский, «пониженный» после должности замглавы администрации президента; 2018–2021 – Дмитрий Петруша, борец с «Переменами» и муралами, переброшенный на «Керамин»… И вот теперь, с лета 2021 г. – Николай Поляков. Не район, а проходной двор какой-то.

Бассейн на Каховской (на карте выше – цифра 1), о котором упоминал в августе 2021 г., не готов и в январе 2022 г. Спустя 3,5 года после начала реконструкции

Cморговский тракт (на карте – цифра 2). Ограждение убрано осенью, но детскую стоматологическую поликлинику (см. здесь) после затянувшегося «капитального ремонта с модернизацией» так и не открыли – ни к 7 ноября, ни даже к новому году. Фото 11.01.2022

Похоже, дела в строительной отрасли Беларуси обстоят как-то не очень, да и в госуправлении, причём в госуправлении особенно… Теперь пропаганда вещает, что мост на Немиге будет «ещё лучше прежнего», а председатель Мингорисполкома 10 января заявил о планах «в течение месяца закончить все строительные работы и запустить движение как по новому путепроводу, так и под ним». Понятно желание «мэра» к «референдуму» поскорее сдать объект и сделать приятное высокому начальству, которое тоже курсировало по мосту, да лучше уж обойтись без спешки.

Суровые реалисты в «Шахматном дворике» почти полтора года отвели на переоборудование крыла общежития под гостиничные номера… Зачем нужна ещё одна гостиница, когда в Минске не загружены уже готовые – другая тема

В. Е. Кухарев – выпускник Могилёвского пединститута (1993), где учили многим интересным вещам, но явно не мостостроению. Почему чиновнику (было) не послушать какого-никакого специалиста, гендиректора «Горремавтодора» Дениса Глинского, прогнозировавшего в день обвала, что параллельное проектирование и строительство займёт несколько месяцев? Вопрос риторический – по причинам, изложенным в середине этого текста.

А тем временем где-то… Какая жизнь, такая «молодёжь»?

Финал требует хоть какого-то позитива. Что, если считать таковым любительский репортажик из Каштановки – с «домом Короткевича» и «домом Рязанова»? Тоже, кстати, в Центральном районе (цифра 3 на карте).

Ну, и порадовали нас с женой троллейбусы, украшенные праздничными гирляндами…

Фото с бульварa Шевченко, 11.01.2022

Таких троллейбусов, пущенных в декабре, в городе немного, но настроение они поднимают. Где придумали новинку, я не знаю – то ли в «Минсктрансе», то ли в Мингорисполкоме, то ли в «глубинном народе»… Так или иначе, отлично придумано.

Напоследок – симпатичная дворовая ёлка во дворе дома 5а на том же бульваре (цифра 4 на карте), запечатлённая 30.12.2021. В указанном доме, по сообщению Андрея Федаренко, до переезда в Украину жил Алесь Асташонак – рано умерший прозаик, сценарист, переводчик. Приятно, что дух творчества не покинул квартал.

Минск, 13 января 2022 г.

Опубликовано 14.01.2022 17:07

Памяці А. І. Мальдзіса (1932-2022)

Фрагменты гутаркі Юрася Залоскі з Адамам Мальдзісам (гутарка 1992 г. была апублікавана ў кнізе Ю. Залоскі «Версіі», Мінск, 1995). Прафесар, доктар навук Адам Іосіфавіч Мальдзіс — менавіта «Адамам Іосіфавічам» нябожчыка называлі ў час развітання 05.01.2022 — узначальваў цэнтр імя Скарыны з пачатку і да канца 1990-х.

На развітанне з Адамам Мальдзісам у мінскі Чырвоны касцёл прыйшлі дзясяткі людзей

* * *

— Праца Нацыянальнага навукова-асветнага цэнтра імя Ф. Скарыны, рух вакол яго ствараюць уражанне нейкай засакрэчанасці i таямніцы… Пра Цэнтр ходзяць легенды. Па-першае, легенда «гераічная»: Цэнтр — мозг Адраджэння; па-другое, легенда «лірычная»: што Скарынаўскі цэнтр — збор паэтаў… Ды легенды, вядома, нараджаюцца людзьмі i вакол людзей. Людзі, асобы — душа кожнай установы, тым больш культурнай. Раскажыце, калі ласка, пра калектыў Цэнтра, адносіны паміж супрацоўнікамі, ну i, канешне, ваша стаўленне да «легенд»?

— Што ж, як казаў Караткевіч, чалавек, а тым больш нетрадыцыйная ўстанова павінны абрастаць міфамі, нібы карабель — ракавінкамі. Легенды дапамагаюць у будзённым жыцці, калі яны вырастаюць з рэальнасці. Але міфы пра «мозг Адраджэння» i «збор паэтаў», гаворачы словамі Марка Твэна, яўна перабольшаны. Мы хацелі б стаць «мозгам», але пакуль што, хутчэй, з’яўляемся пальцамі на рабочай, мазольнай руцэ.

Што ж датычыцца паэтаў, дык ix у нас толькі двое — Алесь Разанаў i Алег Бембель (Зьніч). Але плату яны атрымоўваюць (ці, прынамсі, павінны атрымоўваць) не за літаратурную, а за навуковую творчасць. Алесь Разанаў — яшчэ i ўдумлівы даследчык, кваліфікаваны рэдактар. Мецэнацтвам за кошт кволага дзяржбюджэту мы не маем права займацца. Гэта, мабыць, зразумела Галіна Дубянецкая, чые паэтычныя здольнасці я стаўлю вельмі высока, — i падала заяву на звальненне. Для мяне гэта было трагедыяй, але непазбежнай. Як i паступленне ў аспірантуру Iгapa Бабкова.

— Хто цяпер складае ядро калектыву, рэалізоўвае навуковыя праграмы?

— Што датычыцца калектыву, то, я лічу, ён сапраўды складаецца ў сваёй большасці з Асоб. Адны з ix, да прыкладу Уладзімір Анічэнка, Генадзь Каханоўскі, Уладзімір Конан, Вячаслаў Рагойша, Алесь Разанаў, Мая Яніцкая, ужо рэалізаваліся як творцы, як даследчыкі. Іншыя (Алесь Анціпенка, Эдуард Дубянецкі, Лідзія Кулажанка, Сяргей Купцоў, Захар Шыбека) актыўна выяўляюць сваё індывідуальнае «я». Прыходзяць неардынарныя людзі, якія пачынаюць новыя напрамкі: Юрка Вашкевіч — «польскі», Янка Войніч — «літоўскі», Віталь Зайка, які цяпер знаходзіцца на гадавой стажыроўцы ў Оксфардзе, — «габрэйскі», Мікола Матрунчык — «праваслаўны», Святлана Грачухіна, якая атрымала трохгадовую стажыроўку ў Рыме, — «каталіцкі», Сяргей Абламейка — «уніяцкі». А чым не індывідуальнасці Вольга Гапоненка i Марыя Міцкевіч, што працуюць на паграніччы «фізікі» i «лірыкі», ці Юрась Жалезка, які вывучыў з дзесятак замежных моў, перакладае на кожную з ix i да таго пачаў пісаць вершы?!

Ёсць у нас i нямала «непрыкметных» у друку людзей (Валянціна Грышкевіч, Браніслава Котава, Уладзімір Ларчанка, Таццяна Махнач, Наталля Пятровіч, Галіна Урупіна), якія любяць «чарнавую» работу: запаўняюць бібліяграфічныя карткі для Банка інфармацыі, сістэматызуюць архіўныя крыніцы, складаюць даведнік «Літаратурныя мясціны Беларусі». Але гэта якраз — тая глеба, без якой нельга ўзрасціць ураджай нацыянальнага адраджэння.

— Непаразуменне між старэйшымі i малодшымі ў грамадстве ўвогуле, a ў гуманітарнай навуцы i пагатоў, існавала заўжды. Наколькі гэтая праблема актуальная для калектыву «скарынаўцаў»?

— Сваім малодшым калегам я хацеў бы пажадаць толькі аднаго: пераўзысці нас. Пераўзысці найперш сваёй працавітасцю, павагаю да Факта. I больш смела, у параўнанні з нашым, усё ж закамплексаваным пакаленнем уваходзіць у Еўропу, лепш ведаць мовы, здабыткі заходняй культуры. А яшчэ ніколі не зведаць таго, што зведалі мы ў часы таталітарызму. Каўбаса (прынамсі, ліверная) тады нібыта i была. Але быў i страх.

— Што ж, ваша пажаданне каб Богу ў вушы… Але, на маю думку, будзе справядлівым прызнаць, што маладое пакаленне застаецца заложнікам спадчыннага страху старэйшага пакалення. Прыклады? Не была адзначана дзяржаўнай прэміяй за 1992 год фундаментальная праца па скарыназнаўстве з-за таго, што ўзніклі рознатлумачэнні (падкінутыя збоку) імя i вераспавядання Скарыны: ці то «Францыск», ці то «Францішак», ці то «Георгій»; ці то праваслаўны, ці то католік… Дзе тут ісціна, урэшце?

— Імя Скарыны — не прадмет для спекуляцый, тым больш у лістах, адрасаваных Камітэту па дзяржпрэміях, які на дзве трэці складаецца з прадстаўнікоў дакладных навук i таму не змог адразу разабрацца, адкуль i чаму пайшлі сумненні. Скарыну трэба называць толькі так, як ён называў (у прадмовах i пасляслоўях да перакладу Бібліі) сябе сам: Францыскам (часцей) ці Францішкам (радзей). Безумоўна, да каталіцкага хрышчэння (для мяне гэта несумненны факт) у яго было праваслаўнае імя. Можа — i Георгій. Але гэта трэба яшчэ даказаць — абапіраючыся на дакументы, а не на магчымую апіску каралеўскага канцылярыста.

Што датычыцца веравызнання Скарыны, дык для мяне бясспрэчна, што, будучы католікам i адрасуючы свае выданні праваслаўнаму люду «посполитому», паядноўваючы ўсходні i заходні абрады, ён найперш адчуваў сябе хрысціянінам, чым паказвае прыклад i нам. Абапіраўся на старажытнахрысціянскія традыцыі. Прадбачыў, што рэлігійнае супрацьстаянне фатальна адаб’ецца на лёсе яго народа, яго нацыянальнай самасвядомасці. Тут Скарына блізкі да ідэй сучаснага экуменізму. Як i полацкія бернардзінцы (паводле Я. Кантака, у ix, паслядоўнікаў св. Францішка, сям’я Скарынаў прыняла хрост), што, хрысцячы ў каталіцкую веру, прызнавалі важным i першы, праваслаўны хрост.

Адсюль — i «надканфесійнасць» Скарыны, адчуванне належнасці i да праваслаўнага, i да каталіцкага светаў. Найперш Скарына — Асоба, пачынальнік беларускага Адраджэння. Яго веліч (асабліва як перастваральніка Бібліі) мы, як паказвае практыка, цяпер толькі пачынаем усведамляць…

— Быў Скарына i ці не першым беларускім прадпрымальнікам, што сам шукаў сродкі на выданне сваіх кніг, займаўся камерцыяй. Выдае, Скарынаўскі цэнтр не пазбег долі свайго патрона: вядома пра вашыя сувязі з фондам амерыканскага капіталіста Дж. Сораса. Па-ранейшаму за мяжой лягчэй знайсці паразуменне ў культурных патрэбах, чым у роднай дзяржаве?

— З фондам «Сорас-Беларусь» у нас сапраўды ўсталёўваюцца добрыя адносіны. Яго кіраўнік, спадарыня Элізабет Смэдлі, прапанавала мне ўвайсці ў лік яго заснавальнікаў (вядома, сімвалічных, бо ўклад тут магчымы толькі ў выглядзе ідэй). Але да якога канкрэтнага фінансавання яшчэ далекавата. Таму спадзяёмся найперш на свае сілы. Пры ўдзеле Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў створаны навукова-вытворчы цэнтр «Аднова», на чале якога стаў вопытны i ініцыятыўны прадпрымальнік Аляксей Кудрэйка. Зоймецца ён i выдавецкай дзейнасцю. А пры нашым Цэнтры ствараецца дабрачынны фонд «Скарынія».

Адчуваем мы дапамогу i ад вядомай беларускай фірмы «Дайнова». Верыцца, нашы мамантавы, траццяковы i марозавы на падыходзе.

— У комплексе праблем, звязаных з будоўляй Усебеларускага Дому ёсць i зусім канкрэтныя. Напрыклад, працэс вяртання твораў матэрыяльнай і духоўнай культуры беларусаў, што «шляхамі няправеднымі» апынуліся за мяжою. Вы, як вядома, уваходзіце ў абедзве «камісіі вяртання» — Беларускага фонду культуры i Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. Можаце сёння параўнаць, які аб’ём культурнай спадчыны беларусаў знаходзіцца тут, дома, a які — па-за межамі краіны? I ці мажліва неяк храналагічна ўзнавіць працэс вывазу культурных каштоўнасцяў з тэрыторыі сучаснай Беларусі, калі ён пачаўся i ў якім кірунку вывезена больш на Захад ці на Усход?

— Вываз каштоўнасцяў пачаўся яшчэ ў XVI стагоддзі: прыгадаем паход Івана Грознага, калі ў Маскву трапілі зборы з Полацка. Дарэчы, у друку прамільгнула вестка, што ў Аляксандраве выяўлена бібліятэка Івана Грознага. Калі гэта так, то трэба пацікавіцца, што там ёсць з полацкіх кніг — рукапісных i друкаваных.

Што ж датычыцца накірункаў, дык на ўсход трапіла больш, чым на захад. У пасляваенныя гады многае з таго, што было вывезена ў Германію, праследавала «транзітам» праз Беларусь — у Расію. Да прыкладу — каменныя «бабы» з Мінскага музея i інш.

Над праблемай пошукаў, фіксавання i вяртання нашых скарбаў сёння ў нашым Цэнтры працуе цэлы аддзел. Выдадзены зборнік «Вяртанне». З апублікаваных там дакументаў вынікае, што толькі ў Маскве i Пецярбурзе ці толькі ў Варшаве i Кракаве беларускіх матэрыяльных каштоўнасцяў болей, чым ва ўсіх зборах Беларусі, разам узятых. Усё гэта, у сілу сваіх магчымасцей, мы імкнёмся выявіць i вярнуць. Не заўсёды, на жаль, для гэтага ёсць юрыдычныя падставы. У такім выпадку вяртанне — гэта публікацыя, мікрафільмаванне або дэманстрацыя на абменных выставах.

— Ці існуе нейкая дзейсная працэдура вяртання духоўнай спадчыны — хаця б у межах СНД, i чаго можна чакаць у гэтай справе ў бліжэйшы час?

— Дзеля гэтага створана спецыяльная міждзяржаўная камісія. Нядаўна ў Мінску адбылося яе першае пасяджэнне. Мы распрацавалі праект адпаведнага пагаднення паміж краінамі СНД, палажэнне аб дзейнасці камісіі. Але… прадстаўнікі Расійскай Федэрацыі на пасяджэнне не з’явіліся i нічым сваю адсутнасць не растлумачылі…

Больш перспектыўна, на мой погляд, выглядаюць нашы двухбаковыя беларуска-украінскія, беларуска-літоўскія i беларуска-польскія ўзаемадачыненні. Перамовы, афіцыйныя i напаўафіцыйныя, тут ужо вядуцца, i яны могуць даць добры плён. Прынамсі, новы міністр культуры i адукацыі Літвы спадар Д. Трынкунас у час візіту ў Мінск прыхільна аднёсся да ідэі аднаўлення Віленскага беларускага музея, украінскія калегі — да вяртання ў Гродна бібліятэкі Храптовічаў. У Наваградскі краязнаўчы музей перададзены архіў ураджэнца Беларусі, аднаго з пачынальнікаў амерыканскай астранаўтыкі прафесара Барыса Кіта, што цяпер жыве ў Германіі. Трэба думаць, працэс гэты будзе развівацца.

— Мне здаецца, наша грамадскасць яшчэ не ўсвядоміла як след, што гэта значыць — не мець у сябе дома большую частку спадчыны… Дык на што, на якія рэаліі спадзявацца беларусам у такім становішчы? Вы, наколькі мне вядома, прыхільнік беларуска-літоўскага геапалітычнага паяднання?

— У будучыню гляджу аптымістычна. Бо ўнутраны, духоўны патэнцыял беларускай нацыі на сёння яшчэ далека не рэалізаваны. I рэалізуецца ён, відаць, не раней, як у новым тысячагоддзі. Што ж датычыцца беларуска-літоўскай супольнасці, то само жыццё, эканамічны i палітычны крызіс падштурхоўваюць нас (як бы мы таму ні супраціўляліся) да такога з’яднання. Гэта адпавядала б нашай гістарычнай традыцыі (залаты век у Вялікім княстве Літоўскім), інтарэсам абодвух народаў. Тая граніца, на якую цяпер затрачваецца столькі сродкаў, была праведзена адвольна, «па жывому», i тое, што творыцца на гэтай граніцы (да прыкладу, у маіх Гудагаях), нагадвае змрочны фарс, патрэбны хіба што прыхільнікам новых карабахаў ці босній…

Беларуска-літоўская супольнасць павінна стаць часткай цэнтральна-еўрапейскай супольнасці. Нездарма географы сцвярджаюць, што цэнтр Еўропы знаходзіцца недалёка ад Мінска…

— Дзякуй, Адам Восіпавіч, за гутарку, i хай зладжваецца надалей праца Цэнтра імя Ф. Скарыны.

А. Мальдзіс. Фота з «Рэгіянальнай газеты»

Піша філолаг, кандыдат навук Сяргей Запрудскі (Siarhiej Zaprudski), 04.01.2022:

Адам Мальдзіс пражыў доўгае і шчаслівае жыццё.

Ён быў чалавекам-інстытутам, чалавекам-міністэрствам, чалавекам-аркестрам. Яму было наканавана адкрываць мацерыкі беларускай літаратуры і культуры XVII-XIX стагоддзяў і жыць у цэнтры беларускай літаратуры і культуры ХХ-ХХІ стагоддзяў. Ён вывучаў і песціў беларускую дыяспару і замежную беларусістыку, рупіўся пра беларускія каштоўнасці за мяжой.

Адам Іосіфавіч быў гісторыкам літаратуры і культуры, літаратуразнаўцам і літаратурным крытыкам, журналістам і навукоўцам, бібліёграфам і біёграфам, празаікам і публіцыстам, рэдактарам і публікатарам, стваральнікам навуковых напрамкаў і трэндаў, скарына- і караткевічазнаўцам, дыпламатам і адміністратарам, акадэмікам і «прафесійным беларусам», паланістам, літуаністам, украіністам, русістам, германістам. Ён гасцінна прымаў у Мінску шведаў і чэхаў, ізраільцян і венграў, японцаў і карэйцаў, славакаў і фінаў, амерыканцаў і французаў, брытанцаў і балгараў, нарвежцаў і індыйцаў, шматлікіх гасцей з беларускіх рэгіёнаў, усім служыў сваімі энцыклапедычнымі ведамі ў беларушчыне. Мальдзіс быў таленавітым арганізатарам і выдатным грамадскім дзеячом. За часамі Нацыянальнага навукова-асветнага цэнтра ў рамках Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў да яго шырокай плынню сцякаліся ўсе сусветныя беларусістычныя ініцыятывы, ён быў цэнтрам прыцягнення соцен неабыякавых людзей і аб’яднаў вакол сябе выдатных прафесіяналаў з усяго свету. З 1991 па 2005 гады ён арганізаваў чатыры міжнародныя кангрэсы беларусістаў і шэраг міжнародных канферэнцый, увекавечаных у выдадзеных 30 тамах серыі «Беларусіка Albaruthenica».

Лёс суліў мне ў 2005 годзе пераняць у Адама Мальдзіса пасаду старшыні Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў. У гэты час арганізацыя магла дзейнічаць у значнай ступені таму, што мы стаялі на плячах тытана. Мальдзісава школа жыцця і служэння беларусістыцы, яго вялікае шчодрае сэрца, дасціпнасць і такт, прыхільнасць і далікатнасць застануцца ў памяці соцен беларусістаў ва ўсім свеце.

Бывай, дарагі Адам Іосіфавіч!

Пухам табе родная астравецкая зямля…

***

Вольф Рубінчык, 09.01.2022:

Не сказаць, каб выдатна быў знаёмы з А. І. Мальдзісам, але нябожчык, здаецца, няблага да мяне ставіўся, таму пішу…

Першы раз пачуў Адама Іосіфавіча, калі ён выступаў на «свяце яўрэйскай кнігі» (ладзіліся такія ў Мінску пад канец 1990-х). Запомнілася, што прафесар агітаваў за ўжыванне слова «габрэі» — замест «яўрэяў» і «жыдоў».

Потым, у 2000-м, заходзілі мы з Алесем Астравухам у Скарынаўскі цэнтр на вул. Рэвалюцыйнай, 15, каб даведацца, што ў іх ёсць з ідышнай літаратуры. Прафесар к таму часу ўжо страціў пасаду дырэктара, але меў свой кабінецік як загадчык аддзела (спадзяюся, не памыляюся з яго тагачасным статусам). Прыняў нас ветліва, паказваў «кнігі памяці», выдадзеныя за мяжой яўрэямі-выхадцамі з Беларусі, — пінскую помню дакладна. Перад гэтым у мяне доўга збіраліся ўдакладненні-заўвагі да шасцітомнага даведніка «Беларускія пісьменнікі» (1992—1995), рэдагаванага Мальдзісам, і я палічыў дарэчным сёе-тое выказаць. Адам Іосіфавіч аджартаваўся прыкладна так: «О, зараз можаце ўсім казаць, што самога Мальдзіса паправілі!» Мяркую, разумеў ён, што перавыдання даведніка не прадбачыцца.

Будынак Скарынаўскага цэнтра ў колішнім «доме Каплана» (цяпер тут пасольства Швецыі). Фота з вікіпедыі

У 2001 г., калі збіраў подпісы ў абарону сінагогі на вул. Дзімітрава, 3, апынуўся на нейкай імпрэзе, дзе прысутнічаў і А. Мальдзіс. Прапанаваў яму (тагачаснаму намесніку прэзідэнта беларускага ПЭН-цэнтра) падпісаць зварот… атрымаў рэзкаватую адмову. Здалося, што прафесара ўвогуле напружваюць падобныя прапановы.

У 2002 г. павіншавалі мы Адама Іосіфавіча з 70-годдзем у газеце «Анахну кан». Там было ўсяго некалькі радкоў, але юбіляру яны спадабаліся, і неўзабаве я знайшоў у паштовай скрыні канверт з кніжкай пра Ігнацага Дамейку, падпісанай аўтарам (спецвыпуск часопіса «Кантакты і дыялогі», №№7-8, 2002). Потым А. Мальдзіс адправіў мне колькі паштовак з віншаваннямі. У 2000-х не раз пісаў і казаў, што выданні кшталту «Анахну кан»/«Мы яшчэ тут!» цікавяць яго, што ён выкарыстоўвае іх у працы. А ў 2011-м ласкава падзякаваў па тэлефоне за кніжку «На ізраільскія тэмы». І паскардзіўся: «Мы адзіная краіна ў свеце, якая недаацэньвае навуковую бібліяграфію!» Я не стаў спрачацца, але падумаў, што не толькі бібліяграфію ў нас недаацэньваюць.

Адна з паштовак — віншаванне з 2010-м годам

Апошні раз гутарыў з прафесарам, каторы ўжо не выходзіў з кватэры, у ліпені 2020 г. — пры дапамозе яго сына Яраслава. Задаў я «Мальдзісевічу» шэраг пытанняў пра яго сябра Уладзіміра Караткевіча, і даволі змястоўныя адказы ўставіў у сваю публікацыю.

Мальдзісаў пад’езд

Нярэдка бываю каля дома № 18 па мінскай вул. Чарвякова, дзе з канца 1960-х жыў (карцела напісаць «жыве») А. І. Мальдзіс. Гэта харошы раён; даследчык атабарыўся тут на паўстагоддзя з гакам, пакуль, памерлы 3 студзеня, не вярнуўся ў Астравеччыну… Светлая Вам памяць, Адам Іосіфавіч, і даруйце, калі што не так.

***

Зміцер Дзядзенка, 09.01.2022:

З Адамам Мальдзісам я пазнаёміўся ў 1989-м. Мяне, студэнта-першакурсніка, папрасілі запрасіць Адама Восіпавіча на святкаванне дня нараджэння Караткевіча. Акурат тым часам ён пачаў публікацыю ў часопісах сваіх успамінаў пра славутага сябра-пісьменніка.

Тая першая сустрэча адбылася ў кабінеце навукоўца ў Акадэміі навук, дзе акрамя яго сядзелі яшчэ два супрацоўнікі (на жаль, не магу сказаць, хто менавіта). Мальдзіс прыветна выслухаў і — адмовіўся: сказаў, што яго ўжо запрасілі на гэтую дату іншыя, і прапанаваў запрасіць Рыгора Барадуліна — яшчэ аднаго сябра Караткевіча…

Затое для аршанскіх музейшчыкаў Адам Восіпавіч перадаў тады свой каштоўны падарунак — перадрукаваныя ім беларускія песні з «Аршанскага сшытку», зборніка вершаў XVII стагоддзя. Гэты сшытак навуковец выявіў у адной з польскіх бібліятэк.

Калі згадваюць Адама Мальдзіса, кажуць пра ягоныя энцыклапедычныя веды. І сапраўды, гэта была хадзячая энцыклапедыя беларусістыкі. Веды пра жыццё і побыт шляхты ў XVII стагоддзі, пра беларускіх літаратараў ХІХ стагоддзя, пра беларуска-літоўскія літаратурныя повязі, пра літаратараў ХХ стагоддзя…

Ён быў хіба што адным з апошніх волатаў Беларушчыны ХХ стагоддзя, чыю ролю цяжка пераацаніць.

Апублiкавана 10.01.2022 23:58

Independent Israeli site / אתר ישראלי עצמאי / Независимый израильский сайт

From Israel to Australia. About Jews and everything else / מישראל לאוסטרליה. על היהודים ועל כל דבר אחר / От Израиля до Австралии. О евреях и обо всем на свете

Author Archives: Aaron Shustin

Год истерической памяти, или «Тут помню, тут не помню»

Майя Райтен-Столь вернулась домой из белорусского плена. Но вопросы остались

Смотрение за смотрящими

Зміцер Дзядзенка. ЗВАНКОВЫ КАРОЛЬ, ВІНОВАЯ ПАНЯ (4)

О спутниках и пропаганде (В. Р.)

На Камароўцы даруюць толькі раз

Жыцьцё з тачкай, ці На Камароўцы даруюць толькі раз. Там сьлёз няма. Там жорстка і дакладна

Ёсьць жарцікі, што часам для некага становяцца рэальнасьцю. Вось вам прыклад…

Ленінграда-Пецярбург, Балтыйскі вакзал, тачка першая

Праз 27 гадкоў, Мінск, Камароўка, тачка другая. Апошняя?

“Кіроўцы” тачак – гэта хлопакі-забіякі: мент, артыст і два ваякі

«Пахнет застарелой бедой»

Зміцер Дзядзенка. ЗВАНКОВЫ КАРОЛЬ, ВІНОВАЯ ПАНЯ (3)

В. Рубинчик. О наведении мостов

Памяці А. І. Мальдзіса (1932-2022)

Піша філолаг, кандыдат навук Сяргей Запрудскі (Siarhiej Zaprudski), 04.01.2022:

Адам Мальдзіс пражыў доўгае і шчаслівае жыццё.