Tag Archives: Фаина Злотина

«НЕВЕСЁЛАЯ ПЕСНЯ МОЯ»

Шалом. Не хватает у меня душевных, да и физических сил для того, чтобы регулярно откликаться на события в Украине. Прочёл, что на Харьковщине трагически погиб Владимир Вакуленко-К. (1972–2022), поэт панковского толка, автор детских сказок; в марте 2022 г. его по доносу выкрали российские оккупанты. Лишь недавно тело писателя нашлось в братской могиле под Изюмом и было идентифицировано. До сих пор не вполне верится в его смерть, да ещё такую. Переписывались с Владимиром года два назад по вопросам издания книги – тогда с адреса 7darkfog2@gmail.com мне пришло сколько-то писем на украинском…

Антология с текстами на белорусском языке и идише, выпущенная в Украине-2020 по инициативе В. Вакуленко. Снимки, где он держит книгу, отсюда 

По мнению полковника запаса, орденоносного министра Макея, умершего 26.10.2022 в фишеровском возрасте (64), Украине в марте с. г. следовало отказаться от западных консультантов и вооружения, отыскав «компромиссное решение на основе баланса интересов» (т. е. остаться в одиночестве супротив Пу & Лу и сдать свои юго-восточные территории, я так понял). Его сентябрьское выступление в ООН сводилось к обвинению «коллективного Запада» в кровопролитии. Сказочный был, что тут добавить – два мира, два Владимира.

В этом месяце я узнал и о смерти Роланда Букенгольца (1940–2021), плодовитого писателя родом из Глуска, с которым пару раз пересекался в Минском еврейском общинном доме. Кое-что из его произведений я читал: например, очерк о юном поэте Игоре Поглазове-Шнеерсоне. В 2000-х маститый автор, вернувшийся из США, сотрудничал с газетой «Авив» и журналом «Мишпоха», а мне заманулось, чтобы и с бюллетенем «Мы яшчэ тут!» Припоминаю, библиотекарша «Хэсэда» Фаина Злотина – земля ей пухом – представила меня как оппозиционера, и диалог с Борисом Роландом (так Букенгольц подписывался чаще всего) сразу «ушёл в песок». Так что пусть лучше о писателе расскажет его коллега Олег Мельников (fb, 08.06.2021):

В моём личном списке живых лучших прозаиков Беларуси освободилось одно место: умер Борис Роланд. «Книга судьбы» – еврейские «Сто лет одиночества», «Местоимение» – энциклопедия студенческой жизни Советского Союза времени застоя. Увы, книги вышли позже, чем нужно, и критика уделила им немного внимания. Широкая читательская публика с ними не знакома. Что делать, если даже великого Гроссмана сейчас почти не читают. Но слава Богу, что книги всё-таки вышли!

Роланд был отличным человеком. Моя дружба с ним принесла мне много хорошего. Я думаю, что такие слова могут сказать ещё многие люди. Вечная память!

Лауреат премии Марка Алданова Борис Роланд и главный редактор американского «Нового журнала» Марина Адамович. Фото 2011 г. отсюда

Перечислял я потери белорусского еврейства за 2020-2021 гг.; смерть Роланда тоже была немалой утратой. Существует посвящённый ему сайт, материалы которого мне ещё предстоит осмыслить. Чуть странно было сейчас, в 2022-м, читать «открытое письмо В. Распутину» (1990). Первая мысль была: неужели автору захотелось славы Натана Эйдельмана с его нашумевшими посланиями к Виктору Астафьеву? Но любопытен «творческий отчёт» Б. Роланда о визите членов редколлегии журнала «Наш современник» в перестроечный Минск.

Думаю, не у меня одного непроизвольно пожимались плечи при чтении «творческого отчёта» о встрече сами-знаете-кого с функционерами Гомельской области (25.11.2022):

Ладно «дисициплина» (вувузелы агитпропа давно не блещут грамотностью), ладно «солома в волках» (не иначе как в РБ и хищники делаются травоядными, словно воры, перековавшиеся на Беломорканале! – правильно было бы «в валках»). Но это самоутверждение за чужой счёт (если обвинения в воровстве и очковтирательстве обоснованы, почему начальничков пригласили на встречу к «первому лицу», а не к следователю или прокурору?), этот навязчивый, мелочный контроль… Приведу-ка цитату с «президентского сайта», которой больше 12 лет:

Говоря о планах на будущую пятилетку, Александр Лукашенко сказал, что все приоритетные задачи для сельскохозяйственной отрасли на этот период уже детально продуманы и обозначены. «Это последний год, когда я лично контролирую все детали. А в ближайшие 5 лет нужно просто выполнять то, что намечено. Каждый гектар у нас учтен, мы знаем, что делать, какие предприятия создавать, как диверсифицировать экспорт» (13.04.2010)

С того времени сменилось несколько премьер-министров, министров сельского хозяйства и председателей Гомельского облисполкома (с декабря 2010 г. до апреля 2019 г. «губернаторствовал» Дворник, сменивший Якобсона; с июля 2019 г. до декабря 2021 г. рулил Соловей, теперь вот Крупко), а проблемы и «ручное управление» остались. И кукуруза на полях Гомельщины (да не только Гомельщины) в конце ноября кое-где осталась неубранной – то ли из-за нехватки рук, то ли… Учитывая, что вышеуказанные чиновники назначались «всеведущим» из Минска, может, что-то в «консерватории» надо подправить? 🙂 Впрочем, дедушка-Путин тоже минимум 15 лет повторяет, что нужно расселить россиян из «трущоб» – ветхого и аварийного жилья. Есть с кем посоревноваться…

Особо не до юмора с этой системкой, ясен пень. Вот кандидат наук, доцент Сергей Гаранин, после отсидки в начале ноября изгнанный из местной Академии наук, где работал ни много ни мало заместителем директора института языкознания, поделился своей болью (fb, 29.11.2022). Перевод с белорусского:

Вчера моему бывшему сокамернику, отцу Владиславу Богомольникову, дали седьмой срок на Окрестина и, по моим подсчётам, сидит он уже 89-е сутки… Окрестина — это [формально] не тюрьма, а ЦИП (центр изоляции правонарушителей. – В. Р.). Поэтому условия там чрезвычайно жёсткие, намного хуже, чем во всех других белорусских тюрьмах и зонах. Это вроде гауптвахты бывшей советской армии.

Но ведь предполагается, что на Окрестина долго и не сидят! Человек таких условий физически не выдерживает. Да, я знаю о «каруселях». Я также знаю, что узники сидят много-много недель. И видел таких. Но ТРИ МЕСЯЦА… К тому же состояние здоровья отца Владислава ухудшилось. Даже когда я освобождался и он пожал мне руку, рука у него была немощная, пальцы тонкие, все косточки в них слышно…

Так это когда было!!! А теперь?! К тому же он и голодовку держал…

Владислав – человек мужественный, держится он с достоинством и твёрдо. Поддерживает других. Сделать ему ОНИ ничего не могут. Также предъявить ему по факту ничего нельзя. Ну, отслужил он литанию по Роману Бондаренко — и что? Это пасторская обязанность…

Поэтому… ОНИ ЕГО УБИВАЮТ. Физически.

Я сообразил это и закричал от боли и ужаса!

Так в другом месте убивают они не первый месяц Николая Статкевича…

Так иногда делалось в средневековой Византии — вы уж мне поверьте, я знаю! Человека сажали в темницу, содержали в невыносимых условиях (даром что немного кормили), затем неизлечимо больного выпускали, а несколько дней спустя он умирал. Так сказать, «сам». И государство словно бы ни при чём…

Православного священника отца Владислава Богомольникова убивают на Окрестина.

Я — этому свидетель!

Слышите? — Свидетель!..

Семья готова к моему аресту. Не в этом дело. Дело в том, что Владислава Богомольникова убивают на Окрестина!

Лёгочные инфекции, которыми болеет сейчас Владислав, не излечиваются на раз-два. Я кашляю и через месяц после освобождения. Врач на Окрестина не осматривает пациентов, а разговаривает с ними через приоткрытую кормушку. На Окрестина нет больницы. Процесс может приобрести необратимый характер.

Об этом надо говорить, писать, кричать! Православного священника отца Владислава Богомольникова убивают на Окрестина!

О. Владислав Богомольников

Лично не знаком я ни с Богомольниковым, ни с Гараниным, но какие у меня основания не доверять последнему? Никаких оснований, и вообще в подобных делах лучше «перебдеть»… После трёх суток в спецприёмнике на Окрестина осенью 2001 г. в свои 24 года пришёл в себя далеко не сразу, а с тех пор условия, по разным свидетельствам, во многом ухудшились. Несмотря на построенный к концу 2000-х новый корпус (кажись, за гранты от «буржуев»).

Тюремный комплекс на пер. Окрестина в Минске (фото из википедии)

Тем временем Мария Колесникова, заключённая гомельской колонии № 4, после ШИЗО попала в больницу… По сообщениям прессы – в реанимацию 🙁

Фото 2020 г. с сайта Виктора Бабарико

Но есть и хорошая новость: сегодня на волю вышли некоторые студенты, арестованные в 2020 г. Наиболее известна среди них, пожалуй, Алана Гебремариам (на коллаже от «РС» – в 1-м ряду слева) – упоминал об этой активистке «Молодёжного блока» прошлым летом.

Ещё один плод сотворчества Светы Бень и Гали Чикис – песня «Зеркальный шар», давшая год назад название целой концертной программе. Красота не спасает мир, но иной раз облегчает существование в нём – ведь верно, ведь правильно?..

Вольф Рубинчик, г. Минск

30.11.2022

w2rubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 30.11.2022  22:39

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (63)

Шалом!? Скора ўжо, скора, чырвона-жылістая восень, як той Майсей Саламонавіч пісаў, затупаціць меднымі нагамі ды загрыміць па ўсіх шляхах… А пакуль цёпла на дварэ, што не значыць – на сэрцы.

У мінулай серыі анансавалася «ідышная» прагулка па Мінску з Аляксандрам Фурсам; 13 жніўня яна-такі прайшла, прывабіўшы амаль два дзясяткі аматараў. Няможна адмаўляць своеадметнага артыстызму А. Ф., але ў змястоўным плане тлумачэнні «экскурсавода» хутчэй расчаравалі… Наўрад ці варта было некрытычна падыходзіць да кнігі пра яўрэйскіх савецкіх пісьменнікаў 2006 г., даволі тапорна перакладзенай з ідыша па смерці Гірша Рэлеса. Арыгінал выйграе ўжо таму, што рыхтаваўся і выйшаў пры жыцці аўтара ў 2004 г., пісьменнік меў шанс вычытаць карэктуру. Калі ў 2005 г. бібліятэкарка «Хэсэда» Фаіна Злоціна папрасіла мяне за тры дні адрэдагаваць пераклад дваіх энтузіястаў (дагэтуль не цямлю, нашто было так спяшацца – кніга выйшла друкам толькі праз некалькі месяцаў – але ў Злоцінай ужо не спытаць, памерла яна), то я зрабіў, што мог, прыбраў самыя відавочныя памылкі… На жаль, некаторыя потым былі занесены зноў: адсюль і «Бойтрё» (знакамітая п’еса Кульбака называецца «Бойтра», а па-руску – «Разбойник Бойтре», і «Хайзекиль» Дунец (слушна «Хацкель» або «Иехезкель»), і многае іншае.

А. Фурс руліць

З другога боку, няблага, што хоць такое знаёмства з яўрэйскім красным пісьменствам мае месца. Да таго ж Аляксандр – чалавек яшчэ малады, і быццам бы схільны да самаадукацыі.

Зноў вярнуся ў думках і словах да паездкі ў Ізраіль і па Ізраілі сёлета, у чэрвені-ліпені. Чым далей, тым менш успамінаецца недарэчнасцей, а больш «плюсоў». Напрыклад, як цешылі нашыя з жонкай вочы яркія дрэвы і аўтамабільчыкі на аднаго-двух пасажыраў…

Знята ў Рышон Ле-Цыёне і Петах-Тыкве

З’явіліся ў краіне ў апошнія гады, працуюць на электрычнасці, асабліва зручныя для пенсіянераў, інвалідаў (бадай, аналаг савецкіх «Запарожцаў» :)). Каб яшчэ ізраільцы іх самі рабілі – а то, кажуць, з Японіі прывозяць. І кошт немалы.

Ізраіль пазіцыянуе сябе як краіна хай-тэку і разумных людзей, але вось што выпала прачытаць: «Згодна з дакладам інстытута “Шорэш”, апублікаваным перад пачаткам новага навучальнага года, Ізраіль займае перадапошняе месца па якасці сярэдняй адукацыі сярод 25 развітых краін, апярэджваючы толькі Славакію… 39% нашых навучэнцаў, якія здавалі міжнародныя экзамены PISA, не здолелі прадэманстраваць хаця б мінімальны ўзровень умення будаваць стратэгію рашэння задач». Так, я ў курсе, што ізраільцяне паважаюць навуку і шмат грошай на яе выдаткоўваюць (сам гэта згадваў тут), але можа стацца так, што паступова «яйкагаловыя» з’едуць або распусцяцца ў масе недавукаў…

Яшчэ адзін трывожны факцік (на мой одум, нашмат больш трывожны, чым нестабільнасць урада Нетаньягу): «Закон аб чысціні, прыняты 10 год таму па ініцыятыве тагачаснага міністра экалогіі Гілада Эрдана, не выконваецца… Хаця на вуліцах гарадоў з’явіліся рознакаляровыя сметніцы…, 80% ізраільскага смецця нават пасля сартыроўкі і раздзялення па-ранейшаму закопваюць у зямлю… Ізраіль па-ранейшаму адстае ад усіх развітых краін у сферы другаснай утылізацыі адкідаў». У Беларусі праблема таксама вострая: спецыялісты пісалі, што тутака ў агульным аб’ёме высокая доля небяспечных адкідаў (8%), што варта пераймаць вопыт Еўрапейскага Саюза ў перапрацоўцы. Але нямала і зараз перапрацоўваецца, асабліва побытавага смецця. Мо нават ізраільцам ёсць чаго павучыцца…

Мінулі сто дзён з прыходу на пасаду «новага» пасла Ізраіля ў Беларусі. З пазітыўнага адзначу тое, што ён устрымаўся ад заяў пра палітзняволеных у стылі свайго папярэдніка, і ўвогуле выказваецца больш дыпламатычна. Не сядзіць у Мінску, стараецца наведаць як мага больш перыферыйных гарадоў аж да Оршы, робіць акцэнт на сваіх захапленнях (ён і рыбак, і кулiнар). У той жа час пан Алон, выглядае, праводзіць тую ж «прагматычную» лінію, што і яго папярэднікі: ёсць улада, з ёй і будзем працаваць, а людзі альтэрнатыўных поглядаў «ідуць лесам».

Характэрная карцінка на галоўнай старонцы сайта пасольства Ізраіля ў РБ…

Вісіць чацвёрты месяц – няўжо за гэты час больш не было чым ганарыцца? Лёгкі сум навявае і тое, што пасол (пакуль) не жадае адказваць на запыт belisrael.info наконт нядаўніх інцыдэнтаў у аэрапорце Бен-Гурыёна, праз якія турысты з Беларусі былі адпраўлены назад.

Тым часам Эран Ласер, ізраільскі «гуру» IT-cектара, ручкаецца ў Мінску з адыёзным ідэолагам Я. і дакляруе стварыць у Беларусі адзін з найлепшых адукацыйных цэнтраў у свеце, бо «Ваш прэзідэнт паставіў амбітную мэту – у кароткія тэрміны стварыць ІТ-краіну» (ага, з «айфонамі, плафонамі»). Арыентацыя сіёнскіх ізраільскіх мудрацоў на тых, хто пры ўладзе, у нечым зразумелая… Вунь і нобелеўская лаўрэатка, якую ў канцы 2015 г. лічылі адной з самых уплывовых жанчын Беларусі, 12.08.2017 заявіла ў Гомелі, на рэгіянальным пасяджэнні свайго «інтэлектуальнага клуба», што Лукашэнку – «моцную, харызматычную постаць» – гадоў 20 падтрымліваў народ, дый цяпер бачыць у краіне «60 працэнтаў» яго прыхільнікаў. Паводле маіх назіранняў, працэнт, як для 2010-х гадоў, завышаны разы ў тры. У чэрвені 2016 г. манаеўскі інстытут (а да разгрому ён быў асцярожны, не схільны заніжаць папулярнасць Лукашэнкі…) ацэньваў рэйтынг даверу «правадыру» ў 38,6%, а галасаваць за яго, паводле НІСЭПД, гатовыя былі 29,5%. Ясна, што «антыдармаедская» кампанія ў пачатку 2017 г. ды працяглае зніжэнне даходаў (няхай у апошнія месяцы спад і прытармазіў) адно абнізілі гэтую лічбу. Але «дэмактывістам» Гомеля не хапіла ведаў – а мо смеласці – паспрачацца з «аўтарытэтам». Чаму сярэдні ізраілец мае паводзіць сябе неяк іначай?

З дабраславення А. Шогама ў Радуні намячаецца «стварэнне цэлага турыстычнага комплекса побач з месцам пахавання вядомага яўрэйскага праведніка Хафеца Хаіма. Ён будзе ўключаць гасцявыя домікі, рэстаран кашэрнага харчавання, мікве (рытуальную лазню), краму сувенірнай прадукцыі, сінагогу, паркоўку для машын і аўтобусаў. Паводле ўмоў інвестыцыйнага дагавора аб’ект зойме амаль тры гектары зямлі, будзе пабудаваны цягам трох гадоў». Цікава, што падпісант дамовы з ізраільскага боку, Барыс Беразоўскі, раней кіраваў лазняй і кропкамі хуткага харчавання. Цяпер, падобна, вырашыў сумясціць тое і другое, прыправіўшы «страву» малельняй. Што называецца, пажывем-пабачым…

Не без скепсісу пазіраю на маштабныя праекты, якія рэалізуюцца паводле прынцыпу «мухі (палітыка) асобна, катлеты (эканоміка) асобна». Моцна на іх апёкся небезвядомы прадпрымальнік Аляксандр Кныровіч, які са студзеня сядзіць у беларускай турме, дарма што суд не прызнаў яго злодзеем. Да Барыса ж могуць прычапіцца нават за імя і прозвішча. Не, не хацеў бы «каркаць»… Зычу яму поспеху, і адсутнасць валасоў прадпрымальніку толькі ў плюс – у зносінах з чыноўнікамі можна будзе выдаць сябе за сына лейтэнанта Шмідта брата Лужкова.

Цешыць пашырэнне ізраільска-беларускіх культурных сувязей, а ў прыватнасці, гастролі ізраільскага ТЮГа Шауля Тыктынера, якія адбудуцца ў канцы верасня. Ізраільцы пакажуць рускамоўны спектакль «Марк Шагал. Апошні палёт».

Квіткі адносна недарагія. Калі верыць анонсу, 70-гадовы пан Тыктынер будзе выяўляць 98-гадовага Шагала, які рэфлексуе-спавядаецца на парозе смерці. Аналагічнае відовішча летась прапаноўваў мінчанам Сяргей Юрскі ў пастаноўцы паводле п’есы Зіновія Сагалава «Палёты з анёлам».

Папраўдзе, як мне здаецца, мясцовых гледачоў крыху «перакармілі» Шагалам (колькасць не пераходзіць у якасць), і нават усяжэрны Аркадзь Шульман пабурчэў на гэтую тэму ў інтэрв’ю. Дарэчы, падзівіцеся, які несамавіты, аблудны падыход да мінуўшчыны прадэманстраваў віцебскі выдавец: «У цэлым, з майго пункту гледжання, гісторыя – гэта зборнік міфаў і легенд. Але потым мінае час, і мы прымаем іх за рэальныя падзеі». Ну, зараз так модна…

Дваццаць пяць гадоў існавання прыватнага тэатра ў Ізраілі – гэта цуд і маленькі подзвіг. Хочацца, каб Тыктынер не расчараваў мінчукоў, як і мінчукі Тыктынера.

Да гастроляў – месяц, а неўзабаве нас чакаюць, магчыма, не менш цікавыя падзеі. Першага верасня ў рамках праекта «(Не)расстраляная паэзія» будзе вечарына, прысвечаная Юлію Таўбіну (1911-1937), яўрэю, які пісаў па-беларуску… Апрача лекцыі ды музычнай часткі, адбудзецца прэзентацыя новай кнігі Таўбіна. Тут яго называюць «паэтам рэдкага таленту і на дзіва ранняй творчай сталасці, адной з найбольш недаацэненых постацяў у айчыннай літаратуры 20-30-х гадоў ХХ ст.».

Між іншага, як сведчыць Лявон Баршчэўскі, у друку знаходзіцца ўжо і зборнік паэтычных твораў Хаіма Нахмана Бяліка. Пан Лявон прыслаў нават выяву вокладкі…

І яшчэ адна добрая навіна ад таго ж Л. Баршчэўскага. Філолаг-педагог паведаміў, што «вучні Беларускага гуманітарнага ліцэю падчас чарговай летняй сесіі ў Варшаве два дні працавалі на прыборцы Варшаўскіх габрэйскіх могілкаў у межах міжнароднай валанцёрскай праграмы, у якой удзельнічае моладзь з Польшчы і дзясяткаў краін Еўропы… Працы там папраўдзе яшчэ вельмі і вельмі шмат. Могілкамі апякуецца варшаўская габрэйская абшчына. Ідэя паўдзельнічаць у дабрачыннай акцыі належала варшаўскаму Клубу каталіцкай інтэлігенцыі (КІК)».

Здымкі Наталлі Аляксандравай, 22.08.2017

Можна толькі вітаць такую ініцыятыву. Як і кур’ёз ад ружанскага палацавага комплексу, які ўплішчыў у сайт rozana.by ідыш-версію. Праўда, пераклад аўтаматычны, і далей за галоўную старонку не распасціраецца… Ды ўсё ж зарана, выходзіць, адзін расійскі бард 10 год таму спяваў «кончился идиш, вечная память».

Прынтскрын музейнай старонкі – спяшайцеся бачыць

Першага верасня – і працяг суда паводле пазову анархіста Мікалая Дзядка супраць «галоўнай прэзідэнцкай газеты», якая 29.05.2017 (у асобе нейкага Андрэя М.) шчодра паліла яго дзярмом. Як высвятляецца, іменна гэты былы палітзняволены для нападу быў выбраны таму, што «прозвішча смешнае». Як там у класіка? «Хто смяецца апошнім»?

Новаму кіраўніцтву «галоўнага яўрэйскага саюза», мяркуючы па гэтай публікацыі, хапіла глуздоў вывесці з праўлення Галіну Левіну, знакамітую найперш тым, што яна – дачка знакамітага дойліда, але не хапіла глуздоў (а можа, і смеласці) развітацца з Паўлам Якубовічам. Між тым прысутнасць такога «мацёрага чалавечышчы» проста цягне «яўрэйскі рух» на дно – папярэджваў жа ў 2015-м…

Сумна і тое, што інтэрнет-газета саюза цягне да сябе розную брыду з ідэалагічна павернутых крыніц, той жа «СБ». Нагадаю, сёлета ў ліпені памёр расійскі блогер, яўрэй Н-к, якому было крыху за 50. Ён часта і рэзка лупцаваў расійскія ўлады, ажно прэс-сакратарка МЗС РФ віртуальна плюнула яму на магілу. Напэўна, у жніўні беларусы і яўрэі абавязкова мусілі даведацца, што Н-к «памёр ад кардыяміяпатыі. Да гэтага прывялі няправільнае харчаванне і нездаровы лад жыцця. У апошнія гады блогер скардзіўся на здароўе і злоўжываў алкаголем»?! Гэткі недвухсэнсоўны сігнал для (патэнцыйных) крытыкаў істэблішменту: сядзіце ціха, а то і пасля вашай смерці раскажам urbi et orbi пра «шкілеты ў шафе»…

17 верасня «клуб аматараў Якубовіча» ладзіць чарговы «Дзень яўрэйскай культуры» ў Мінску, на плошчы Свабоды. Год таму мы з жонкай хадзілі – уражанні засталіся дваістыя, і я разумею тых скептыкаў, якія прагназуюць: «Зноў свіныя шашлыкі будуць смажыць, Грыша ўсім запар будзе даваць дакранацца да світка Торы…» З іншага боку, дзе многа яўрэяў, там не засумуеш.

Ніколі не пытаўся ў чытачоў парады, што рабіць, а зараз спытаюся: ісці? Не ісці?

Вольф Рубінчык, г. Мінск

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 29.08.2017  10:06