Tag Archives: Владислав Богомольников

СНЕЖАНЬСКАЕ

Шалом, every buddy. З вядомых прычын (спалучэнне лічбаў «2022» запомніцца мільёнам людзей надоўга) настрой мой пакідае многа лепшага, але цешыць тое, што цырымонія ўзнагароджання Нобелеўскай прэміяй міру Алеся Бяляцкага такі прайшла ў Осла. Было гэта 10 снежня, у Міжнародны дзень правоў чалавека.

Дыплом атрымала і прамову казала Алесева жонка Наталля Пінчук (на фота ад Associated Press). Вытрымкі:

Пра нацыянальны кампраміс або дыялог няма размовы. Пераследуюць дзяўчат і хлопцаў, жанчын і мужчын, непаўналетніх і людзей сталага ўзросту. У беларускіх турмах уладарыць нечалавечае аблічча сістэмы, асабліва для тых, хто марылі быць свабоднымі людзьмі!

У такой сітуацыі невыпадкова, што за дэмакратычныя перакананні і праваабарончую дзейнасць улады арыштавалі Алеся і яго паплечнікаў з Праваабарончага цэнтра «Вясна»: у вязніцах Марфа Рабкова, Валянцін Стэфановіч, Уладзімір Лабковіч, Леанід Судаленка, Андрэй Чапюк і іншыя праваабаронцы. Другія зараз яшчэ пад следствам і пракурорскімі абвінавачваннямі, трэція вымушаны былі эміграваць за мяжу.

Тым часам дзякуючы праекту #FreeAllWords творы Алеся Бяляцкага былі перакладзены на некалькі (хіба 8) еўрапейскіх моў. А ў Вільнюсе міністэрства замежных спраў Літвы прапанавала размаляваць фасад прагімназіі Сімона Даўкантаса так, каб партрэт Бяляцкага глядзеў на пасольства РБ…

За рэалізацыю ўзяліся мастакі з лабараторыі «Kiaurai sieńs» (кіраўніца Ліна Шліпавічутэ) і калектыва «Gyva Grafika». «Алеся Бяляцкага шмат не бывае», пракаментавалі ў газеце «Новы час»

Не ведаю, наколькі гэдакі «тролінг» паспрыяе скарэйшаму вызваленню палітвязня; зрэшты, чаго гадаць… Лепей выкладу тут рэпрадукцыю яшчэ адной паштоўкі, адпраўленай А. В. Бяляцкім з бабруйскай калоніі (13.04.2014):

Добры дзень, шаноўны Вольф!

Дзякуй за паштоўкі. Мне яны спадабаліся – густоўныя. Вы малайцы, што варушыцеся і робіце добрую справу. «Зэльманцаў» я не чытаў, але калі будзе перавыданьне, абавязкова прачытаю. Зараз мне даслалі кнігі Абрама Рабкіна, мастака, які жыве ў Пецярбургу, пра даваенны Бабруйск «Вниз по Шоссейной». Начытваю матэрыял, бо пішу пра бабруйца пісьменьніка Барыса Мікуліча. Яшчэ не пачынаў чытаць, але, мяркую, будзе цікава і карысна. У мяне ўсё па-старому… Да сустрэчы, Алесь.

Першую паказваў у гэтым восеньскім тэксце, другую – вось тут (у 2013-2014 гг. будучы набеліят адгукаўся на мае пасланні). Пыталіся ў сеціве некаторыя, а што яго арганізацыя зрабіла карыснага? Тут і цяпер не месца і не час для паглыбленага аналізу. Мне «Вясна» ў 2001 г. дапамагла, пісаў пра гэта.

Сярод пазітыўных навін – і тое, што святар Уладзіслаў Багамольнікаў, за якога перажывалі многія (у прыватнасці, яго былы сукамернік, філолаг Сяргей Гаранін), пасля 100 дзён на Акрэсціна ўсё ж вярнуўся дахаты. З падпіскай аб нявыездзе, але тым не меней…

У сярэдзіне снежня пакінулі месцы няволі некаторыя іншыя вязні, што сядзелі «за палітыку»: брэсцкія блогеры Аляксандр Кабанаў & Сяргей Пятрухін, пружанскі паэт Мікола Папека, кобрынскі «абражальнік Яго вялікасці» Віталь Жук. Тэндэнцыя?

А. Кабанаў (злева; у 2020 г. кароткі час быў прэс-сакратаром ініцыятыўнай групы С. Ціханоўскай) і С. Пятрухін

М. Папека, В. Жук (фоткі з паўзакрытых крыніц)

А так-то вакол зіма і ледзь не суцэльны змрок. З канца 2021 г. нярэдка пісаў пра смерці сваіх знаёмых – зараз яшчэ адна навіна з таго самага шэрагу. Ілана Акапян паведамляла ў fb (29.12.2021, пер. з рус.):

Памяці Святланы Бергер.

Вельмі балюча…

Сышоў чалавек, які шукаў адказы на складаныя філасофскія пытанні, яднаў, здавалася б, неаб’яднальнае: ідыш і славянскую культуру, іудаізм і бахаізм… Няхай гэта дапаможа пракласці ёй шлях у вечнасць.

Дзеcяць дзён таму памерла і сама І. Акапян, якую цанілі ў Беларусі як выкладчыцу іўрыта і не толькі. Праўда, асабіста Ілану я не ведаў, а псіхолага Святлану Бергер ведаў – сустракаўся з ёй разоў трох, пачынаючы з вясны 2012 г.

Папрасіў сталага чытача з Мінска Пятра Рэзванава напісаць пра нябожчыцу – што з гэтага выйшла, гл. ніжэй:

C. Бергер

Насамрэч неардынарная была жанчына. Самы яркі мой успамін звязаны з паездкай у Камаі Пастаўскага раёна (верасень 2012 г.) – на запрашэнне д-ра Юрася Гарбінскага, каторы тамака дабіваўся і дабіўся ўпарадкавання старых яўрэйскіх могілкаў. Ехалі мы ў аўто Аляксея Жбанава – маладога супрацоўніка міністэрства замежных спраў, аматара спеваў на ідышы, якому С. Б. дапамагала арганізоўваць імпрэзы. На адваротным шляху спыніліся ў полі, дзе расла дзікая яблыня… Аляксей і Святлана сталі бадзёра латашыць яе. Наогул, С. Бергер любіла і вандраваць, і ладзіць вандроўкі па Беларусі: праект «У пошуках ідыша» з Алесем Астравухам у ролі экскурсавода – яе дзецішча.

Крыху больш за год таму Святлана Аронаўна яшчэ спрачалася з камандай «Штэтлфэста», рэагуючы на аб’яву пра анлайнавы майстар-клас па «ідышскім танцы» (05.12.2021): «Ідышскі танец – гэта што? Танец на мове? Танец словамі? На мой погляд, словаспалучэнне не мае сэнсу» Адказ быў такі: «Гэта менавіта пра “танец на мове” і “танец словамі”. Усё так, як вы мяркуеце. Гутарка пойдзе пра ўнікальную танцавальную традыцыю і спецыфічную жэставую танцавальную рыторыку, што традыцыйна належыла людзям, якія размаулялі на ідышы. І больш нікому :)))»

Гатовыя да тлумачэнняў Аляксей Розаў, Ната Голава і Cammi Kazeno

Пасля штэтлфэстаўскіх падарожжаў, закранутых у маіх леташніх нататках, быў створаны сайт-«справаздача». Дзеля-мадзеля спашлюся таксама на фільм «Людзі і сінагогі» (2020), падрыхтаваны беларускім таварыствам ІСОMOS:

Абодва праекты фундаваліся з краін ЕС, але першы падабаецца мне болей (гэтая старонка як бы намякае, чаму :)) Да «прысабечвання» ашмянскай сінагогі дзеячамі ІСОMOS ставіўся даволі скептычна яшчэ ў 2018 г., і фільм не пахіснуў маю пазіцыю… Сфармуляваў бы так: у канцы 2010-х улады Ашмянскага раёна (і) Гродзенскай вобласці рабілі выгляд, што іх цікавіць стары будынак сінагогі ды планы, падтрыманыя літоўскімі дабрадзеямі; грамадскія актывісты рабілі выгляд, што давяраюць уладам. Як насамрэч у названым раёне дбаюць пра «яўрэйскую спадчыну», красамоўна паказала гісторыя з перабудовай сядзібы ў вёсцы Будзёнаўка. Драўляную сядзібу – рарытэтную, як для нашага часу – пабудавалі заможныя яўрэі Стругачы на мяжы ХІХ і ХХ стагоддзяў… Новы гаспадар «упарадкаваў» маёмасць.

Было ў 2021 г. і стала ў 2022 г.

Зрэшты, нічога дзіўнага. Бадай у гэтым жа стылі «дорага-багата» ў 2000-х перарабілі драўляныя дзверы ў мінскім «доме з мязузай» на вул. Ракаўскай (пасля «рэстаўрацыі» след ад мязузы папросту знік, што, вядома, не дадало каштоўнасці аб’екту). І во кагадзе паставілі каля Белдзяржцырка цацачны «фасад» першай мінскай электрастанцыі, знесенай у 2011 г.:

Выява адсюль. Гэй-там, спыніцеся з імітацыямі; маркіз дэ Кюстын менаваў «краінай фасадаў» іншую дзяржаву!

Яшчэ мне шкада касцёла ў Зембіне, па якім лазіў, калі трапляў у мястэчка па «ізіхарыкаўскіх» справах (з лістапада 2022 г. помнік гісторыі ХVIII-XIX стст. – усё).

Фота А. Дыбоўскага, 2004 г.

Давайце ўсе разам па… спадзяемся, што слонімская сінагога, ужо фактычна вернутая Ілонай Караваевай ва ўласнасць райвыканкама, не зведае лёсу зембінскага касцёла.

Тут, у сталічным пяціпавярховым доме на бул. Шаўчэнкі, 4, уночы разгарэўся смерцяносны пажар. Фота 19.12.2022; за двое сутак пажарныя расчысцілі завалы, мантажнікі ўмацавалі сцены… Як было на ранку 17 снежня, гл. па гэтай спасылцы. Не састарэла, выглядае, мая змрачнаватая красавіцкая нататка; на ціхім бульвары за 9 месяцаў загінула больш людзей, чым за ўвесь час яго існавання 🙁

Апрача тых, каго пералічваў надоечы, у 2022-м памёр мой фамільянт – а можа, і далёкі сваяк. Віцебскі кампазітар Аляксандр Рауза напісаў у фэйсбуку (пер. з рус.):

17 студзеня 2022 года на 75-м годзе пайшоў з жыцця Рубінчык Ілья Барысавіч, выдатны музыка, педагог, прафесіянал сваёй справы. За доўгія гады працы ў нашым каледжы ён падрыхтаваў дзясяткі спецыялістаў для ўстаноў адукацыі і культуры горада Віцебска, вобласці і рэспублікі, а таксама лаўрэатаў выканальніцкіх конкурсаў, салістаў аркестраў. Ён заўжды вылучаўся незвычайнай культурай зносінаў, высокай адукаванасцю, чалавечнасцю, шчырым стаўленнем да навучэнцаў і калегаў па працы. Аркестравыя калектывы ніколі не абыходзіліся без удзелу віртуоза-флейтыста Ільі Барысавіча. Мы ніколі не страчвалі з ім сувязь і заўсёды былі рады бачыць яго на нашых каледжавых мерапрыемствах. Выказваем глыбокія спачуванні родным і блізкім Рубінчыка Ільі Барысавіча. Памяць аб ім назаўсёды застанецца ў нашых сэрцах!

І. Б. Рубінчык

З тэатральным дзеячам Аляксеем Стрэльнікавым (1983-2022; застаўка 2019 г.) 5 год таму бралі ўдзел у серыі лекцый «(Не)расстраляная паэзія». Чаму на мінулым тыдні спынілася яго жыццё, мне дагэтуль не ясна.

Толькі цяпер заўважыў, што ў кнізе доктара гістарычных навук Леаніда Лыча (1929–2021) «Яўрэйская культура Беларусі – яе агульны духоўны набытак» (Мінск, 2012; с. 117–118) ёсць такія фразы:

Будаваць нацыянальна-адраджэнскі працэс на рускамоўнай аснове вымушае яўрэяў невалоданне пераважнай бальшынёю іх сваімі нацыянальнымі мовамі іўрыт і ідыш. Таму не на іх, а на рускай мове вядзецца амаль уся культурна-асветніцкая праца, друкуюцца кнігі, выходзяць газеты, за выключэннем невялічкай беларускамоўнай газеты «Мы яшчэ тут», за што нацыянальна-свядомым беларусам трэба быць удзячнымі яе рэдакцыі…

Меўся на ўвазе бюлетэнь «Мы яшчэ тут!» – друкаваў яго ў 2003–2009 гг., мяне хапіла на 42 выпускі (дакладней, 42¼; у маі 2009 г. на «Яме» раздаваўся анекдатычны спецвыпуск – чысты аркуш з надпісам «І так усё ясна!»). Што ж, пачытаў развагі Л. М. Лыча з цікавасцю, нават не без прыемнасці… Праўда, беларуская мова была ў «Мы яшчэ тут!» толькі «адной з» – трапляліся ў тым бюлетэні матэрыяльчыкі на рускай ды ідышы. Дый кніг з «яўрэйскім зместам» па-беларуску з’явілася к 2012 г. не зусім ужо мізэр; сам выдаў «На яўрэйскія тэмы» і «На ізраільскія тэмы» (Мінск: Шах-плюс, 2011).

Апошнія пару гадоў далёкі я ад выдавецкіх клопатаў. Зрэдчас запісваю відэаролікі накшталт гэтага:

Зміцер Дзядзенка (з)ацаніў… І прапанаваў паслухаць сваю песню:

Раман Цыперштэйн з Пінска прыслаў віншаванне з Ханукай, якім ахвотна дзялюся:

Ідыш не забываецца. Лебн зол ідыш!

Узгадаем яшчэ, што 120 год таму (4-10 верасня 1902 г.) у Мінску адбылася ўсерасійская канферэнцыя сіяністаў – у зале «Парыж», тамака, дзе рог цяперашніх вуліц Мяснікова і Калектарнай. Іна Герасімава пісала, што прыехала звыш 500 дэлегатаў – актывістаў руху. У канцы 2002 г., на стагоддзе падзеі, цэлы выпуск газеты быў ёй прысвечаны («Авив», № 80), а ў сталіцы Беларусі зноў сабраліся… тым разам, хутчэй, аматары стабільнасці. Калекцыянер «яўрэйскіх пасадаў» Якаў Басін прапаноўваў стварыць у краіне сіянісцкую федэрацыю, ды нават у ягоным коле скемілі тады, што няможна бясконца памнажаць сутнасці.

Фота з мінскай газеціны «Авив», № 81 (снежань 2002)

А гэта ўжо варыяцыя на тэму «якім будзе наступны год». От, новы паварот…

Вольф Рубінчык, г. Мінск

21.12.2022

w2rubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 21.12.2022  20:50

***
Алена, удава Аляксея Стрэльнікава, пра абставіны яго смерці (fb, 22.12.2022):
Лёша ехаў на тэатральны варкшоп. У прыўкраснае месца на прыродзе, далёка ад населеных пунктаў. Я падтрымлівала яго. А ён радаваўся прыродзе і працы з людзьмі. Дарогі занесла, і ім выпала пераходзіць возера. Лёша праваліўся пад лёд. Ён выбраўся. Але стаяў моцны мароз. Дапамога не паспела прыйсці…

«НЕВЕСЁЛАЯ ПЕСНЯ МОЯ»

Шалом. Не хватает у меня душевных, да и физических сил для того, чтобы регулярно откликаться на события в Украине. Прочёл, что на Харьковщине трагически погиб Владимир Вакуленко-К. (1972–2022), поэт панковского толка, автор детских сказок; в марте 2022 г. его по доносу выкрали российские оккупанты. Лишь недавно тело писателя нашлось в братской могиле под Изюмом и было идентифицировано. До сих пор не вполне верится в его смерть, да ещё такую. Переписывались с Владимиром года два назад по вопросам издания книги – тогда с адреса 7darkfog2@gmail.com мне пришло сколько-то писем на украинском…

Антология с текстами на белорусском языке и идише, выпущенная в Украине-2020 по инициативе В. Вакуленко. Снимки, где он держит книгу, отсюда 

По мнению полковника запаса, орденоносного министра Макея, умершего 26.11.2022 в фишеровском возрасте (64), Украине в марте с. г. следовало отказаться от западных консультантов и вооружения, отыскав «компромиссное решение на основе баланса интересов» (т. е. остаться в одиночестве супротив Пу & Лу и сдать свои юго-восточные территории, я так понял). Его сентябрьское выступление в ООН сводилось к обвинению «коллективного Запада» в кровопролитии. Сказочный был, что тут добавить – два мира, два Владимира.

В этом месяце я узнал и о смерти Роланда Букенгольца (1940–2021), плодовитого писателя родом из Глуска, с которым пару раз пересекался в Минском еврейском общинном доме. Кое-что из его произведений я читал: например, очерк о юном поэте Игоре Поглазове-Шнеерсоне. В 2000-х маститый автор, вернувшийся из США, сотрудничал с газетой «Авив» и журналом «Мишпоха», а мне заманулось, чтобы и с бюллетенем «Мы яшчэ тут!» Припоминаю, библиотекарша «Хэсэда» Фаина Злотина – земля ей пухом – представила меня как оппозиционера, и диалог с Борисом Роландом (так Букенгольц подписывался чаще всего) сразу «ушёл в песок». Так что пусть лучше о писателе расскажет его коллега Олег Мельников (fb, 08.06.2021):

В моём личном списке живых лучших прозаиков Беларуси освободилось одно место: умер Борис Роланд. «Книга судьбы» – еврейские «Сто лет одиночества», «Местоимение» – энциклопедия студенческой жизни Советского Союза времени застоя. Увы, книги вышли позже, чем нужно, и критика уделила им немного внимания. Широкая читательская публика с ними не знакома. Что делать, если даже великого Гроссмана сейчас почти не читают. Но слава Богу, что книги всё-таки вышли!

Роланд был отличным человеком. Моя дружба с ним принесла мне много хорошего. Я думаю, что такие слова могут сказать ещё многие люди. Вечная память!

Лауреат премии Марка Алданова Борис Роланд и главный редактор американского «Нового журнала» Марина Адамович. Фото 2011 г. отсюда

Перечислял я потери белорусского еврейства за 2020-2021 гг.; смерть Роланда тоже была немалой утратой. Существует посвящённый ему сайт, материалы которого мне ещё предстоит осмыслить. Чуть странно было сейчас, в 2022-м, читать «открытое письмо В. Распутину» (1990). Первая мысль была: неужели автору захотелось славы Натана Эйдельмана с его нашумевшими посланиями к Виктору Астафьеву? Но любопытен «творческий отчёт» Б. Роланда о визите членов редколлегии журнала «Наш современник» в перестроечный Минск.

Думаю, не у меня одного непроизвольно пожимались плечи при чтении «творческого отчёта» о встрече сами-знаете-кого с функционерами Гомельской области (25.11.2022):

Ладно «дисициплина» (вувузелы агитпропа давно не блещут грамотностью), ладно «солома в волках» (не иначе как в РБ и хищники делаются травоядными, словно воры, перековавшиеся на Беломорканале! – правильно было бы «в валках»). Но это самоутверждение за чужой счёт (если обвинения в воровстве и очковтирательстве обоснованы, почему начальничков пригласили на встречу к «первому лицу», а не к следователю или прокурору?), этот навязчивый, мелочный контроль… Приведу-ка цитату с «президентского сайта», которой больше 12 лет:

Говоря о планах на будущую пятилетку, Александр Лукашенко сказал, что все приоритетные задачи для сельскохозяйственной отрасли на этот период уже детально продуманы и обозначены. «Это последний год, когда я лично контролирую все детали. А в ближайшие 5 лет нужно просто выполнять то, что намечено. Каждый гектар у нас учтен, мы знаем, что делать, какие предприятия создавать, как диверсифицировать экспорт» (13.04.2010)

С того времени сменилось несколько премьер-министров, министров сельского хозяйства и председателей Гомельского облисполкома (с декабря 2010 г. до апреля 2019 г. «губернаторствовал» Дворник, сменивший Якобсона; с июля 2019 г. до декабря 2021 г. рулил Соловей, теперь вот Крупко), а проблемы и «ручное управление» остались. И кукуруза на полях Гомельщины (да не только Гомельщины) в конце ноября кое-где осталась неубранной – то ли из-за нехватки рук, то ли… Учитывая, что вышеуказанные чиновники назначались «всеведущим» из Минска, может, что-то в «консерватории» надо подправить? 🙂 Впрочем, дедушка-Путин тоже минимум 15 лет повторяет, что нужно расселить россиян из «трущоб» – ветхого и аварийного жилья. Есть с кем посоревноваться…

Особо не до юмора с этой системкой, ясен пень. Вот кандидат наук, доцент Сергей Гаранин, после отсидки в начале ноября изгнанный из местной Академии наук, где работал ни много ни мало заместителем директора института языкознания, поделился своей болью (fb, 29.11.2022). Перевод с белорусского:

Вчера моему бывшему сокамернику, отцу Владиславу Богомольникову, дали седьмой срок на Окрестина и, по моим подсчётам, сидит он уже 89-е сутки… Окрестина — это [формально] не тюрьма, а ЦИП (центр изоляции правонарушителей. – В. Р.). Поэтому условия там чрезвычайно жёсткие, намного хуже, чем во всех других белорусских тюрьмах и зонах. Это вроде гауптвахты бывшей советской армии.

Но ведь предполагается, что на Окрестина долго и не сидят! Человек таких условий физически не выдерживает. Да, я знаю о «каруселях». Я также знаю, что узники сидят много-много недель. И видел таких. Но ТРИ МЕСЯЦА… К тому же состояние здоровья отца Владислава ухудшилось. Даже когда я освобождался и он пожал мне руку, рука у него была немощная, пальцы тонкие, все косточки в них слышно…

Так это когда было!!! А теперь?! К тому же он и голодовку держал…

Владислав – человек мужественный, держится он с достоинством и твёрдо. Поддерживает других. Сделать ему ОНИ ничего не могут. Также предъявить ему по факту ничего нельзя. Ну, отслужил он литанию по Роману Бондаренко — и что? Это пасторская обязанность…

Поэтому… ОНИ ЕГО УБИВАЮТ. Физически.

Я сообразил это и закричал от боли и ужаса!

Так в другом месте убивают они не первый месяц Николая Статкевича…

Так иногда делалось в средневековой Византии — вы уж мне поверьте, я знаю! Человека сажали в темницу, содержали в невыносимых условиях (даром что немного кормили), затем неизлечимо больного выпускали, а несколько дней спустя он умирал. Так сказать, «сам». И государство словно бы ни при чём…

Православного священника отца Владислава Богомольникова убивают на Окрестина.

Я — этому свидетель!

Слышите? — Свидетель!..

Семья готова к моему аресту. Не в этом дело. Дело в том, что Владислава Богомольникова убивают на Окрестина!

Лёгочные инфекции, которыми болеет сейчас Владислав, не излечиваются на раз-два. Я кашляю и через месяц после освобождения. Врач на Окрестина не осматривает пациентов, а разговаривает с ними через приоткрытую кормушку. На Окрестина нет больницы. Процесс может приобрести необратимый характер.

Об этом надо говорить, писать, кричать! Православного священника отца Владислава Богомольникова убивают на Окрестина!

О. Владислав Богомольников

Лично не знаком я ни с Богомольниковым, ни с Гараниным, но какие у меня основания не доверять последнему? Никаких оснований, и вообще в подобных делах лучше «перебдеть»… После трёх суток в спецприёмнике на Окрестина осенью 2001 г. в свои 24 года пришёл в себя далеко не сразу, а с тех пор условия, по разным свидетельствам, во многом ухудшились. Несмотря на построенный к концу 2000-х новый корпус (кажись, за гранты от «буржуев»).

Тюремный комплекс на пер. Окрестина в Минске (фото из википедии)

Тем временем Мария Колесникова, заключённая гомельской колонии № 4, после ШИЗО попала в больницу… По сообщениям прессы – в реанимацию 🙁

Фото 2020 г. с сайта Виктора Бабарико

Но есть и хорошая новость: сегодня на волю вышли некоторые студенты, арестованные в 2020 г. Наиболее известна среди них, пожалуй, Алана Гебремариам (на коллаже от «РС» – в 1-м ряду слева) – упоминал об этой активистке «Молодёжного блока» прошлым летом.

Ещё один плод сотворчества Светы Бень и Гали Чикис – песня «Зеркальный шар», давшая год назад название целой концертной программе. Красота не спасает мир, но иной раз облегчает существование в нём – ведь верно, ведь правильно?..

Вольф Рубинчик, г. Минск

30.11.2022

w2rubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 30.11.2022  22:39