Tag Archives: референдум

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (93)

Шалом усім, хто яшчэ сочыць за серыялам! Ідзе ён доўга, але ўсё ж не 8888 дзён, як у асобных палітыкаў, якія граюць ролю прэзідэнта… Харошую карцінку выставіў надоечы «антыжурналіст»:

Годны адказ на адміністратыўнае захапленне «святам бясконцасці», практыкаванае ўрадавым інфармагенцтвам. Набор фактаў ад Аляксея Карпекі – адказ больш падрабязны.

Ці звярнуў хто ўвагу на тое, што «бясконцасць» у афіцыёзным кантэксце можа намякаць на адмену прэзідэнцкіх выбараў 2020 года? Хітрыя ідэолагі праз сваё агенцтва яўна зандуюць глебу. Логіка ў вышэйшых чыноў скасабочаная, і калі статуя гарадавога з сабачкам насупраць будынка міністэрства ўнутраных спраў РБ лічыцца «жывой» (толькі не кажыце мне, што падлетак пасля затрымання 14.11.2018 сам даўмеўся прасіць прабачэння ў статуі, якую перад гэтым пляснуў), то чаму б жывому чалавеку не зрабіцца помнікам самому сабе? 🙂

Калі ўспомніць, што 13 лістапада шэф абвясціў 2019-ы «годам палітычнай вакханаліі» (прадоўжыцца, маўляў, да сярэдзіны 2020 г.), то карціна вымалёўваецца больш-менш ясная. Зміцер Дзядзенка, літаратурны жартун – ці жартаўлівы літаратар – ужо пераназваў ЦВК на чале з «паднявольнай птушкай» Лідай у «Цэнтральную Вакханальную камісію» 🙂 🙂

Дапраўды, сістэме надакучылі выбары, нават імітацыйныя, тым болей што, як паказвае расійская практыка, яны дэмаралізуюць выканаўцаў і здольныя абярнуцца нечаканай перамогай «апазіцыі». Ад любімых некалі рэферэндумаў адміністрацыя ўжо адмовілася, хоць змена Канстытуцыі наспела і пераспела (асноватворны юрыдычны тэкст неабходна было мяняць 5 год таму, перад ліквідацыяй гаспадарчых судоў, або хаця б адразу пасля яе). Дык што, «каранацыя ў чацвер»? Няўжо-такі збудзецца мой сцэнарый з «Баціканам»?

Ісці ў заклад аб лёсе Беларусі да 2021 г., як я тое прапаноўваў чытачам у канцы кастрычніка, ніхто не пажадаў. Ёсць яшчэ пару дзён, але… мяркую, аматары змрочных прагнозаў не выйдуць на сувязь. І гэта крыху суцяшае – значыць, у глыбіні душы яны і самі не вераць, што РФ паглыне РБ або адкусіць яе ўсходнія вобласці, адно хайпуюць.

…Год таму дзяўчаты з горада Б. (Барысава! – хіба Давіда Шульмана начыталіся) заснавалі капэлу «Жыдовачка», якая грае яўрэйскія мелодыі. Назоў не ўсім спадабаўся, і вось што прачытаў у fb-акаўнце капэлы: «Як граць штэтлфолк у Беларусі, звацца “Zhydovachka” і не адграбаць ад “русскоязычных белорусских евреев” а ніяк! Граць, звацца і адграбаць». Сапраўды, ёсць яўрэі, якія адрэагавалі, нібыта бык на чырвоную анучу – хтосьці нават абяцаў паскардзіцца ў адміністрацыю Цукербергіі… Спадзяюся, дзяўчаты (іх цяпер шэсць) не кінуць сваю справу. Словы «жыд», «жыдоўка» мне бачацца архаічнымі – ну дык музыканткі і аднаўляюць, як умеюць, старыя яўрэйскія танцы! Дапраўды, 100-200 гадоў таму не юзалі носьбіты беларускай мовы слова «яўрэй», хаця спробы «раскруціць» нешта падобнае рабіліся і да знакамітай пастановы ЦК 1925 г. Так, на рубяжы 1917–1918 гг. Сымон Дзякоў з Магілёўшчыны пісаў у рэдакцыю газеты “Вольная Беларусь”: «Пакуль слова “жыд” будзе існаваць, ужывацца ў друку і гутарцы, да тых часоў астанецца жывучым атрутны корань антысемітызму… Замяніце гэтае слова вельмі зычным словам “еўрэй”». Рэдакцыя ў № за 07.01.1918 адказала: «Слова жыд не мае ў сабе нічога ганебнага, і жыдоўская маса ў нас не абражаецца ад гэтае назвы».

Згаджуся з незнаёмым мне Ільёй Шведзікам (21.11.2018, fb-група «Белорусские евреи»): «Стаўленне да выкарыстання канкрэтных слоў залежыць ад эмацыйнай афарбоўкі… У цэлым, вядома, у большасці выпадкаў гэтае слова (сугучнае з беларускім “жыд” – В. Р.) у 2018 годзе на тэрыторыі былога СССР выкарыстоўваецца для прыніжэння яўрэяў, і яго выкарыстанне непрыемна мне як яўрэю. Але канкрэтна ў гэтым выпадку зусім не бачу нічога абразлівага. Бачу, наадварот, спробу адраджэння яўрэйскай музычнай традыцыі, што мне, як яўрэю, нават прыемна. Удалая спроба або не, я не ведаю ))))» Дадам, што ў канцы 2000-х гадоў пад кіраўніцтвам Дзмітрыя (Зісла) Сляповіча ў Мінску былі праведзены тры невялікія фэсты «Жыдовішча», выйшаў ідыш-беларускі слоўнік Аляксандра Астравуха з развагамі пра «жыдоўскую культуру», і свет не перакуліўся.

Сам я ў 2002 г. выдаваў газету з белмоўным падзагалоўкам «незалежная яўрэйская», а ў 2003–2009 гг. – «беларуска-яўрэйскі» бюлетэнь. Вытворныя ад «жыда» там ужываліся толькі ў тэкстах гістарычнага характару (таго ж Змітрака Бядулі…). Аднак, паклаўшы руку на сэрца, аддаю перавагу «Нашай Ніве» пачатку 2000-х з яе паведамленнямі пра «жыдоўскія сьвяты», а не цяперашняй, павярхоўна паліткарэктнай «НН», якая піша пра «яўрэяў», але дэ-факта нацкоўвае сваю аўдыторыю на нашых людзей.

* * *

У пачатку года часта ездзіў у аўтобусах, дзе хоцькі-няхоцькі слухаў у салоне бясконцыя натацыі пра тое, што расклейванне несанкцыянаваных аб’яў на апорах кантактнай сеткі (прасцей кажучы, на прыдарожных слупах) цягне за сабой штраф ад 20 да 100 базавых велічынь. Гэта сур’ёзная сума: для параўнання, звычайнае парушэнне правілаў дарожнага руху пешаходам «важыць» усяго ад 1 да 3 базавых, то бок прыблізна ад 12 да 36 долараў.

Падобна, «Мінсктранс» сваімі ролікамі, пра якія гаворыцца тут, усім жыхарам і гасцям сталіцы вушы пратрубіў. Нават паказвалі мульцік, у якім суворы дзядзька-міліцыянт бярэ за каўнер вісусаў-расклейшчыкаў. Але які плён гэта дало к канцу года, праз 9-10 месяцаў?

Слупы г. Мінска па-ранейшаму залепліваюцца рэкламай… Мабыць, гэта такая народная традыцыя.

Побач з плошчай Бангалор, каля станцый метро «Пушкінская» і «Спартыўная», лістапад 2018 г. Не самы цэнтр, аднак і не перыферыя

Хочацца падкінуць чытачам – і чытачкам – пытанне для роздумаў: чаму народ не баіцца пакарання? Варыянты адказу: а) у Мінску многа рызыкантаў; б) прыбытак ад аднаго выхаду на вуліцу з аб’яўкамі большы за штраф (што наўрад ці); в) усе ведаюць, што праваахоўным органам няма ахвоты лавіць парушальнікаў. Высоўвайце свае версіі.

Асабіста я схіляюся да трэцяга варыянту – у сталіцы пільна ахоўваюцца толькі асобныя лапікі, ля дзяржустаноў і пад. Невыпадкова тых, хто ўступаў у кантакт з вышэйзгаданым «гарадавым» на вул. Гарадскі Вал, затрымлівалі вельмі хутка. З аднаго боку, такая «выбіральнасць» цешыць, бо прадухіляе татальны кантроль над грамадзянамі. З другога… сумна ад таго, што не паўсюль на тэрыторыі РБ (ды што там РБ – Мінска) закон дзейнічае аднолькава.

Каб пазбыцца непажаданых афішак, раіў бы ўладам парадаксальны крок: не палохаць штрафамі, а наадварот, дазволіць расклейку – або зрабіць яе абавязковай для кожнага грамадзяніна 🙂 Адчужэнне «паспалітага люду» ад «інстанцый» зараз такое, што людзі пачнуць рабіць усё на злосць, г. зн. ухіляцца ад пэцкання слупоў. 😉

* * *

У сераду, 21 лістапада, зноў заехаў у Курапаты (мінулы раз наведваў урочышча летась). Паглядзеў на новы помнік, пастаўлены з санкцыі міністэрства культуры. Праекты, што ўвайшлі ў шорт-ліст, у свой час не выклікалі ў мяне энтузіязму, аднак гатовая канструкцыя са звонам, пры ўсёй яе мастацкай другаснасці адносна хатынскіх пабудоў, нечым кранае.

Асабліва прыемна было ўбачыць на ножках гэтай «вежы» надпісы на ідышы квадратнымі літарамі (muter, shvester, man ды інш. – усяго звыш 10 родных слоў). Дарэчы, і стаіць новы помнік зусім побач з манументам, узведзеным «ад імя яўрэяў» у 2004 г. – там таксама ёсць словы на ідышы. А шыльда з другога боку пацвярджае, што Курапаты ўзятыя пад ахову дзяржавай:

Потым я спусціўся з «Галгофы» ў бок рэстарана «Поедем поедим». Ён метраў за 100 ад лесу з крыжамі, спадарожныя домікі – метраў за 60. Абышоў плот – і на ўваходзе заўважыў групу пратэстоўцаў. Іх было чацвёра, у тым ліку Павел Севярынец. Ягоны паплечнік з Радашковічаў неўзабаве сышоў.

 

Валерый, Юрась, Павел

Пастаяў я з хлопцамі, пагутарыў. Павел быў настроены па-баявому – надалей настойвае на закрыцці рэстарацыі. Аптымістычна ён ацэньваў нядаўняе звальненне ключавых чыноўнікаў мінкульта (Дрыга, Яцко) – маўляў, гэта знак, што хутка ўсё зменіцца. Спыняў аўтамабілі і тактоўна прапаноўваў пасажырам буклеты. Дзеля-мадзеля і я ўзяў буклецік на мелаванай паперы – нейкая фірма раздрукавала яго для пратэстоўцаў бясплатна.

Папраўдзе, не пераканалі мяне ні размовы, ні друкаванае пасланне («рэстаран на чалавечых костках» – кідкі лозунг, але ж насамрэч парэшткі расстраляных на гэтым месцы не былі выяўлены). Вялікага сэнсу ў «асветніцка-місіянерскім» пратэсце зараз не бачу, хоць Павел і казаў, што многія ў выніку адмовіліся ад заездаў ва ўстанову, якая цяпер нясе вялікія страты. Усё ж рэстаратары нештачкі зарабляюць на кейтэрынгу… Можна як заўгодна ставіцца да Леаніда Зайдэса, але ён выглядае ўпартым, мэтаскіраваным бізнэсоўцам.

Выйсцем было б ці то дабіцца вяртання 150-метравай ахоўнай зоны праз суд, ці пабудаваць ля кальцавой дарогі аналагічны рэстаран ды перавабіць наведвальнікаў, ці штодня выводзіць да ўезду ў «Поедем поедим» па 100-200 чалавек, блакуючы шлях, каб у адказ на разгон(ы) прыходзілі б новыя пікетоўцы. Паколькі ўсё пералічанае – са сферы фантастыкі, выпадае шукаць кампрамісу (варыянт улетку я выкладваў; магчымыя, зразумела, і іншыя).

Год цяжкі, але здаралася і нямала добрага. Вось нястомны Іосіф Шкляр (аka Iossi Schkr) месяцы тры таму падрыхтаваў інфарматыўны фільм пра Валожынскую ешыву, ды яшчэ з англійскімі субтытрамі. Вось гэткі ж нястомны Алесь Астравух едзе на чарговую «літвацкую экскурсію» пад эгідай «Арт Вандроўні» (канец верасня) і ладзіць «нясумную лекцыю» пра маме-лошн у «Арт Сядзібе» (сярэдзіна лістапада).

Самому мне сёлета пашчасціла чытаць вершы на ідышы перад шырокай публікай 4 разы (у сакавіку, верасні і двойчы – у кастрычніку). Столькі ж ідышных выступаў было ў мяне за 3 папярэднія гады (2015–2017 гг.) – чым не доказ прагрэсу? 🙂

Калі сёлета чытачы выказалі цікавасць да паэмы Рыгора Кобеца «Палестына», я перанабраў яе для сайта. Зараз прапаную слаць заяўкі на паэму Тодара Кляшторнага «У дарозе» (1927), дзе быў апісаны антыяўрэйскі пагром. Твор цытаваў Андрэй Хадановіч у сваёй леташняй лекцыі, прысвечанай Т. Кляшторнаму, – гл. тут. Абяцаю набраць «У дарозе» цалкам, калі заявак да 07.12.2018 паступіць усяго тры (а не пяць). Міўца 🙂

І пра дзіўнае. Чым далей у лес, тым раней ставяць у Мінску навагоднія елкі. У 2018 г., напрыклад, святочнае дрэва каля Прытыцкага, 27 (лядовы Палац спорту) сканструявалі 12-13 лістапада, а некалі было – у канцы месяца… Катэгарычна чакаю ад сваёй аўдыторыі тлумачэнняў гэткага феномена!

«Вольфаў цытатнік»

«Розніца паміж Рашай і Беларусяй прыкладна як паміж выправіцельнай калоніяй і псыхіятрычнай лякарняй. У лякарні чысценькія ходзяць і харчуюцца з дыетычнага стала, толькі дурныя. Элемент дзікунства і там і там» (Фёдар Жывалеўскі, 14.10.2018)

«У кароткатэрміновых прагнозах памыляюся, у даўгатэрміновых не ўдзельнічаю. У інтэрнэт не зазіраю. Гэта ўсё адно, што разганяць туман рушніком. І, выбачаюся, дупай хвалі адбіваць» (Міхаіл Жванецкі, 06.11.2018)

«Весці дзённік са спазненнем – гэта, так ці інакш, літаратура» (Міхаіл Рубін, «Дзеяслоў», № 4/2018).

Вольф Рубінчык, г. Мінск

23.11.2018

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 23.11.2018  15:00

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (33)

Снежаньскі мінскі шаломчык!

У 31-й серыі, калі помніце, мы задаліся пытаннечкам, чаму ў беларускіх лібералаў з канца 1990-х гадоў усё многае ідзе коса-крыва і хто тут вінаваты: Лукашэнка? ФСБ? Самі дзеючыя асобы і выканаўцы? Лібераламі ў 1990-х называлі багата каго, але ў рамках нашага серыялу гэта – палітызаваныя асобы, якія выступалі не за камуністаў, не за рэстаўрацыю імперыі і не за «нацыянал-патрыётаў», а, умоўна кажучы, за «рынак» 🙂 Калі не ўнесці долю ўмоўнасці, то давядзецца бясконца высвятляць, хто быў сапраўдным аматарам свабоды, а хто пагуляць выйшаў…

Пачаць з таго, што без падтрымкі «лібералаў» 39-гадовы Аляксандр Лукашэнка (які абапіраўся, зразумела, і на былых партакратаў тыпу Сініцына і Ціцянкова, а таксама на «сілавікоў» ды землякоў) у ліпені 1994 г. не прыйшоў бы да ўлады. Булахаў, Ганчар, Лябедзька, Майсеня, Нісцюк, Фядута, Чыгір – усе яны «дзеці перабудовы», якія верылі ў гарбачоўскую галоснасць і вертыкальную мабільнасць, прынамсі для сябе і сваіх паплечнікаў. Ніхто з іх, адрозна ад Кебіча і яго каманды, не займаў высокіх пасад ні ў познесавецкі, ні ў «шушкевіцкі» час.

Згадзіліся працаваць з Лукашэнкам і тыя, хто перад выбарамі не ўваходзіў у яго каманду, а менавіта, Станіслаў Багданкевіч (старшыня Нацбанка да верасня 1995 г.), Аляксандр Сасноў (міністр працы і сацыяльнай абароны да лістапада 1996 г.). Не кажучы пра масу іншых, менш прыкметных чыноўнікаў. Апрача папулізму («Запусціць заводы», «вярнуць народу тое, што ў яго забралі», «пасадзіць карупцыянераў»), былі ж у маладога кандыдата і абяцанкі падтрымліваць прадпрымальніцтва, гарантаваць свабоду СМІ – гэта ён гуляў на кантрасце з Кебічам, які закрыў радыёстанцыю «Беларуская маладзёжная»… Гаварылася і пра тое, што трэба, замест каб даць людзям «рыбу», навучыць іх «лавіць рыбу» – у інтэрв’ю мінскай яўрэйскай газетцы «Мабат» (цяпер ужо і забыліся, што такая выходзіла).

Што кур’ёзна, Лукашэнка ўлетку 1994 г. адмовіўся ад сацыяльнай кампенсацыі «на хлеб і малако» для сваіх дзяцей (абы папоўніць бюджэт) і абяцаў таксама ахвяраваць частку зарплаты – рыхтык Дональд Трамп 🙂 Заява «нашага» настолькі расчуліла літаратара Уладзіміра Максімава, што той напісаў аж у «Правду»: «прэзідэнтам стаў сумленны чалавек… і вось Вам мая рука». Бокам многім з жыхароў Беларусі вылезлі тыя хлеб і малачко… Чаго не разумеў вядомы пісьменнік-антыкамуніст 22 гады таму, сцяміў адстаўны санітар Уладзімір Рабіновіч у лістападзе 2016 г. Амерыканскі пенсіянер, выхадзец з Мінска, разважаў пра Трампа так: «Ён паспеў толькі адмовіцца ад сваёй прэзідэнцкай зарплаты на карысць дзяржавы, 400 тысяч долараў за год. Гэта папулісцкі жэст…»

Будзьма шчырымі, першыя пару год у лібералаў да Лукашэнкі асаблівых прэтэнзій не было. Той іх рэцыклізаваў, як пазней Пуцін скарыстаў Касьянава і Кудрына, а зусім нядаўна – Бялых і Улюкаева. Сцярпелі і «прэзідэнцкую вертыкаль» увосень 1994 г., і «белыя плямы» ў газетах у снежні 1994 г. (праўда, Фядута падаў-такі ў адстаўку, cышоў у студзені 1995 г.), і збіццё дэпутатаў з «нацыянальна-патрыятычнага» лагеру ў сценах Вярхоўнага Савета ў красавіку 1995 г., і рэферэндум з «Дзецьмі хлусні» ў маі 1995-га… Адносіны разладзіліся ў кагосьці (Лябедзька) к восені 1995 г., а ў большасці – толькі ў 1996-м, тады, калі Лукашэнка з таварышамі вырашылі замацаваць самаўладдзе прэзідэнта юрыдычна. Мабыць, камусьці стала няёмка перад сваім сумленнем… або перад Захадам. Найбольш шчырым, відаць, быў Віктар Ганчар, які сышоў з пасады віцэ-прэм’ера, грукнуўшы дзвярыма, яшчэ на пачатку снежня 1994 г.

Тыповы прыклад доўгацярплівага беларускага ліберала – Андрэй Саннікаў. Пра 1994-1996 гг. ён успамінаў у 2010-х так: «Фармаванне лукашэнкаўскай улады завяршылася разгонам апошняга выбранага парламента і поўнай перамогай люмпена над партнаменклатурай. Нейкі час МЗС, у якім я працаваў, заставаўся ў баку ад гэтай барацьбы… Вельмі хацелася грукнуць дзвярыма пасля фальшывага рэферэндуму [май 1995], пасля якога з’явіліся ў Беларусі гэтыя несамавітыя савецкія герб і сцяг. Але ўжо было вельмі многа пачата ў разных сферах і трэба было завяршыць пачатае. Сябры таксама раілі яшчэ пацярпець. Але ў прынцыпе, сваё рашэнне (сысці з пасады намесніка міністра замежных спраў – В. Р.) я прыняў іменна тады, пасля “рэферэндуму” 1995 года». Ды працаваў ён на пасадзе яшчэ ажно паўтара года, да лістапада 1996 г. Цікава, як А. С. разжоўваў замежнікам выказванні свайго «шэфа» пра Гітлера ў лістападзе 1995 г., але хто ж нам праўду скажа?.. Да восені 1996 г. дацягнуў на пасадзе намесніка старшыні Гродзенскага гарвыканкама і Аляксандр Мілінкевіч, якому наканавана было стаць «аплотам беларускай дэмакратыі» ў другой палове 2000-х. Быў яшчэ Міхаіл Марыніч (1940-2014), міністр і пасол, – той увогуле трымаўся за партфель да 2001 г.

Ні Мілінкевіч, ні Саннікаў, ні нябожчык Марыніч не мае героі – думаю, чытачы здагадаліся, чаму, а хто не здагадаўся, тым доўга прыйдзецца тлумачыць… І фраза «за што змагаліся, на тым і падарваліся», дарма што не пазбаўлена здаровага глузду, не зусім выражае маё стаўленне да многіх з пералічаных асоб: усё ж лібералам, шукальнікам кампрамісаў я спачуваю, а найперш тым, хто адседзеў. Вінаваты ў іх няўдачах, вядома, не толькі яны самі…

Трэба прызнаць, што таму ж Лябедзьку не бракавала зацятасці: пасля чарады паражэнняў (2004, 2008, 2012…), праз 16 год пасля таго, як ён узначаліў Аб’яднаную грамадзянскую партыю, удалося прапхнуць у палату прадстаўнікоў адну кандыдатку ад АГП. Пакуль дачка мільянера Канапацкая не робіць відавочных глупстваў. Чытаю ў газеце «Крыніца» за снежань 2016 г.: «Па выніках круглага стала [17.11.2016] было дамоўлена, што… Ганна Канапацкая ініцыюе змяненне заканадаўства дзеля дэалкагалізацыі насельніцтва Беларусі і вынесе адпаведныя прапановы на вясновую сесію парламенту». Пажадаем ёй поспеху: паводле звестак Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, Беларусь – адна з самых пітушчых краін… Агульнае спажыванне алкаголю перавышае ізраільскае ў 5-6 разоў.

Як для каго, а для мяне параўнанне дзвюх краін пры Лукашэнку і Нетаньягу, распачатае ў мінулай серыі, – захапляльны занятак. Паглядзім, як мяняўся валавы ўнутраны прадукт у разліку на сярэдняга жыхара за 2010-2015 гг.

ВУП на жыхара па парытэту пакупніцкай здольнасці, USD Прырост
Гады 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2010-2015
Беларусь 15703 16603 16906 17085 17348 16621 +5,85%
Ізраіль 29653 30574 30873 31318 31521 31671 +6,8%

Здавалася б, нічога страшнага: у Ізраілі ВУП вырас, нягледзячы на байкоты і абстрэлы, – і ў нас падрос на 918$ (праўда, у 2016-м, скарэй за ўсё, упадзе да ўзроўню 2010 г.)… Ды зноў жа, якім коштам?

Золатавалютныя рэзервы, у мільярдах USD Прырост
Гады 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2010-2015
Беларусь 5,03 7,86 8,09 6,66 5,07 4,17 -17,1%
Ізраіль 70,91 74,87 75,91 81,79 86,1 90,58 +27,7%

Лічбы гавораць самі за сябе: адны праядалі, другія… Магчыма, за назапашанае золата, або за што іншае, нейкія энтузіясты 06.12.2016 паставілі «Бібіку» прыжыццёвы помнік у Тэль-Авіве. Праўда, у той жа аўторак скульптуру прыбралі па распараджэнні мэрыі – і дарэмна, маглі б вынайсці нешта больш крэатыўнае. Напрыклад, прычапіць статуі вусы або перарабіць у Дарта Вейдэра, як тое летась учынілі ў Адэсе з помнікам Леніна 🙂

* * *

10 гадоў як няма з намі Давіда Ёнавіча Бранштэйна, славутага шахматнага гросмайстра і літаратара. У 2004 г. ён пераехаў жыць у Беларусь хворы і расчараваны («дарэмна я займаўся шахматамі, лепей бы сельскай гаспадаркай»); здаецца, і вестка пра дадатковую пенсію ад ФІДЭ яго не пацешыла. Сустрэча з Бранштэйнам у «Вяснянцы» (прасп. Пераможцаў, 83; там жа, дарэчы, праходзілі першыя шахчэмпіянаты Саюза беларускіх пісьменнікаў) пакінула ў мяне гаркавы прысмак; тым не менш я рады, што абмяняўся некалькімі сказамі з вялікім шахматыстам, і нават захавалася калектыўная фотка з ім…

Пасля традыцыйнага навагодняга бліцтурніру ў клубе «Вяснянка» (снежань 2005 г.). Мэтр – крайні злева, у турніры не гуляў, а мне ўдалося выйграць чайнік.

Бранштэйн быў адным з рэдкіх дзеячаў, на смерць якога (05.12.2006) адгукнуліся такія розныя выданні («малашахматныя»), як «Наша Ніва», «Советская Белоруссия» і «New York Times». У «НН» № 46, 2006 успомніў я «Вяснянку»: «Ён моўчкі хадзіў між столікамі, аб нечым разважаў. Сваю кнігу “Міжнародны турнір гросмайстраў” падпісаць адмовіўся: “Ат, сярэдненькая кніга…”».

У лепшыя часы: Д. Бранштэйн (справа) гуляе ў Мінску матч у «рапід» з майстрам А. Любошыцам. Красавік 1987 г. Фота з «Шахмат, шашек в БССР».

Раз пайшлі згадкі пра шахматы і шахматыстаў, то звярну ўвагу на тое, што дзеецца на Карла Маркса, 10. Файная ёсць прымаўка: «Калі сабаку няма чаго рабіць, ён… будку фарбуе». Усе праблемы галіны па стане на 24.11.2016, відаць, самаліквідаваліся, і начальства Беларускай федэрацыі шахмат з палёгкай абрынулася на расійскага майстра Ціхана Кошыля, 1939 г. нар. Ён у 2014-2016 гг. прыязджаў на тутэйшыя турніры і «дастаў» некаторых так, што яны размазалі яго грахі на дзве старонкі.

Пачытайце самі і вырашыце, заслугоўваў Ц. С. Кошыль пажыццёвай дыскваліфікацыі або не. Як на мой одум, рашэнне выканкама БФШ юрыдычна не абгрунтаванае, выканана ў найгоршым стылі постсавецкіх судоў. Ціхана Сцяпанавіча двойчы назвалі «Сяргеевічам», ды тое паўбяды. Галоўнае – «шматлікія парушэнні рэгламентаў спаборніцтваў», «неадэкватныя і агрэсіўныя паводзіны» павінны былі фіксавацца на паперы адразу пасля парушэнняў, у прысутнасці абвінавачанага, а не постфактум, калі ён ужо з’ехаў на радзіму ў Разань. На крайняк можна было і відэа зняць, хаця б на мабільны, а «выключна негатыўнае ўражанне» – не юрыдычны факт. О, гэта ж трэба – асобе, якая падпісвае такія паперкі (Л. Чуро), даверана не толькі грамадскае аб’яднанне, а і аэранавігацыя ў цэлай краіне!..

Уражвае, што старшыня судзейскай камісіі БФШ Васіль Якушаў у лістападзе 2016 г. паскардзіўся сваёй кумпаніі на «неадэкватнасць паводзін» Кошыля… падчас «Grodno Open 2014». Праз 2 з чвэрцю гады! Стары майстар быццам бы «літаральна тэрарызаваў арганізатараў і ўдзельнікаў спаборніцтваў, абражаў і прыніжаў іх». Без заяў ад пацярпелых – не пераконвае… Пагатове сайт БФШ у жніўні 2014 г. з піянерскім задорам распавёў пра міжнародны фестываль у Гродна, ні слова не выціснуўшы пра «нервозную абстаноўку» і тое, што «турнір як свята шахмат» быў фактычна сарваны. «Хто-та ўрот» (С): або В. Якушаў, або А. Арцёмава, «ААА» (аўтарка аптымістычных аглядаў).

Калі да гора-суддзяў дойдуць базавыя паняцці юрыспрудэнцыі, не ведаю. Упэўнены, штучнае раздзіманне канфлікта з пенсіянерам патрэбнае камусьці, каб прыхаваць рэальныя правалы – і на лакальным, і на глабальным узроўнях. У першым выпадку я маю на ўвазе нездаровую сітуацыю ў Бабруйску, якую кіраўнікі федэрацыі/спартовыя ўлады не змаглі/не пажадалі выправіць. У другім – маючы адбыцца ў лютым 2017 г. жаночы чэмпіянат свету ў Іране, дзе ўдзельніцам, насупор міжнародна-прававым нормам, прыйдзецца насіць хіджаб. Як вядома, дэлегат БФШ на асамблеі ФІДЭ ў Баку падтрымаў рашэнне даверыць Ірану арганізацыю чэмпіянату; у лістападзе 2016 г. праблема ў Мінску нат не абмяркоўвалася, хаця ў кастрычніку 2016 г. намеснік старшыні БФШ Уладзімір Гінзбург следам за чэмпіёнкай ЗША Назі Паікідзэ выказаў нязгоду з прымусовай «хіджабізацыяй» шахматыстак. «Наша хата з краю…»

Вольф Рубінчык, г. Мінск

09.12.2016

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 10.12.2016  15:32

Будущее Европы и “брексит” глазами Фаража и Верхофстадта

20/06 10:43 CET  видео / video

Изабель Кумар, “Евроньюс”:

Куда ведет страны Евросоюз? Все более ожесточенные дебаты вокруг “брексита” разделили Соединенное Королевство и наметили линию разлома в Европе. В этом специальном выпуске “Глобального диалога” я беседую с двумя известными членами Европарламента, придерживающимися противоположных точек зрения в этом вопросе. У нас в гостях Найджел Фараж, лидер Партии независимости Соединённого Королевства (ПНСК) и ярый борец за выход Британии из ЕС, а также Ги Верхофстадт, бывший премьер-министр Бельгии и непоколебимый сторонник дальнейшей интеграции в Евросоюз.

– Найджел Фараж, спасибо, что присоединились к нашему “Глобальному диалогу”. Вскоре, возможно, Вы будете потирать руки от удовольствия, если Великобритания решит покинуть ЕС, но, в то время, как голосование приближается семимильными шагами, не появилось ли у Вас некоторых сомнений насчет опасностей, которые могут подстерегать страну в новых условиях?

– Вовсе нет. Вы знаете, я 20 лет проработал в бизнесе, я 20 лет занимался международной торговлей, морскими перевозками через Роттердам, и вот какой вывод я сделал: успешная торговля зависит не от политиков и бюрократов, она существует потому, что потребитель видит товар, он говорит себе: “я хочу этот товар”, “я доверяю производителю”, “я заплачу за него эту цену”.

– Но Вам же хорошо известно, что это прыжок в неизвестность, потому что, скорее всего, будет применена 50-ая статья Лиссабонского договора и наша судьба, судьба Британии, будет решаться 27-ю остальными государствами-членами…

– Давайте на минутку задумаемся – во-первых, о долгосрочной перспективе. Почему поколение моих родителей голосовало за то, чтобы оставаться частью общего рынка? Этому есть две причины: первая – им сказали, что это не политическое решение, второе – это дало нам беспошлинный доступ к европейскому рынку. Что же происходит теперь, сорок лет спустя? Из-за глобализации мы живем в совершенно другом мире, всем заправляет Генеральное соглашение по торговле услугами (ГАТС) и ВТО, а высокие тарифные барьеры никуда не исчезли.

– Но пошлины могут еще вырасти, если мы выйдем…

– Нет! Они не могут этого сделать, это бы противоречило правилам Всемирной торговой организации.

– Вы говорите, что, если мы покинем Единый европейский рынок, то прибегнем к применению норм ВТО… Которая не слишком-то интересуется услугами, которые предоставляет Великобритания.

– Давайте просто представим, из чистого интереса, что Германия, и Франция, и вся еврозона решат рубить сук, на котором сидят, то есть попытаются вступить в противоречия со своим основным торговым партнером – нами, торговля с которым дает им 90 миллиардов евро прибыли в год. Хорошо, самый худший сценарий – это то, что они введут пошлины на наши товары. Пусть так, но общая стоимость этих пошлин будет все равно ниже суммы взносов за членство в ЕС. Мы не будем обязаны следовать
будущим правилам Евросоюза, мы больше не будем обязаны принимать как должное неограниченное свободное передвижение людей и – еще один бонус – мы сможем заключать торговые сделки по всему миру на наших собственных условиях.

– Ангела Меркель, канцлер Германии, сказала, что выход Британии из ЕС – это очень плохая идея…

– Конечно, она так сказала, мы второй по величине плательщик…

– Президент США Обама сказал, что это очень плохая идея, что мы окажемся в конце списка на всех торговых переговорах. ОЭСР сказала, что это плохая идея, так же, как и МВФ…

– Минуточку! У нас нет никаких сделок с Америкой, о каком списке идет речь? Когда я слышу о МВФ, и ОЭСР, и обо всех этих общественно финансируемых группах, маленький колокольчик звенит у меня в голове – и это звон евро. Все эти разнообразные группы уверяют нас в том, что если Британия не присоединится к зоне евро, то прямые инвестиции обрушатся, города перестанут существовать, библейские ужасы настигнут Соединенное Королевство.. Ну, что я могу сказать? Они ошибались раньше, они ошибаются теперь.

– Хорошо, тогда что Вы можете сказать насчет последнего опроса Ipsos MORI – уважаемой организации? Этот опрос показал, что только пять процентов из 639 британских экономистов – и это была случайная выборка…

– Случайная выборка… Конечно, их выбрали не случайно, это же был опрос.

– Это была случайная выборка, это экономисты из Королевского экономического общества и Общества бизнес-экономистов. Так вот, пять процентов из них сказали, что “брексит” приведет к экономическому росту Британии. Только пять процентов.

– Я просмотрел этот опрос, выбор экономистов был не случаен. Так что он не имеет никакого смысла. Послушайте, такое единогласное мнение…

– Конечно, Вы так говорите. Консенсус… Единодушное мнение заключается в том, что это плохая идея, естественно, Вы против такого консенсуса.

– Конечно, я против. Потому я и занимаюсь политикой.
Консенсус 1990-го года говорил о том, что Британия должна присоединиться к механизму валютного курса. Мы должны привязать стерлинг к немецкой марке. И, Вы знаете, все крупнейшие британские политические партии одобрили этот шаг. Профсоюзы поддержали это решение. Но в 1992 году у нас был рекордный обвал биржи, рекордные банкротства в бизнесе, и все это потому, что мы привязали стерлинг к немецкой марке.

И знаете что? Я также был против того консенсуса, что предполагал вступление Великобритании в еврозону, благодаря чему мы избежали кредитного кризиса и обвала 2008-2009 годов.

Честно скажу, они были не правы во всех этих вопросах, а вот я был прав.

– Хорошо, давайте обратим внимание на другой вопрос – вопрос иммиграции, один из важнейших для Британии. Иммиграция прекрасно сказалась на британской экономике, британская экономика растет…

– Конечно, она растет…

– Тогда о каких рисках идет речь…

– Конечно, она растет. Когда в стране население увеличивается в год на полмиллиона, вверх идёт и ВВП. Но в расчёте на душу населения доходы не растут. Если налоги, которые платят мигранты, и размер их соцпакета и можно измерить, то размер бюджета на капитальные расходы оценить уж точно нельзя: новые школы, больницы, дороги… Как нам со всем этим справиться? И вообще, знаете что? Есть вещи поважнее размеров ВВП, и это качество жизни и сплоченность общества.

– Контроль на наших границах. Мы часто видим, как Вы размахиваете своим паспортом.

– Да. Я имею в виду, что никогда не выхожу без него из дома. Британский паспорт – каким это было подарком…

– И Вам, конечно, не нравится, что на нем написано “Европа”.

– Нет. Нет. Я этого не хочу, я бы хотел сжечь их все.

– Да, но тот факт, что у Вас есть британский паспорт, говорит о том, что на въезде в Британию существует пограничный контроль. Мы не являемся частью Шенгенской зоны.

– Мы не можем помешать въезду этих людей. Только если они представляют… Единственные граждане ЕС, которых мы можем остановить на границе, – это люди, представляющие непосредственную угрозу.

– Хорошо, а кого еще Вам бы хотелось остановить?

– Я бы не хотел давать людям с судимостью возможность приехать в мою страну и найти здесь работу. С какой стати? Никакая цивилизованная нация этого не захочет.

– Согласно Директиве граждан Евросоюза от 2004 года, человека можно не пустить на территорию страны, если он в чем-либо подозревается. Я видела эти данные.

– Это должна быть непосредственная угроза. Вот в чем дело. Послушайте, все, что я здесь доказываю, все, чего я хочу для Соединенного Королевства, так это чтобы оно стало нормальной страной. Нормальные страны по всему миру самолично занимаются законотворчеством и сами контролируют свои границы. Вы знаете, что в мире есть 183
страны, которые отмечают дни своей независимости. И все, о чем я прошу, так это чтобы мы стали 184-ой.

– Станет ли жизнь в Британии безопасней после выхода из ЕС?

– Боже мой, конечно! Во-первых, это касается террористической угрозы. Пока мы находимся вне Шенгенской зоны, и я благодарен за то, что мы находимся за ее пределами, мне даже страшно представить разговоры глав Интерпола и Европола о том, сколько экстремистов проникли в Европу. Это меня ужасно беспокоит.

– Но пока мы не в зоне Шенгена, в чем проблема?

– Да в том, что со временем эти люди получают гражданство и могут спокойно приехать в Британию. Но есть и другой, еще более важный вопрос, который мы недостаточно обсудили на международном уровне. Мы знаем, что через неделю после британского референдума здесь пройдет обсуждение формирования Европейской армии. Вот что меня действительно волнует.

– Вы считаете, что Вас демонизируют, когда люди называют Вас расистом.

– О, Боже…

– То есть Вы отказываетесь от своих слов о том, что чем больше мигрантов, тем больше изнасилованных женщин…

– Я этого не говорил, я всего лишь сказал, что есть такой вопрос.

– Ну, если есть такой вопрос, то его поднимаете именно Вы…

– Вы можете сказать, что такой проблемы вообще нет?

– Я бы сказала, что это точно не та проблема, которую стоит раздувать, поскольку таким образом вы запугиваете людей.

– О, понятно, значит мы должны похоронить этот вопрос за плинтусом.

– Нет. Но Вы запугиваете людей, когда говорите, что это проблема…

– 12 дней назад на рок-концерте в Германии произошло 26 сексуальных домогательств… Это запугивание? Мы и это должны скрывать? Смотрите, это очень интересно. Очень интересно. Когда меня спросили про эти домогательства на рок-концерте в Кельне, я думал, что даю самый мягкий ответ, который когда-либо вообще давал. Я сказал, что это проблема, но не сегодняшнего дня, это долгосрочный вопрос. И крайне интересно, что этот мой ответ был тут же растиражирован, хотя есть комментаторы – экс-министры, например, которые говорили гораздо более жесткие вещи.

– Да, но Вы в то же время сказали, что не хотели бы иметь соседей-румынов…

– Я этого не говорил… Это все раздувание какой-то ерунды…

– Вы еще сказали, что мы по уши в разнообразии, так что Вы в состоянии понять, почему этот вопрос расы…

– Нет, нет, нет.

– … расизма прилип к Вам.

– Кто это сказал… Это Эндрю Низер, который работал на Тони Блэра на Даунинг-стрит, сказал, что мы будем по уши в разнообразии, и открыл путь массовой иммиграции в таких масштабах, которых мы никогда не видели раньше. Стоит ли удивляться, что теперь 77 процентов британцев хотят, чтобы мы ввели этот пограничный контроль?

– Теперь парочка заключительных вопросов. Если Вы проиграете и Британия не выберет путь “брексита” – а ведь это была работа всей Вашей жизни – Вы уйдете в отставку?

– Это как спрашивать генерала накануне сражения, что он сделает, если проиграет.

– Именно так, именно этот вопрос я Вам и задаю. Что Вы будете делать?

– Я не могу рассматривать такую возможность. Я же не сумасшедший. Как я могу думать о поражении после бессонной ночи в дороге, после неустанной работы над “брекситом” в течение этих последних дней? Спросите меня после, если все пойдет не так, как я предполагал.

– Хорошо. Тогда дайте мне всего одну причину. Если бы Вам нужно было выделить одну причину, по которой Британия должна покинуть ЕС, в двух словах – почему?

– Потому что единственные, кто имеют право руководить Британией – это сами британцы. Мы должны делать это путем голосования в нашем собственном парламенте.

– Найджел Фараж, большое спасибо, что были с нами.


Биография: Найджел Фараж

  • Фараж – один из самых известных евроскептиков
  • В 1993 году участвовал в основании Партии Независимости Соединенного Королевства (ПНСК)
  • Цель ПНСК – выход Британии из ЕС
  • Был избран евродепутатом в 1999 году


Биография: Ги Верхофстадт

  • Верхофстадт был премьер-министром Бельгии с 1999 года по 2008
  • Стал евродепутатом в 2009 году
  • Верхофстадт возглавляет фракцию Альянс либералов и демократов за Европу в Европарламенте
  • Плодовитый автор многочисленных работ о Европе

Даже для тех, кто ратует за расширение Европы и за то, чтобы Британия оставалась ее частью, “брексит” может быть хорошим шансом. С нами Ги Верхофстадт, председатель фракции Альянс либералов и демократов за Европу в Европейском парламенте.

– Ги Вехофстадт, спасибо, что присоединились к нашему “Глобальному диалогу”.

Как Вы думаете, может ли референдум по “брекситу” стать замаскированным благом? Мне не нужно напоминать Вам, кем является Жан Монне – один из отцов-основателей ЕС, так вот он сказал, что Евросоюз закалится, пройдя через кризис. Может ли это быть необходимым союзу кризисом?

– Я не рассматриваю это как кризис, но скорее как хорошую возможность к изменениям. Это может стать импульсом в нашей истории, который даст нам невероятные возможности.

– Какие возможности?

– Ну, что же, возможность исправить проблемы Евросоюза, поскольку Европейский союз не так уж хорошо работает, Вы можете легко это понять, обратив внимание на миграционный кризис, террористическую угрозу, кризис евро, геополитическую слабость Европы, не так уж сложно признать, что Европа – эта Европа – не работает, как нужно. Так что, для меня, референдум по “брекситу” с положительным или отрицательным результатом – это возможность открыть дискуссию об основных принципах, самих основах, на которых держится Европейский союз.

– Но одновременно Вы таким образом открываете ящик Пандоры, потому что Вы понятия не имеете, что произойдет в дальнейшем. Скажите, если вдруг…

– Ящик Пандоры давно открыт… Потому что все говорят, что мы не нуждаемся в различных типах членства. Я же говорю, что у нас уже наблюдается 28 различных типов членства. Не существует одного Евросоюза. Кажется, в моей книге “Последний шанс Европы” я описываю примерно 12 различных Европейских союзов, существующих сегодня. Так что нам нужно от этого избавиться, и, я думаю, дискуссия вокруг членства Британии – это возможность создать то, что я называю “ключевой группой”, которая пойдет дальше в вопросе интеграции…

– Если Британия решит покинуть ЕС, насколько важно будет представить это как пример для других стран, чтобы быть уверенными, что остальные не захотят ему последовать?

– Большинство всех этих людей хотят остаться в Евросоюзе, но не в том Евросоюзе, который существует сегодня. Нужно обратить внимание на ту огромную разницу между тем, что люди думают об этом Европейском союзе, который не работает и порождает кризис, и – мы уже говорили об этом – о Европе в целом, о Европе как идее, проекте, проекции в будущее. И многие люди – подавляющее большинство – хотят быть частью этой Европы и хотят видеть ее более интегрированной, даже если говорить об обороноспособности.

– Ну, сторонники “брексита” утверждают, что им будет безопаснее вне Евросоюза. Как Вы думаете, это возможно?

– Я вообще не рассматриваю это как мнение. Например, Барак Обама сказал, что выход Британии из ЕС был бы глупостью. Если мы не решим проблемы, если мы не реформируем этот Европейский союз, все больше и больше людей, уверяю Вас, будут популистами, националистами, пойдут голосовать за националистские и популистские партии, а также партии евроскептиков. Именно по этой причине в своей книге я привожу критику евроскептиков и популистских партий. Они правы, когда критикуют этот Евросоюз, но они ошибаются, когда говорят, что решением проблемы является возврат в прошлое к старому типу национальных государств 19-го века.

– Один из главных аргументов людей, выступающих за “брексит”, – это проблема иммиграции.

– Да.

– Многие из кампании за выход из ЕС сыты по горло, например, свободой передвижения, они считают, что Британия перенаселена. Вы сторонник пересмотра вопроса свободы передвижения?

– Нельзя говорить о свободе передвижения в целом по Европе, потому что в Европе мы наблюдаем нехватку трудовой мобильности, в Европе она в десять раз ниже, чем, например, в США. Одним из последствий этого является тот факт, что в Европе остаются незанятыми два миллиона вакансий, два миллиона рабочих мест остаются свободными. Но то, в чем они правы, так это в вопросе предоставления убежища, вопросе беженцев. Не существует четкой европейской политики по вопросам миграции и предоставления убежища.

Опубликовано 20.06.2016  16:51