Tag Archives: «Площадь Перемен»

«Бредёт приблизительный воин»

Чем хорошо творчество Бориса Борисыча Г. – отыскать в нём удаётся любые смыслы, и цитаты на все случаи жизни тоже. В данном случае слегонца поюзал песню «Начальник фарфоровой башни» из культового альбома «Треугольник» 40-летней давности. Альбом лучше слушать весь, а если заинтриговала именно эта конкретная песня, вот неплохой кавер от Алексея Вишни, одного из звукорежиссёров позднесоветской группы «Кино»:

Увы, подкисает Вишня и превращается из повелителя музыки в мастера сплетен & инсинуаций (в Беларуси подобный путь проделала внештатная авторка «СБ» Ю. А.; нет охоты пояснять, кто это). Июньский вброс Алексея о «фашизме» у Виктора Цоя (мол, «если ты слаб, то зачем тебе жить»; здесь с 12:13) ниже всякого плинтуса. Докладчик походя извратил и посыл, и собственно текст песни «Мама, мы все тяжело больны» 🙁 Напомнило газетно-комсомольскую писанину 1980-х гг. с критикой рок-творцов, успевшую зацепить меня за живое в детстве.

Белорусская бегунья Кристина Тимановская сумела-таки сказать в Токио «Руки прочь, прочь от меня». Чем это кончится, покажет время; главное, что спортсменка в безопасности. А её бывшие наставники Юрий Моисевич (главный тренер по лёгкой атлетике) и Артур Шумак (старший тренер), судя по расшифровке аудиозаписей, оказались очень приблизительными воинами… Но их, прикрывающих своих начальничков, даже отчасти жалко – с чего там гниёт рыба?

Карикатурист «Немецкой волны» Сергей Ёлкин среагировал оперативно (02.08.2021)

Поменьше, чем поступок Тимановской, но нашумел и выезд из Беларуси Владислава Ковалёва, международного гроссмейстера с текущим рейтингом ELO 2637, уволенного из Республиканского центра олимпийской подготовки по шахматам и шашкам (РЦОП) в конце 2020 г. C 12 до 23 июля с. г. Владислав выступал на Кубке мира в Сочи, где представлял уже не Белорусскую федерацию шахмат, а ФИДЕ. Он дал интервью «Радыё Свабода», поведав о своих перипетиях… Лично я с Владом не знаком и ничего против него не имею, но интервью не впечатлило. Глядите сами.

Перед стартом чемпионата Беларуси в октябре 2020 г. В. Ковалёв, как и некоторые другие спортсмены, отказался подписывать соглашение, запрещавшее несанкционированные контакты с прессой и т. п. «И сразу же в ответ посыпались фразы: „тебя уволят“, „не продлят контракт на следующий год“, „незаменимых нет“, „других подготовим“… Только представьте себе — недавно мне пели дифирамбы, гордились моими успехами, а теперь, оказывается, всё забыто, и я стал ненужным. Терпеть все эти унижения и оскорбления я не хотел».

Во избежание голословности, да и для того, чтобы (возможно) облегчить жизнь другим, гроссмейстер мог бы назвать «адреса, пароли, явки» тех, кто прессовал его по линии министерства. Система системой, но у её «винтиков» есть имена-фамилии… Не желая деанонимизировать своих обидчиков, В. Ковалёв объективно сыграл по её правилам – a может, и хитромудрая редакция «РС» помогла.

Cправочно о РЦОПе: директор – Корчинский Сергей Александрович, замдиректора по основной деятельности – Раткевич Ольга Ивановна, начальник учебно-спортивного отдела – Мочалов Евгений Вениаминович. Старший тренер национальной команды по шахматам – Борсук Юрий Геннадьевич. Кто курирует шахматы в руководстве министерства спорта и туризма РБ (министром пока ещё служит «белорусский военачальник» C. М. Ковальчук), я не знаю, но дал бы ему/ей слово для полноты картины. Мой mail для связи – как всегда, внизу.

Удивительно, кстати, что собеседник «РС» удивился поведению своих «попечителей» – ему ли, много лет входившему в сборную, было не знать, как меняется отношение к «бунтарям», невзирая на их прежние заслуги. Наверняка В. Ковалёв слышал о кейсах своих старших товарищей, неоднократных чемпионов страны Сергея Азарова и Анны Шаревич, но верил, что его-то «барский гнев» не коснётся. Когда федерация слаба, раздираема противоречиями, а ведущие игроки зациклены на своей карьере («снова в бой каждый сам за себя»), чего уж нарекать на то, что «Меня не поддержали некоторые люди, на глазах которых я вырос как шахматист и как личность. С каких пор я сделался для них чужим?»

Владислав не участвовал в чемпионате Беларуси 2021 г. (май), где на Кубок мира отобрался Кирилл Ступак, и позже «пробил» себе место в июльских соревнованиях через президента ФИДЕ Аркадия Дворковича. Пусть так, но cтранно ли, что официальная Беларусь отправила на Кубок – чемпиона Беларуси? Да, гроссмейстер Ступак замыкал десятку белорусских игроков по ELO, а Ковалёв был №1, однако не всё ведь решает рейтинг… Иначе не имело бы смысла проводить турниры претендентов (звание чемпиона мира могли бы разыгрывать 1-й и 2-й номерa по списку ФИДЕ).

Вопреки «РС», В. Ковалёв не «первым среди белорусских шахматистов преодолел планку рейтинга 2700 в классических шахматах». Борис Гельфанд из БССР взял эту высоту 30,5 лет назад, а затем, представляя уже независимую Беларусь, повторял успех в середине 1990-х:

Cправедливости для, «набить» ELO 2700 в конце ХХ в. было куда сложнее, чем в конце 2010-х.

Ещё ляп «Свабоды»: в конце 2020 г. Владислав был якобы «единственным в Беларуси гроссмейстером с рейтингом свыше 2600». Между тем с февраля 2020 г. и до апреля 2021 г. рейтинг минчанина Сергея Азарова равнялся 2604. Позже – 2603.

Азаров в 2013 г.

Публикация «РС» (29.07.2021) подтолкнула к рассуждениям о Ковалёве и Ступаке иные нешахматные медиаресурсы, но лучше б они вовсе не писали о шахматистах, чем так…

ТГ-канал «Еврорадио»:

«Новы час», газета, ушибленная прокуратурой и «Белпочтой»:

Напомню: к 31 июля, не говоря о 01.08.2021, и Ступак, и Ковалёв свои таймы на Кубке мира давно отыграли.

«Классика» мало-помалу заходит в тупик. С конца 2000-х гг. утверждаю, что надо продвигать вольные шахматы (они же шахматы-5039), независимые от всяких РЦОПов, БФШ и ФИДЕ. Поговорил об этом в книжках…

Но, видно, обделён я даром убеждать – за истекшие 10 лет первенства Минска по вольным шахматам устраивались только дважды, в 2012 и 2013 гг. Ещё пару лет спустя по инициативе Вадима Жилко был организован турнирчик по шахматам-5039 среди членов Союза белорусских писателей. Неизвестно, когда удастся повторить, т.к. офис СБП, насколько знаю, по-прежнему заблокирован местной «опричнинкой». Ну, хоть сайт работает 🙂

Почитал беседу Басикирской с Людмилой Кебич – деятельницей, давно возглавившей гродненское отделение «Союза писателей Беларуси». 17 июля Людмиле Антоновне исполнилось 70, и я, конечно, присоединяюсь к поздравлениям в адрес поэтессы, уроженки Волковысского района, но интервью – испанский стыд…

«Нашему государству только 27 лет, той же Америке — больше 100… Шестнадцать лет назад, когда был создан современный государственный Союз писателей…». С такой фамилией и не знать, что Республика Беларусь «гоняла во всю мощь» до 1994 г.?! Но, похоже, г-жа Кебич – не дура, а просто прикидывается ей выгодно делать вид, что государство началось с Лукашенко. Установочка «сверху» такая – одиозные речи актёра Гостюхина как бы намекают.

«Власть отвратительна, как руки брадобрея», – сравнивал Осип Мандельштам. «Государственный Союз писателей», пожалуй, из той же оперы. Даже при Сталине литераторы иной раз делали вид, что автономны. И если нашу организацию, не дай Б-г, всё же прихлопнут, то где-где, а в огосударствленном «общественном объединении» меня не будет.

Новостишка (29.07.2021) с того же sb.by:

Новоиспечённый гендиректор «Керамина» три года, с июня 2018 г., руководил раскидистым Центральным районом, где я родился и живу. «Наша Ніва», запилившая сайт-зеркало вместо «зачищенного» nn.by, резонно заметила, что:

Наибольшую известность Дмитрий Петруша приобрел летом 2020 года. На провластном мероприятии, которое проходило в Киевском сквере Минска, ребята из Дворца молодежи, стоявшие за диджейским пультом, неожиданно включили песню Виктора Цоя «Перемен». Люди на площади живо отреагировали на это, начали аплодировать. Петруша подлетел к колонкам и начал выдергивать из них провода. Также он позвал милицию…

А вот что не упомянуто в «пяти фактах» от «НН».

– Именно в Центральном районе ещё до инцидента 06.08.2020, кратко описанного выше (кстати, в тот вечер Петруша буквально грудью перекрыл Марии Колесниковой доступ к площадке у кинотеатра «Киев», за что его расхвалил пропагандист Придыбайло), началась кампания по срыву бело-красно-белых флагов, с подгонкой грузовиков к балконам и проч.

– Администрация района «душила» образовавшуюся в августе 2020 г. «площадь Перемен», поощряя «ленторезов», и я полагаю, что за трагедию 11-12 ноября глава администрации несёт как минимум моральную ответственность. Первого августа с. г. Роману Бондаренко исполнилось бы всего 32 года; дело о его жестоком избиении буксует (ох, предсказуемо).

Может, назначенец – хотя бы «крепкий хозяйственник»? Чуть сомнительно. Прогулялся я по бульвару Шевченко и прилегающим кварталам (малая часть Центрального района) – далеко не идеально здесь использовались ценные пространства!

«Домашний» разорился и выехал ранней весной 2021 г., но обширный зал по бул. Шевченко, 17 простаивает и в начале августа

А на бул. Шевченко, 24 помещение пустует больше года

«Квартал Короткевича, Мальдиса» (ул. В. Хоружей, 42 и 46/1) в начале этого лета покинули сервисный центр и веломагазин, вселившийся осенью 2020 г.

Бывший бассейн «Орлёнок» на ул. Каховской, 74 реконструируется с июля 2018 г., «конца и края нет». Планировали завершить осенью 2019 г.

Разбитый фонтан у «Киева», о коем писал здесь и здесь, ещё можно объяснить, но и такую малость, как целая скульптура дворничихи во дворе на углу Каховской и Карастояновой, глава района после себя не оставил 🙁 Фото 03.08.2021, то же видел в мае.

Относительные успехи райадминистрации – включение в середине июля с.г. питьевого источника у Комсомольского озера (перед тем о проблеме упоминалось на belisrael, всего трижды) и прошлогоднее благоустройство территории у моей родной школы № 79, ныне гимназии № 34.

Правда, учебное заведение на ул. Азизова, 3 всё больше напоминает казарму, но это уже беда нашего времени. С 1 сентября сулят повсюду в школах турникеты и видеокамеры, много видеокамер…

У «главы государства» был вариант – согласиться на назначение главой «Керамина», где свыше 2000 сотрудников, кого-то из замов директора, уходящего в отставку. Тем более что Александр Яновский, руководивший предприятием с 2012 г., просил об этом 2 года назад, беседуя с Мариной Коктыш:

Хотелось бы, чтобы, когда я уйду, кто-то из моих заместителей сел на мое место. Чтобы не искали директора со стороны. У меня действительно очень квалифицированные заместители, причем молодые люди, примерно вашего возраста [около 40 лет. В. Р.]. И уже с огромным опытом управления! Хотелось бы, что завод достался людям, которые им живут и которые его любят…

А. Яновский с наградой «Человек дела-2019»

Но после волнений 2020 г. подыскали приблизительного «со стороны» – чиновничка, никогда не занимавшегося ни производством керамической плитки, ни её продажей, и даже не курировавшего эти процессы («Керамин» обитает не в Центральном, а в Октябрьском районе Минска). Выводы о здешней кадровой политике делайте сами.

Вольф Рубинчик, г. Минск

03.08.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 04.08.2021  03:33

Что известно о Степане Латыпове

Сегодня, 1 июня 2021 г., в суде Советского района г. Минска начался уголовный процесс по обвинению С. Латыпова в сопротивлении сотрудникам милиции и проч. Примерно в 14:40 подсудимый попытался покончить с собой, предварительно заявив о пытках, а также об угрозах «силовиков» в адрес родственников и соседей.

Его погрузили в машину «скорой помощи» (фото газеты «Новы час») и отвезли, как сообщается, в медицинский центр на ул. Семашко. «Пока Степан Латыпов остаётся под наркозом на аппарате искусственной вентиляции лёгких. Его состояние удовлетворительное, планируется госпитализация», — пишет «НЧ».

Вспомним, что осенью 2020 г. рассказывал о незаурядном минчанине крупный белорусский медиапортал, заблокированный властями РБ пару недель назад…

***

Промальпинист, «лечил» деревья в резиденции. Что известно о задержанном жителе «двора перемен»

TUT.BY 17 сентября 2020, 15:50

Степан Латыпов — житель известного минского «двора перемен». Мужчину задержали 15 сентября. Сейчас он в ИВС на Окрестина. Рассказываем, что о нем известно.

Степан Латыпов — один из активных жителей двора на Сморговском тракте — Червякова. Он вместе с другими местными стоял у стены, на которой в очередной раз возродился мурал с «диджеями перемен».

Степан просил у появившихся во дворе милиционеров представиться, те отказались. В итоге мужчину жестко задержали и унесли в автомобиль прибывшие на подмогу силовики в оливковой форме.

Через несколько часов Степана Латыпова привезли к дому для следственных действий, замок входной двери в квартиру взломали. После обыска стало известно, что мужчина задержан по подозрению по статье 293 Уголовного кодекса РБ (Массовые беспорядки). Степан заметно хромал.

Адвокат Илья Перхальский из адвокатского бюро «Вердикт» говорит, что по состоянию на 17 сентября Степан Латыпов находится в ИВС на Окрестина…

— Обвинений ему не предъявляли. Он просил передать, что благодарит всех за поддержку.

Степан Латыпов один живет в квартире в доме № 1 на Сморговском тракте. Ему 40 лет, директор компании «Беларбо». Степан — промышленный альпинист с узкой специализацией — арборист, он «лечит» деревья на высоте.

В компании «Беларбо» TUT.BY рассказали, что надеются на скорое возвращение директора.

— Мы поразились происходящему, не ожидали, что его задержат. Надеемся, что в ближайшие дни он к нам вернется. Непосредственно Степан занимается на высоте лечением деревьев от насекомых-вредителей, болезней. У него опыт работы больше десяти лет. Он высококвалифицированный специалист, читает лекции в БГТУ, в Минприроды.

Компания Степана Латыпова пилит опасные деревья на кладбищах, в парках, скверах, а в другое время года занимается обработкой от вредных растений, например от борщевика Сосновского.

Компания сотрудничает с «Дипсервисом».

— Сам Степан не раз «лечил» деревья в резиденции президента, было такое, — говорят коллеги.

Судя по страницам в соцсетях, Степан Латыпов занимается виндсерфингом и дайвингом. В Минске у него нет родных. Жители «двора перемен» характеризуют его так: очень приятный сосед. Местные рассказывают, что у Степана несколько лет жил домашний питомец — ежиха.

Люди уже носили в ИВС на Окрестина передачу для Степана, но не уверены, что он ее получил.

Активности во дворе жители Сморговского тракта — Червякова продолжают.

— Вчера записали красивое видео в темноте, с фонариками. Думаем, что бы сделать еще. Мурала с «диджеями перемен» пока нет. Сегодня ночью вывесили над стеной бело-красно-белый флаг, но утром его кто-то снял.

Двор на Сморговском тракте стал известен после выборов, когда местные стали активно общаться. Здесь появился мурал с диджеями, включившими «Перемен» во время официального мероприятия в минском сквере, жители вывешивали между домами огромный флаг, а также проецировали на стену высоток «Пагоню». Вместе люди проводят во дворе вечера: разучивают национальные танцы и устраивают флешмобы.

***

«В шоке от того, как поступили со Степаном». Соседи, коллеги и близкие — о жителе «площади перемен» Латыпове

Катерина Борисевич / TUT.BY

1 октября 2020, 17:07

«Герой XXI века не применяет насилия и свято чтит закон», — такое письмо на днях пришло из изолятора от Степана Латыпова. Того самого жителя «площади перемен», ставшего на защиту легендарного мурала, когда люди в балаклавах снова пытались его закрасить. В тот же день Латыпова задержали, позже госканалы сообщили: якобы он собирался использовать яд против силовиков. TUT.BY пообщался с соседями, коллегами и девушкой Степана Латыпова, они рассказали, почему не верят в официальную версию, откуда взялись 94 административных протокола, уголовное дело по мошенничеству, зачем фирме нужен был яд и показали множество благодарственных писем от госучреждений в адрес Степана.

С соседями Степана Латыпова, жителями «площади перемен», мы встречаемся возле известного мурала. В прошлом здесь были изображены диджеи, сам Латыпов, сегодня — это белая стена. Накануне люди решили привести ее в порядок, чтобы позже здесь появилось изображение. Какое — пока секрет.

Две недели назад на этом же месте стоял Степан Латыпов, он просил людей в штатском, пришедших в очередной раз закрашивать диджеев, представиться, пояснить, что нарушают люди, в итоге Латыпова задержали и водворили в изолятор. Его подозревают по статье 293 УК (Массовые беспорядки) и еще, по версии МВД, он якобы хотел применить яд против силовиков.

— Давайте проверим почтовый ящик, вдруг он написал письмо, — Лера, девушка Латыпова, предлагает нам зайти в дом.

Поворачивает ключ в ящике, оттуда вываливается несколько писем, но не от Степана Латыпова. Пока единственное письмо дошло лишь одной из жительниц «площади перемен».

— В дворовом чате написали: если кто-то хочет высказать слова поддержки Степану, пишите на Володарку, мы и написали, — рассказывает TUT.BY Юлия.

Соседи задержанного тут же находят письма, одно адресовано Степану, второе — его ответ: «Герой XXI века не применяет насилия и свято чтит закон».

«Если у тебя есть позиция и ты не боишься ее отстаивать, то будь готов к Окрестина»

Степану Латыпову 40 лет, он арборист, специалист по лечению деревьев, его компания «БелАрбо» много лет травит ядами борщевик, борется с короедами, клещами.

Как вспоминают соседи, в квартиру на 16-м этаже Степан заселился четыре года назад, но только этой весной жители «площади перемен» познакомились ближе.

— Такого полета фантазии госканалов никто не ожидал (речь о версии про отравление ядами силовиков. — Прим. TUT.BY), Степан высказывал предположение, что за ним могут прийти. Если у тебя есть позиция и ты не боишься ее отстаивать, то будь готов к Окрестина. Думал, раз у него ИП, наверное, будут искать неуплату налогов, но такое невозможно было предсказать, — говорит Лера, девушка Степана.

Мы поднимаемся на 16-й этаж, квартиру Степана можно узнать сразу: после того, как в ней побывали силовики, металлическая дверь деформирована. На ней — наклейка мурала с диджеями и самим Латыповым.

— После обыска убиралась здесь, но не до конца. Что интересно, из квартиры вынесли все бело-красно-белые флаги, а красно-зеленые оставили, — комментирует Лера, когда мы переступаем порог. В квартире всё еще разбросаны некоторые вещи.

По словам близких, Степан Латыпов родом из Молдовы, когда ему исполнилось 14 лет, семья переехала в деревню Ивановского района. Одно время Латыпов жил и учился в Великобритании, там же освоил уникальную профессию — арборист.

— Лет десять назад Степан открыл свою компанию, начинал на родине в Ляховичах, потом перебрался в Минск. Мы работаем по всей стране, были в Беловежской Пуще, несколько лет обслуживали резиденцию в Острошицком городке, последний раз — этой весной, делали обрезку деревьев. Конечно, наши сотрудники проходили проверку службы безопасности, давали свои паспортные данные, — рассказывает TUT.BY один из коллег Степана Латыпова.

— По телевидению его хотят выставить маргиналом. В 2013 году от Степана некрасиво уходила бригада: забрала веревки, системы и ему пришлось как-то реагировать, после чего на него написали заявление (госСМИ сообщали про уголовное дело по статье «Мошенничество». — Прим. TUT.BY). Это был конфликт, но дело до суда не дошло. Что же касается протоколов, лично на Латыпова зарегистрировано несколько автомобилей компании, на них ездят разные люди, попадают под фотофиксацию — и все штрафы приходят Степану. Вот откуда более 90 протоколов.

«Разве удивительно, что у фирмы, которая травит жуков, нашли яд?»

Коллеги уточняют: Латыпов постоянно ездил на курсы повышения квалификации, принимал участие в конференциях в Португалии, Испании, Израиле.

— Кто такие арбористы? Мы садовники-высотники, это как медицина для деревьев, лечим их от определенных заболеваний. Таких специалистов в стране около сотни, — говорят те, кто работает с Латыповым не первый год. — Степан знает несколько иностранных языков: английский, португальский, испанский.

Лера считает, что Степан сильный человек и со всем сможет справиться.

Как доказательство того, что Латыпов профессионал, TUT.BY показывают многочисленные письма госучреждений, которые остались довольны работой компании: «Агат-электромеханический завод», «Горизонт», Лицей БГУ, Белорусский государственный педагогический университет, Воложинская районная инспекция природных ресурсов и охраны окружающей среды… Уже после задержания Латыпова характеристику ему дал католический священник из Докшиц Виталий Бондаренок.

В 2013 году во время реставрации костела святого Андрея Апостола в Слониме Латыпов вырубал старые и больные липы, которые в любой момент могли упасть на людей и костел.

«Калі казаць пра чалавечыя якасці спадара Сцяпана Латыпава, ён вылучаўся адкрытасцю і разуменнем. Гэта можна было ўбачыць ў адносінах да нашай парафіі, якая мела сціплыя фінансавыя магчымасці. Калі я ад імя парафіі асабіста дамаўляўся са спадаром Сцяпанам на выкананне пэўных прац, ён заўсёды браў пад увагу матэрыяльны фактар нашай парафіі і досыць значна зніжаў кошты работ, ахвяруючы свой час і сілы. (…) Спадар Сцяпан дэклараваў сабой высокі ўзровень асабістай культуры, будучы чалавекам інтэлігентным, добрапрыстойным і законапаслухмяным грамадзянінам», — указано в характеристике.

Наши собеседники не верят, что Степан мог кого-то отравить ядами. Еще один его коллега рассказывает про вещества, названные по телевидению:

— Дифосфина в компании не было вообще, мы с ним не работали, если это вещество распылить, оно сразу воспламеняется. Что же касается дакфосала, он действительно относится к первому классу опасности. Но эти обвинения из серии, как найти в аптеке препарат по рецепту. Разве удивительно, что у фирмы, которая травит жуков, обнаружили яд? Дакфосал, препарат в таблетках, закупался для одного заказа. Компания, которая поставляла рис, обнаружила в партии долгоносика, вредителя нужно было уничтожить. Для этого раскладывались таблетки дакфосала. Для потребителя это абсолютно безопасно. В основном мы веществами третьего класса опасности обрабатывали сосны от короеда, например боролись с жуком в элитном закрытом коттеджном поселке Ясная Поляна. Я в шоке от того, как поступили со Степаном, он сделал очень много для нашего государства, выполнял тяжелый труд и делал это добросовестно.

По информации одного из друзей Латыпова, Степан входил в предвыборный штаб Виктора Бабарико.

«Делается все, чтобы люди испугались, перестали общаться и сидели дома»

Пока мы разговаривали с Лерой, рабочие привезли новую дверь в квартиру Степана Латыпова. Говорят, за последнее время это второй такой заказ: заменить дверь после прихода силовиков.

— Степан делился: на него большое впечатление произвели девушки, которые после всех зверств бесстрашно 12 августа вышли на акцию солидарности. Купил большой букет и раздал им цветы. Степан сильный, он справится со всем, — уверена Лера.

Моменты раздачи цветов попали на видео

В это верят и соседи Латыпова. У одного из жителей домов, Сергея, одна просьба: написать, что Степан «настоящий человек, добропорядочный и честный», а на его месте мог оказаться любой.

— Как-то собрались во дворе показать детям мультики, приехала милиция, мы долго спорили с подполковником, он сказал: «Дети должны смотреть мультики дома». Потом говорили, что мы кому-то мешаем, но на вопрос, какой закон запрещает быть до 23.00 на улице, ответа не последовало. Всё, что происходит с нашими домами — бесконечные штрафы, проверки, — делается для того, чтобы люди испугались, перестали общаться и сидели дома. Раньше, когда не было интернета, было нормально проводить время вместе во дворе, это даже приветствовалось, а сейчас за это нам выписывают штрафы по надуманным причинам, — высказывается Сергей.

По мнению Натальи, еще одной жительницы «площади перемен», Степан — «простой белорусский парень, выразивший свое мнение».

— Человек, который хочет совершить преступление, явно бы не светился и не просил бы людей в штатском отойти от стены, — уверена женщина.

Она подключилась к нашей беседе случайно, шла выбрасывать мусор, поставила пакеты на землю и долго говорила про Степана Латыпова. На вопрос, можно ли назвать Степана местным активистом, жительницы известного двора Юлия и Надежда смеются: «Нет, каждый из нас активный. Кто увидел первым из окна, что мурал хотят зарисовать, тот и выбегает».

У Надежды, кстати, тоже недавно задержали мужа: он с соседом вышел убрать мусор во дворе.

Надежда и Юлия продолжают поддерживать Степана Латыпова после задержания.

— В тот вечер у нас выступали актеры Купаловского театра, люди пили кофе, чай, ели печенье. Как потом сказали супругу в РУВД, якобы поступил звонок: шумно на площадке. Приехали люди без формы и задержали мужа с соседом. Накануне кто-то принес листовки про ковид, с ними муж и приехал в милицию, — смеется Надежда. — Отпустили на следующий день без протокола. Недавно из РУВД пришло письмо, дело прекращено.

— Наше отношение к Степану после задержания не изменилось, все понимают абсурдность ситуации, — отмечает Юлия. — Приходят люди из других районов нас поддержать, приезжают курьеры: «Так это вы? Молодцы!». Вчера была пожилая женщина, сказала, что благодаря нам верит в перемены. Как теперь руки опустить?

Опубликовано 01.06.2021  20:41

Май драматычны і трывожны (В. Р.)

Шалом. У прынцыпе, загаловак – усё, што вам трэба ведаць пра маё самаадчуванне, дый пра далейшы тэкст. Але… Наконт «атмасферы татальнага страху» ў Беларусі паспрачаўся б – у прыватнасці, з «Еўрарадыё». Так, «оптам» прымаюцца манструозныя папраўкі ў заканадаўства, палітвязням за закрытымі дзвярыма судоў раздаюць драконаўскія прысуды (напрыклад, Паўлу Севярынцу і Сяргею Спарышу – сем і шэсць гадоў калоніі), у калоніі памёр палітвязень, партал tut.by прыдушаны «фінансавай міліцыяй» ды мінінфармам.

Збянтэжыла, што адносна малады чалавек – мінспортаўскі начальнік нацыянальнай каманды па шахматах – узяў на ўзбраенне рыторыку 1930-х гадоў…

З ліста Ю. Борсука ад 12.05.2021, апублікаванага на openchess.by. Я б на месцы суддзі чэмпіянатаў РБ усё ж не выказваўся «ад імя і па даручэнні» шахматыстаў краіны

Трыста смерцяў ад COVID-19 штомесяц (паводле афіцыйных звестак) аптымізму таксама не дадаюць. І тым не меней запалоханасць грамадства дыскрэтная, а не татальная.

У ноч на 8 мая нейкія зухі, скарыстаўшыся з адсутнасці віжоў, аднавілі мурал на мінскай «Плошчы Перамен»… Але ўжо к 10:30 08.05.2021 ён быў зафарбаваны; неўзабаве ў дворык вярнуліся міліцэйскія патрулі. Было і стала

Ёсць такая думка – мяркую, тыповая: «У нас зараз антыжнівень, і пакуль што не зразумела, калі ён скончыцца. Розніца паміж антыжніўнем і жніўнем [2020 г.] у тым, што тады ўсе падзеі выклікалі спадзяванні на пазітыўныя перамены ў краіне. Навіны сёння – гэта контррэвалюцыя» (Аркадзь Несцярэнка, nmnby.eu, 26.05.2021). Ну, я-та не дужа зачароўваўся жнівеньскімі падзеямі, таму не расчараваны дазвання, і цяпер не так «балюча падаць». Вернемся на 9 месяцаў назад?

Пасля правалу перамоў аб зняцці кандыдатур Дзмітрыева і Чэрачня на карысць Ціханоўскай размовы пра тое, што «грамадства яднаецца», і без таго мала абгрунтаваныя, гучаць як летуценні… Да згуртавання альтэрнатыўных сіл у Сінявокай – як да Масквы пехатою (03.08.2020).

З нэймінгам у альтэрнатыўных сіл нешта зусім не бліскуча. Уцякач з Беларусі Валерый Цэпкала, які прапанаваў стварыць «Фронт нацыянальнага ратавання», няйначай настальгуе па сваёй дыпламацкай маладосці. Арганізацыя з такой назвай («Фронт национального спасения», ФНС) актыўнічала ў Маскве пачатку 1990-х, у ёй вялі рэй усялякія Зюганавы і Макашовы (13.08.2020).

Не я адзін апасаўся, што «каардынацыйная рада пры Ціханоўскай» будзе эвалюцыянаваць у бок чарговай гаварыльні (успомніўся «Нацыянальны выканаўчы камітэт» – «ценявы ўрад» Беларусі 1998 г.). Як склад прэзідыума рады, агучаны 19 жніўня, так і тое, што прэзідыум вырашыў не выбіраць сабе старшыню (усе сем чальцоў быццам бы раўнапраўныя), не пераканалі мяне ў адваротным (20.08.2020).

Вынікі палітычных баталій падводзіць пакуль што рана, але я схіляюся да думкі, што адміністрацыя РБ у цэлым адбіла пратэстныя хвалі… Прызнайма, што за апошні тыдзень рэакцыянеры скарысталі з памылак «прагрэсіўных колаў» і адваявалі сабе нямала прасторы (31.08.2020).

У катэгорыю ныцікаў/панікёраў мяне за тыя тэксты не запішаце, бо ўсцяж адзначаў і станоўчыя моманты. Справа не ў тым, што аўтар дужа праніклівы… Проста мне даўно за 40, і многае ў жыцці, на жаль ці на шчасце (хутчэй на шчасце, бо «што не забівае, тое робіць мацнейшым»), ужо здаралася. Напрыклад, гісторыя з пасадкай самалёта «Ryanair» у Мінску на фоне «пісьма ад салдат Хамаса» жыва нагадала… эпізод з перахопам аднаго майго сціплага праекта, а менавіта шахматнага часопіса.

Папраўдзе, не было і няма ахвоты заглыбляцца ў акалічнасці інцыдэнту 23 мая. Да афіцыйнай версіі (дакладней, версій, бо паведамленні службоўцаў розняцца) хапае пытанняў, але мяне найбольш уразіла тое, што электронны ліст пра ўяўнае мінаванне самалёта, паводле паштовага сэрвісу ProtonMail, быў адпраўлены ў аэрапорт «Мінск» праз 24 мінуты пасля таго, як з аэрапорта паведамілі пілотам «Ryanair» пра мінаванне. Што нямала гаворыць пра тое, cui bono i cui prodest.

Скажаце, буржуазныя паштары ўсё высмакталі з пальца? Ды наўрад ці. Гэта ж вельмі па-тутэйшаму: зрабіць штосьці пазней, чым трэба, без клопатаў аб прычынна-выніковых сувязях, у спадзеве, што ніхто нічога не будзе правяраць (самае брыдкае, па-мойму, – замоўленыя следчымі «экспертызы», скіраваныя на тое, каб апраўдаць і прадоўжыць арышт «экстрэмістаў»). І, калі што, спісаць праблему на «выпадковасць».

Вось як было з адным звальненнем у пачатку стагоддзя… Паводле Працоўнага кодэкса, наймальнік абавязаны быў пісьмова паведаміць прычыны, з якіх звальняе, але мне падсунулі на подпіс «голы» загад, што само па сабе з’яўлялася падставай для аднаўлення на працы і выплаты кампенсацыі. Калі я звярнуўся з іскам у раённы суд, адказчык прынёс паперку з «абгрунтаваннем» звальнення, змайстраваную постфактум, з якой у дзень звальнення работнік быццам бы адмовіўся знаёміцца. Мае пратэсты не ўразілі ні пракурора, ні суддзю, ні вышэйшыя інстанцыі.

Маладую юрыстку, якая заднім чыслом падпісала акт аб адмове і «вызывающем поведении» (так, гэтае клішэ ўжо тады цыркулявала ў дзяржустановах), неўзабаве таксама зволілі. Знайшоў беспрацоўную, пагутарыў… Ёй было няёмка, але ж адклікаць свой подпіс не пажадала, спаслаўшыся на цяжарнасць і нежаданне «зноў лезці ў бруд з гэтым выдавецтвам». Як той казаў, «я чалавек незлапамятлівы – зраблю зло і забудуся». Бог табе суддзя, Юля Чэ… Прынамсі дзякуючы табе і тваім калегам я лепей зразумеў дробязнасць і помслівасць сістэмы.

Паводле заявы мінадукацыі, мяне ў 2003 г. выпадкова ўзялі на працу ў створаны мною ж часопіс. Загадчык кафедры, былы генпракурор і старшыня канстытуцыйнага суда, у 2015 г. выпадкова праліў каву на ведамасць, пасля чаго была выпраўлена «тэхнічная памылка» ў дачыненні да асоба цэннага студэнта («не залічана» ператварылася ў «залічана»). Калі ў жніўні 2020 г. «Комсомольская правда» крыху асмялела і пачала актыўна асвятляць масавыя пратэсты, у буйной друкарні, падначаленай мінінфармацыі, раптоўна зламаліся машыны для тыражавання газеты. Чамусьці менавіта ў «пратэстным» мікрараёне «Новая Баравая» (не так даўно пабудаваным) знікалі вада і ацяпленне – у лістападзе 2020 г., а потым у студзені 2021 г. Асуджаны закрытым судом Вітольд Ашурак ні з пушчы ні з поля валіўся на падлогу ў шклоўскай калоніі, а 21 мая ўзяў ды памёр у 50-гадовым узросце. У «Боінгу», прыземленым у Мінску 23.05.2021, зусім выпадкова апынуліся Раман Пратасевіч і Софа Сапега, да якіх у КДБ РБ была парачка пытанняў.

Р. Пратасевіч, С. Сапега. Крыніца

Гібрыдная вайна з іншадумствам? Ладна, рабяты, але тады не абурайцеся, што ў вашых «залатых пёраў» выпадкова знікаюць мікрафоны на кніжнай выставе – гэта шчэ паўбяды. Горай будзе, калі ў затуканых вашай сістэмкай дактароў выпадкова не акажацца патрэбных вам прэпаратаў, або медычны транспарт захрасне ў дарозе, або… Не пагражаю, а разважаю – «эфект бумерангу», ён такі. Дарэчы, а ў кнізе прарока Асіі (8:7) што было сказана?

В. М. Ашурак (19702021). Фота адсюль

Нават не буду, на манер небезвядомых персанажаў, лемантаваць «Спыніцеся!» Каб спыніцца, трэба мець спраўныя тармазныя прылады, а я не ўпэўнены ў іх наяўнасці на нашым «Тытаніку»… хай будзе «караблі».

Усяго толькі мульцік, павучальны мульцік з пародыяй на «My heart will go on»

У парадку інфармацыі: капітан «Тытаніка» Эдвард Сміт, які ў красавіку 1912 г. загінуў разам з ім, к таму часу прыблізна чвэрць стагоддзя кіраваў рознымі пасудзінамі, яму было за 60, збіраўся быў пайсці ў адстаўку… Не-не, ні на што не намякаю 🙂

Паслухайце яшчэ адно выкананне кшталту «Lo-Fi», пачытайце апісанне.

На ютуб-канал ніколі насамрэч не рабіў стаўку, ды «няхай будзе».

***

Сумна ад таго, што ў маі наш свет пакінулі двое беларускіх гісторыкаў, якія, між іншага, мелі дачыненне і да іудаікі. З Яўгенам Анішчанкам (27.10.1955 – 16.05.2021) некалі перамаўляўся па тэлефоне, калі ён быў чытачом газеты «Анахну кан»/бюлетэня «Мы яшчэ тут!». Мае самвыдавецкія намаганні спецыялісту падабаліся; прыйшло ад яго пару лістоў…

Яшчэ ў тым стагоддзі я занураўся ў кнігу Я. Анішчанкі, прысвечаную тутэйшым яўрэям: «Черта оседлости. Белорусская синагога в царствование Екатерины II» (1998). Але, каб яе асіліць, пажадана ўсё ж мець адмысловую падрыхтоўку, якой тады не меў. Зараз прапаную спасылку на іншае, больш актуальнае выданне «Эвакуацыя апазіцыі», укладзенае апальным гісторыкам пазней.

Ганаровы архівіст Беларусі Сяргей Жумар (10.11.1958 – 19.05.2021) ведаў пра маё існаванне, але на кантакт не выходзіў, а я не напрошваўся, пры тым, што чытаў і цаніў некаторыя яго тэксты. Лепей пра асобу гісторыка распавядзе мінчанін Пётр Рэзванаў, які працаваў з C. Жумарам у адной установе:

Ён усё збіраўся павандраваць па Ірану (увогуле любіў падарожжы і іх абмяркоўваць). У Ізраілі быў каля 20 гадоў таму на нейкай канферэнцыі ў «Яд-Вашэме»; сказаў, што з пункту гледжання архівазнаўства нічога цікавага не было…. Пра Веру баха’і мы з ім таксама размаўлялі, але неяк «па перыметры» (у т. л. і таму, што яна звязана з абедзвюма названымі краінамі). Сяргей Жумар прыгадваў свае турэцка-татарскія карані. Ён не хацеў быць намеснікам дырэктара ў нашым інстытуце, але яго прымушалі. Спрабаваў захаваць нашу бібліятэку.

Я. К. Анішчанка, С. У. Жумар

Д-р Уладзіслаў Гарбацкі, каторы працуе ў ЕГУ і піша ў «Новы час» (напрыклад), пабываў у літоўскай вёсцы Вялючоны, яна ж Вялючоніс, і падзяліўся фотаўражаннямі:

 

Ну, а мне ўдалося пабываць у Мінску на Даўгінаўскім тракце, па каторым смела крочыў у светлую калгасную будучыню дзядзька Юда, адзін з «Зельманцаў» Мойшэ Кульбака. На суседнім Смаргоўскім завулку натрапіў на пасольства Паўночнай Карэі, адкрытае гадоў пяць таму… Не выпінаецца яно, але і не дужа хаваецца – нават сцяг над ім лунаў.

Фотa 17.05.2021

Калі ў Беларусі ўсё пойдзе, як ідзець, то як бы не давялося прасіць тамака палітычнага прытулку 😉

А на вул. Шчадрына па вільготным асфальце поўзаў слімак, які вёз на сабе слімачаня.

Цяпер я бачыў усё?..

Нагадаю: Святлана Ціханоўская і яе офіс-менеджары ў лютым-сакавіку мудра прадугледжвалі, што ў траўні г. г. пачнуць перамовы з уладамі РБ – пад эгідай «міжнародных партнёраў», такіх як ЕС, ЗША і Расія. З перамовамі штось выпадкова не склалася – ну, затое Святлана Георгіеўна анансавала канферэнцыю па беларускіх праблемах і атрымала званне «Чалавек года» паводле версіі паважанай польскай газеты. «У любой незразумелай сітуацыі ладзь анлайн-канферэнцыю»… Яшчэ ўспомніўся барадаты анекдот пра тое, што на 1980-ы год Хрушчоў запланаваў пабудову камунізму ў СССР, але партыя і ўрад далі адлуп кукурузніку-валюнтарысту, вырашыўшы правесці Алімпійскія гульні.

Вольф Рубінчык, г. Мінск

30.05.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 30.05.2021  17:36

В. Рубинчик. О том, что за окном

«Ой вы, дни весенние, первое цветение…» (C) Свежие апрельские тезисы предложил намедни Дима Быков, литературо(в)ед из России. Он исходит из предпосылки: «Больше всех преуспевает именно тот, кто ничего не делает, а если делает, то тайно. Любые явные действия приводят либо к аресту, либо к локальной войне, либо к высылке дипломатов». Потому, на быковский взгляд, есть «только один способ выбрать программу действий, которая по крайней мере не приведет к угрызениям совести… Прислушайтесь к тому, что советует наиболее противный вам человек, и сделайте наоборот – вот и вся программа. Тогда вам гарантировано по крайней мере моральное удовлетворение». Это Дм. Быков о своей стране писал, но Беларуси тоже касается. Во всяком случае, предложение нравится мне своим здоровым мизантропством… а возможно, здесь не обошлось и без эвдемонизма, дорогого нашему постоянному читателю Петру Резванову 😉

Впрочем, всё в Беларуси течёт и меняется – иногда независимо от намерений действующих лиц & исполнителей. Отнюдь не жалею о том, что малость посмеялся над спецагентами, захватившими в Москве Юрася Зенковича и Александра Федуту. Публицистов (это одна из их ипостасей, но, пожалуй, самая значимая; не в политологи же их записывать) обвинили в тяжких преступлениях – чуть ли не в подготовке к свержению власти и разграблению имущества. Якобы им помогало то ли ФБР, то ли ЦРУ, то ли оба ведомства сразу. Претензии серьёзные, и корячится «заговорщикам» от 8 до 12, но я почти уверен, что ни один из арестованных восемь лет не отсидит, не говоря уж о двенадцати.

Ох уж эти разговорчики-междусобойчики и прочие «косвенные улики»… Яков Сусленский, советский политзэк 1970–1977 гг., писал в Израиле (май 1978 г.): «Мне слишком хорошо известна кагэбистская кухня, на которой из совершенно незначащих слов и действий, словно на дрожжах, вырастает пышный каравай раздутой квазипреступности. Все советские политические процессы строятся на заданности, лжесвидетельствах и доносах». Только ли советские? Разумеется, кое-кому сейчас выгодно размазать ответственность за странное поведение двух-трёх персонажей на всех оппонентов власти, развязав себе руки, но…

Местные «силовики» и симпатизирующая им пропаганда изо всех сил стараются выглядеть всемогущими и страшными – между тем затяжное правление известного персонажа привело к деградации аппарата, к его внутреннему опустошению. Так, в 2000-х ещё довольно успешны были призывы к «великим стройкам» (Дворец республики, Национальная библиотека, «Минск-арена»…). В 2010-х стройки – даже в относительно зажиточной столице, даже опекаемые «царём» – всё чаще откладывались в долгий ящик. Уже рассказывалось о «суперпроектах» у цирка и на месте автовокзала «Московский», Национальном стадионе, зданиях для детского технопарка. Да и с Островецкой АЭС не очень «срослось»: летом 2016 г. кто-то вещал на «Всебелорусском народном собрании», что «в 2018—2020 годах начнут работать оба блока Белорусской АЭС», а тут в апреле 2021 г. и первый блок не могут запустить на полную мощность. Этот энергоблок до сих пор «находится на этапе опытно-промышленной эксплуатации, который предусматривает проведение необходимых испытаний, включая режим с отключением от сети и плановой остановкой». Может, оно и к лучшему.

Всё это наводит на мысль о невозможности в Республике Беларусь длительного массового террора с подлинным ГУЛАГом, подразумевающим экстенсивный путь развития страны: замах-то может быть на рубль, а удар всегда (ну, почти…) будет на копейку. МВД-КГБ-СК и иже с ними не в вакууме существуют.

Упоминал о том, как на сайте правительства «уважают» нового министра по чрезвычайным ситуациям – за 2 недели не внесли его фамилие в список (4 недели спустя воз и ныне там). Давайте глянем ещё на постановление Совмина РБ от 02.02.2021 под интригующим названием: «О республиканском плане мероприятий по проведению в 2021 году Года народного единства». По-моему, провести «год в году», к тому же с февраля – уже забавно. Разве что имелся в виду восточный календарь, по которому «год Быка» действительно начался лишь 12.02.2021.

В постановлении много всего намешано – более 100 пунктов… Обратил на себя внимание п. 18: «Круглый стол “Стварэнне беларускамоўнай заканадаўчай базы як фактар гарманічнага развіцця грамадства”». Круглый стол таки был проведён 22.02.2021 под эгидой академического института языкознания. Выяснилось, что на белорусском языке принимается, ни много ни мало, 5% законодательных актов. «Из 24 кодексов только один – Кодекс о культуре – был принят на белорусском языке. Тем не менее уже в этом году будет переведено еще шесть кодексов», – сказала Наталья Судиловская из Национального центра правовой информации. А директор указанного института Игорь Копылов добавил: «Не может быть ни патриотизма, ни историко-культурных ценностей, ни исторической памяти без базовой национальной ценности – языка. Поэтому в условиях независимости крайне важное значение должно придаваться белорусскому языку, который является фактором нашей самобытности».

Кажется, я не ошибся, предположив 9 месяцев назад, что после августовских «выборов» «продолжатся попытки сыграть на поле оппозиции – имею в виду всяческие Дни вышиванки, да и вообще процесс мягкой белорусизации». Перевод кодексов – занятие неплохое, по крайней мере безобидное. Здравый смысл, однако, подсказывает, что лучше бы госорганы сразу делали их по-белорусски – сэкономили бы время и прочие ресурсы.

Тем не менее за п. 18 – «плюсик» правительству. Наверное, неплох и п. 81: «Республиканская экологическая акция “Сцяжынкамі Бацькаўшчыны». Правда, немного смутили сроки его реализации: с января по октябрь 2021 г. (подчинённые Совмина располагают машиной времени?) Но вот поручение для академии наук из п. 93: «Проведение социологических исследований “Народное единство как фактор укрепления белорусского государства»… По идее, исследования как раз должны выяснить, есть в Беларуси «народное единство» или нет, а если есть, то в каких аспектах оно проявляется, но здесь чиновники заранее подсказывают результат. Печально, что академия наук по-прежнему видится в качестве идеологической ячейки, должной заниматься «мероприятиями по информационному сопровождению Года народного единства».

Решил узнать, реализован ли п. 103 «Размещение на сайтах органов государственного управления и государственных организаций баннера ”Год народного единства“». Эта сверхсложная задача была поставлена на февраль-март; «ответственные исполнители – органы государственного управления и государственные организации».

Министерство антимонопольного регулирования и торговли – есть баннер; минстройархитектуры – вкладка; министерство ЖКХ – нет баннера; минздрав – нету; МИД – нету, мининформ – есть; минкульт – нету, минобразования – есть, минтруда и соцзащиты – есть (выводит на графоманский стишок), минспорта – нету… Короче, кто в лес, кто по дрова, а ведь уже и апрель кончается 🙂

Людей, готовых работать не за страх, а за совесть, осталось «на том берегу» очень немного, да и те раз двадцать подумают, прежде чем выполнять любой приказ. Так что угрозы в адрес активных оппонентов власти вроде «бешеные от ненависти псы», «А вот таких бчбанутых мы теперь будем давить, как бешеных собак» от «лучшего аналитика» из «СБ» (15.04.2021) выглядят, скорее, смешно и глупо. Выражаясь его же словечками, «влажные мечты» о возвращении 1937 года.

И да, пущай будет ещё больше саморазоблачительных заголовков типа «Как же правы были предки: Сегодня ты играешь джаз, а завтра родину продашь» – так изданьице окончательно загонит себя в гетто.

Неплохо сказано у россиянки Екатерины Шульман: «Очень многое в современной политике, в том числе и внешней, состоит из деклараций, из произведений впечатлений. Может быть, вы на своем собственном примере видите, как легко современного человека, погруженного в информационный поток, запугать до умопомрачения. А после этого ничего особенного не происходит. Но эффект возбужденности остаётся» (20.04.2021).

Если уж и освежать в памяти 1937-й, то не в СССР, а в Испании. Тогда в стране шла гражданская война, перемежаемая периодами «затишья». В какой-то момент фронты стабилизировались; и республиканцы не могли вернуть себе контроль над всей страной, и мятежники не имели достаточно сил, чтобы задавить республику. Обе стороны лихорадочно перегруппировывались, рассчитывая на помощь извне, – сие ничего не напоминает?

Против республики яро выступала «Испанская фаланга», основанная в 1933 г. Фалангисты вроде как поддерживали Франко, но были «себе на уме». Их идеологи ратовали за контролируемую государством экономику, автаркию, корпоративизм и «социальную гармонизацию» (классовое сотрудничество). Фактически всё это в последнее время продвигали заядлые лукашисты – «радикалы с радикальными программами», согласно терминологии политолога Андрея Казакевича. Правящая группировка использует эти «говорящие головы», кучкующиеся на телеканалах, в мининформе, прокуратуре, ФПБ… но взгляды их на 100% всё же не разделяет. Не иначе как имитирует курс хитрого каудильо, который фалангистов, по большому счёту, «поматросил» и бросил.

Что характерно (и навевает некоторый оптимизм), 20.04.2021 Минский городской суд отклонил протест минской же прокуратуры на «слишком мягкий» приговор для журналистки tut.by Катерины Борисевич, в ноябре 2020 г. опубликовавшей информацию о том, что в крови у Романа Бондаренко не было алкоголя. Катерина якобы разгласила врачебную тайну и была 2 марта с. г. осуждена на шесть месяцев ареста. Учитывая то, что сидит журналистка с ноября, ей предстоит выйти на свободу уже в мае 2021 г. «Могли бы и полоснуть» (не сообщалось, что осуждённая признала свою вину – в отличие от врача, поделившегося информацией), но, по всей видимости, торговлю с «Западом» судьбами политзаключённых никто не отменял.

Милицейские машины благополучно съехали с пл. Перемен сколько-то дней назад. Местные вывесили портреты Р. Бондаренко и С. Латыпова (с ёжиком)

Тоже своего рода протест 🙂 Минск, ул. Червякова, 21.04.2021

Решение помиловать группу людей, взятых в плен после декабрьских событий 2010 г., вынашивалось около восьми месяцев. Сейчас колёсики системы крутятся медленнее… всё же есть шансы на то, что большинство «политиков» будут отпущены в течение года после 09.08.2020. Пока же, товарищи аборигены, давайте радоваться тому, что Европейский Союз поддержал хотя бы создание «космического» мурала в Дисне Миорского района Витебской обл.

Эскиз граффити с изображением Язэпа Дроздовича, как пишут здесь, создал Алесь Kontra, а расписал стену Евгений Сосюра. Всё это счастье – на улице Юбилейной, д. 27.

Вольф Рубинчик, г. Минск

21.04.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 21.04.2021  19:35

Израиль как никогда близок!

Шаломчики. Накануне Дня независимости Израиля (он как раз сегодня, 15 апреля), статбюро данной ближневосточной страны опубликовало демографические новости… Из них следует, что на территории, примерно равной половине Минской области, уютно разместились 9,327 миллионов человек. Это, в свою очередь, означает, что Израиль по численности населения вплотную приблизился к Беларуси, где в начале 2021 г. проживало около 9,35 млн. чел.

Когда-то я сравнивал Израиль и Беларусь по ряду критериев, и приходилось учитывать разницу в размерах населения (сначала, в 1990-х, она составляла 1,5 раза, потом – 1,3… 1,2…). Тем, кто в ближайшее время пойдёт по моим стопам, будет чуть проще 😉

Похоже, «органы» Синеокой этой весной решили, что пора уже перенимать привычки Жестоковыйного… Кто не помнит, напомню: израильские спецслужбы с 1950-х гг. периодически устраивали операции по захвату жителей иных стран. Самым громким делом – и, в принципе, одобренным «общественным мнением» – стал вывоз из Аргентины весной 1960 г. некоего Рикардо Клемента, оказавшегося нацистским преступником Адольфом Эйхманом. Операцией, между прочим, руководил начальник Моссада Иссер Харель (1912–2003), он же Изя Гальперин из Витебска, человек со многими достоинствами, но без чувства юмора. Как бы он отнёсся к моему сравнению своей службы с нынешней белорусской «КГБвэдэйкой»?

Грозный дедушка Харель… Фото: David Rubinger / Corbis

За исчерпанием в мире нацистских преступников наши рыцари плаща и кинжала, решили, видимо, потренироваться на кошках Юрии Зенковиче и Александре Федуте. Дней пять назад выследили их в Москве, поймали, вывезли в Минск.

Ю. Зенкович (cправа), кадр отсюда

Критиковавший Лукашенко Дмитрий Болкунец, аналитик, также попавший в поле зрения властей РБ, но своевременно «сделавший ноги» из России, отозвался так:

Я до конца не уверен, была ли согласована данная «спецоперация» с российскими силовиками. Возможно, они проспали, но может быть и «помогали». Допускаю, что существует какая-то межгосударственная практика в рамках Союзного государства, позволяющая спецслужбам одной страны задерживать граждан, подозреваемых в совершении преступлений, на территории другой страны.

И я не уверен, хотя россиянин Роман Попков написал на kasparov.ru: «В Беларуси сейчас террор, самый чудовищный со сталинских времен. В России от него укрыться невозможно, потому что Россия распахнула ворота лукашенковским церберам. Они орудуют уже и у нас, как у себя дома, – разумеется, с санкции и при участии российских силовиков… Мало нам в Москве своего ада, своих арестов и обысков в редакциях – у нас тут еще и минский ад в гостях, на выезде» (15.04.2021).

По-хорошему, нашим пинкертонам следовало обратиться к российским коллегам с просьбой о выдаче З. и Ф., тем более что этим подозреваемым вменяются далеко не «расстрельные» статьи.

Конечно же, с «делом Эйхмана» – или даже с «делом Вануну» – здесь мало общего. Чем-то ситуация напоминает «наезд» литовских спецслужб в январе 1994 г., когда они вывезли в Литву руководителей тамошней компартии Миколаса Бурокявичюса и Юозаса Ермалавичюса, прятавшихся в Беларуси. Тогда депутат Александр Лукашенко поднял в Верховном Совете волну, которая снесла глав КГБ РБ Ширковского и МВД РБ Егорова. Более того, активность литовских агентов на фоне «попустительства» белорусских властей оказалась одной из важнейших причин отставки председателя Верховного Совета Станислава Шушкевича… Думаю, в РФ-2021, припомнив те давноватые события, кое-кто уже напрягся.

Лично я не знаком ни с юристом Зенковичем, ни с литературоведом Федутой. Более-менее изучив то, что пишут о первом, полагаю: «выкрадывать» Юрася (на минутку, ему 43 года – мой ровесник) не следовало. Из него такой же «опасный враг общества», как из блогера-путешественника Александра Лапшина, задержанного в Минске по запросу Азербайджана в декабре 2016 г. К счастью, Лапшина, он же «puerrtto», выпустили из азербайджанской тюрьмы довольно скоро (возможно, не без участия редакции belisrael.info :))

Не секрет, что отношения между США и Беларусью не идеальные, поэтому время от времени здешние власти ищут «козлов отпущения». Например, в 2008 г. попал под раздачу коллега и согражданин Зенковича Эммануил Зельцер, а с ним и секретарша Владлена Функ… Бывший депутат Минского районного совета и Ждановичского сельсовета Ю. Зенкович жил «на два дома» – за океаном и в Беларуси. Более того, он пытался влиять на белорусские политические реалии: всё это не могло не раздражать спецслужбы. В конце 2020 г. сей коварный типус ещё и пел и проект Конституции допиливал! 😉

В сети можно отыскать первые два раздела. Это довольно интересный текст, в нём нашли отражение пройденная автором «школа БНФ» и опыт жизни в США (откуда «право граждан на вооруженный бунт против тех, кто захватил государственную власть»). Переведу несколько абзацев с белорусского. Преамбула:

Мы, Народ Беларуси,

Исходя из ответственности за собственную судьбу и судьбу будущих поколений,

Продолжая более чем тысячелетнюю историю государственности нашей страны,

Основываясь на неотъемлемом праве нашей Нации на самоопределение,

Стремясь обеспечить верховенство справедливости и правопорядка в нашей Стране,

ПРИНИМАЕМ ЭТУ КОНСТИТУЦИЮ КАК ОСНОВНОЙ ЗАКОН НАШЕГО ГОСУДАРСТВА – РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ.

Интригующая новелла:

Статья 6. Принимая во внимание историческую судьбу Белорусской Нации, в Республике Беларусь запрещены тоталитарные идеологии фашизма и коммунизма. Их пропаганда в Республике Беларусь запрещается и преследуется по закону.

Увы, это немного напоминает «подготовку генералов к прошлым войнам», ведь тоталитарные идеологии не сводятся к фашизму и коммунизму. Но всяко лучше, чем завиральные идеи членов официальной «Конституционной комиссии», вроде сохранения избирательного права лишь за гражданами в возрасте от 20 до 70 лет. А как вам такое у Зенковича?

Статья 14. Единственным государственным языком в Республике Беларусь является белорусский язык. Государство гарантирует право свободного употребления традиционных языков населения Беларуси: русского, польского и идиш.

В прошлый раз я отмечал – не уверен, что белорусский язык должен быть в стране единственным государственным. Объективно в нынешнем двуязычии есть свои плюсы (конечно, и минусы тоже). Практика показывает, что белорусский развивается прежде всего там, где он укоренён в семье и бизнесе, а как раз эти сферы человеческой жизни, согласно проекту Зенковича, практически выводятся из-под контроля государства. См. например, статью 41: «Государство или его административно-территориальные единицы не могут организовывать предприятия и заниматься коммерческой деятельностью с целью получения прибыли в тех случаях, когда это составляет конкуренцию частной предпринимательской инициативе».

К тому же, по-моему, большая часть жителей Беларуси настолько не доверяет государству – и вряд ли вернёт к нему доверие в ближайшие годы – что активная поддержка белорусского языка госорганами (а иначе зачем объявлять его единственным?) может иметь обратный эффект.

Любопытно упоминание идиша наряду с двумя другими «традиционными» языками. С одной стороны, это утопия – много ли сейчас в Беларуси носителей маме-лошн? – с другой стороны, Ю. Зенкович, похоже, искренне желал восстановить языковой «баланс» начала ХХ века, нарушенный в сталинское время и разрушенный в годы нацистской оккупации. За что я готов пожать ему руку.

* * *

Вспомнилось, как Яков Гутман сажал в галошу мозырских чиновников, которые в 1990-х гг. утверждали, что факт самосожжения евреев 1941 г. не установлен, а в 2003 г. утащили со «спорного места» мемориальный валун, привезённый Гутманом ранее. В 2010–2011 г. преемникам тех госслужащих (а может, даже им самим) пришлось восстанавливать памятный знак и доску. Казалось бы, местная власть должна была поумнеть, но уникумы не перевелись на Полесье… что демонстрирует ответ зампреда Мозырского райисполкома Феликса Галюка о спортплощадках.

 

Инспекция департамента контроля и надзора за строительством по Гомельской области констатировала: «По состоянию на 24.03.2021 строительно-монтажные работы на объектах не велись, объекты не введены в эксплуатацию… Качество выполненных работ характеризуется как неудовлетворительное». Т. е. Ф. Ф. Галюк, мягко говоря, слукавил, чем возмутил даже областной госконтроль (полагаю, возмутил не собственно лукавством, а тем, что оно вышло на поверхность).

«Эх, зайчишка, ты ещё мальчишка» (С). Поучился бы «разуму-уму» у премьер-министра! Помните историю с детским технопарком, cтроительство которого по указу президента от 12.04.2019 планировали завершить в 2020 г.? Роман Головченко 17.03.2021 «объяснил», почему не завершили:

Мы планируем, исходя из графика работ, весь комплекс зданий Национального детского технопарка закончить к осени 2022 года. Его сроки сдачи по согласованию с руководством страны были скорректированы и отодвинуты, так как в процессе строительства возникли некоторые вопросы, которые усложнили разработку проектной документации на эти объекты.

Только-то и пришлось поменять в документе пару цифр… Всё лучшее – детям!

Кстати, отличная отмазка на все случаи жизни – «возникли некоторые вопросы». Видимо, возьму на вооружение 🙂

Снова приходится смеяться сквозь слёзы – что-то для веселия планета наша совсем уж плохо оборудована. В этом месяце ушли из жизни три литератора: Владимир Попкович (поэт, переводчик; 1935–2021), Михаил Карпеченко (прозаик, драматург, человек, выслеживавший НЛО; 1959–2021), Анатолий Клышко (критик, автор «Букваря»; 1935–2021). Все трое – из Союза белорусских писателей. В ночь на 13 апреля скончался музыкант Леонид Борткевич из «Песняров» (1949–2021); короче говоря, белорусская культура несёт утрату за утратой.

В. Попкович, М. Карпеченко, А. Клышко. Фото с lit-bel.org

Разумеется, отмену спектакля по «Чернобыльской молитве» Светланы Алексиевич в государственном «театре белорусской драматургии» (показ 26.04.2021 заменили «Карьерой доктора Рауса» Виктора Мартиновича) не могу приветствовать. Впрочем, давно не был в том театре – надломился он ещё в конце 1990-х, когда сняли с репертуара «Карьеру Артуро Уи…» по Бертольту Брехту, а затем сняли (с должности) и художественного руководителя Валерия Мазынского.

Фото 15.04.2021; то же видел и накануне

Несколько утешает оживление в районе «Площади Перемен». На всемирно известной будке появились фигурки диджеев (см. выше)… Как сказал бы Павел Костюкевич, «маленькие и симпатичные наносят ответный удар» 😉

Вольф Рубинчик, г. Минск

15.04.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 15.04.2021  23:13

В. Рубінчык. Безназоўнае-2

Дзень добры, для каго ён добры! Чарговы «так сабе» тэксцік. Магчыма, ён і глядзеўся б лепей у фармаце відэадыскусіі, але я, на жаль ці на шчасце, не даспеў да таго, каб стаць: а) медыягладыятарам; б) бясплатным медыягладыятарам.

Тым не менш дазволю сабе нагадаць інтарэсант(к)ам, што ўлетку 2019 г. зарэгістраваў ютуб-канальчык, дзе цяпер амаль 18 відэа рознай якасці і даўжыні. Яны чакаюць на вашы прагляды, каменты. Напрыклад – вось яна, рэальная Шчучыншчына:

Чытач(к)ам, упэўненым, што мінулым разам я напісаў нешта не тое пра 100-годдзе БНР і дзейнасць Паўла Белавуса. Прапаную цікавыя ўрыўкі з кнігі «Беларускі Данбас» (аўтары – Кацярына Андрэева, Ігар Ільяш, 2020) у перакладзе з рускай:

Жорсткае задушэнне пратэстаў недармаедаў [у 2017 г.] і сфабрыкаваная «справа патрыётаў» зусім не паставілі крыж на прымірэнчым курсе. Гэты курс набіраў папулярнасць, нягледзячы ні на што. Праз год пасля таго, як па Мінску гойсалі аўтаматчыкі і раз’язджалі армейскія бронемашыны, галоўнай імпрэзай у дзень стагоддзя БНР стане не акцыя пратэсту, а святочны канцэрт з фудкортамі. Канцэрт (які атрымае назву «Свята незалежнасці») будзе санкцыянаваны ўладамі, пройдзе каля Опернага тэатра і збярэ амаль трыццаць тысяч гасцей. Мерапрыемства, без аніякіх сумневаў, было вельмі паспяховым, насамрэч святочным і патрыятычным. Але паралельна больш за сто чалавек будуць стаяць тварам да сцяны – так скончыцца спроба правесці мітынг пратэсту ў Дзень Волі. Больш за тое, нават гасцей «Свята незалежнасці», якія пасмеюць пакідаць канцэрт з нацыянальнымі сцягамі, АМАП будзе адлоўліваць на вуліцы і кідаць у аўтазакі. Нічога незвычайнага для Беларусі ў гэтым, здавалася б, няма. За выняткам адной акалічнасці: ініцыятыва правядзення паралельнага несанкцыянаванага мітынгу была паддадзена масаваму цкаванню з боку прыхільнікаў канцэрту. А больш за сотню адвольных жорсткіх затрыманняў прайшлі амаль незаўважанымі – галоўнай падзеяй дня ўсё роўна стаў святочны канцэрт каля Опернага тэатра. Культавая для нацыянальна-дэмакратычных сіл дата – Дзень Волі 25 сакавіка – упершыню за 22 гады пазбавілася акрэсленых пратэстных аспектаў. І ў 2019-м гэтыя аспекты не вернуцца.

Усё гэта было сведчаннем глыбокіх тэктанічных зрухаў у свядомасці беларускага грамадства. Адгэтуль ледзь не кожная спроба несанкцыянаваных пратэстаў набывала кляймо маргінальнасці і правакатарства… Каб стаць вядомым як «радыкал», зусім не трэба было рыхтаваць рэвалюцыю і запасацца «кактэйлямі Молатава». Досыць было заклікаць на несанкцыянаваны (няхай і абсалютна мірны) мітынг, шэсце або хаця б пікет. «Памяркоўныя» ж сыходзілі з таго, што варта пазбягаць прамых канфліктаў з уладамі і дзейнічаць толькі ў дазволеных рамках, каб унікнуць бессэнсоўных ахвяр. Гэткі ход думак пасля 2014 года паступова запанаваў.

Ясная рэч, бальшыня прыхільнікаў канструктыўнай (я б узяў гэтае слова ў двукоссе – В. Р.) пазіцыі прытрымліваліся названых перакананняў цалкам шчыра. Але гэтак жа відавочна, што маргіналізацыя пратэстнага руху была на руку рэжыму Лукашэнкі.

Дарэчы, Кацярына Андрэева разам з аператаркай Дар’яй Чульцовай была кінута за краты за дзёрзкі лістападаўскі стрым з «Плошчы Перамен», а яе з мужам кнігу ўлады РБ, падобна, рыхтуюцца ўнесці ў спіс «экстрэмісцкай літаратуры»: журналіста Рамана Васюковіча цягнуць да судовай адказнасці за яе перавозку. Таму, дый не толькі таму, – спяшайцеся чытаць і/або замаўляць (напрыклад, тут). Адзначу, што да тэлеканала «Белсат» здаўна стаўлюся насцярожана, але некаторыя яго карэспандэнты – малойцы.

Ілюстрацыя адсюль

Колькасць палітзняволеных у Беларусі набліжаецца да 300; мінімум адзін з іх (Ігар Лосік) ужо, выглядае, ні на кога і ні на што не спадзяецца… У ліпені 2020 г. я падзяліўся назіраннямі не без прагнастычных матываў:

Заходнія эліты, як паказвае практыка, усё часцей імкнуцца да Realpolitik. Іначай кажучы, панаракаюць на «недэмакратычнасць» выбараў, пагрозяць пальцам, можа быць, увядуць палавінчатыя санкцыі (як у пачатку 2011 г.), але «ўсё» не будзе адсунута «на гады», а галоўнае, не закрыюцца рынкі збыту і крэдытныя ліні… Калі гаварыць пра Трампа і яго атачэнне, яны не будуць рабіць рэзкіх рухаў перад выбарамі ў ЗША (дамовіліся ў пачатку 2020 г. з Лукашэнкам пра абмен пасламі – дык дамовіліся). Агулам, праз COVID-19 і гарадскія бунты амерыканскаму ўраду зараз і ў бліжэйшы час – яўна не да беларускіх пытанняў.

Цяпер, праз 8 месяцаў, магу сцвярджаць, што прагнозы ў цэлым спраўджваюцца. Пасол ЗША у Беларусі быў прызначаны ў снежні 2020 г. (з Джулі Фішар на пачатку лютага 2021 г. сустракалася Святлана Ціханоўская; няясна, што вырашылі дзве шляхетныя дамы, апрача таго, што кантакты трэба працягваць). Украіна – нягледзячы на баявую рыторыку – супрацоўнічае з Беларуссю эканамічна, купляе электраэнэргію. Дый тая ж Германія не вельмі згортвае супрацу: «15 студзеня 2021 г. адбыўся Навагодні Прыём Прадстаўніцтва нямецкай эканомікі (ПНЭ) ў Рэспубліцы Беларусь».

Яшчэ пасольства ЗША ў РБ адзначыла ў твітары 04.02.2021: «Злучаныя Штаты прадоўжаць выступаць за тых людзей у Беларусі і ва ўсім свеце, якія сутыкаюцца з велізарнай жорсткасцю, рэалізуючы свае фундаментальныя свабоды» (тут я наўмысна імітую бюракратычны слэнг; «Еўрарадыё» пераклала словы пасольства больш літаратурна, але менш дакладна). Вось толькі пяць тыдняў, якія мінулі пасля векапомных сустрэч «Фішар-Латушка» і «Фішар-Ціханоўская», не прынеслі палёгкі апанентам рэжыму ў Беларусі… 🙁 Абвінаваўчымі прысудамі скончыліся справы Кацярыны Андрэевай & Дар’і Чульцовай, Кацярыны Барысевіч & Арцёма Cарокіна, шытыя збольшага «белымі ніткамі», пакінуты без змен у абласным судзе даволі жорсткі вырак смаргонскаму прадпрымальніку Рамуальду Улану. Днямі следства прадоўжыла (да 8-9 мая) тэрміны ўтрымання пад вартай Максіма Знака & Марыі Калеснікавай. І г. д.

М. Калеснікава і М. Знак 

Крыху пра іншае. Ад самага пачатку яго прэзідэнцкай кар’еры Лукашэнку закідвалі нелюбоў да яўрэяў. Учынкі «самога» (напрыклад, у 2007-м, 2015-м), замалоты яго прапагандыстаў у апошні год як бы намякаюць, што папрокі не былі зусім беспадстаўныя, і вось «Еўрарадыё» падрыхтавала матэрыял «“Гэты поц зламаўся”: беларуская прапаганда не грэбуе антысемітызмам» (09.03.2021). Усё б нічога, ды многія прыклады прыцягнуты за вушы… Асабліва праблематычным выглядае раздзельчык «Гешэфт як сімвал зла» («Асобная любоў як у афіцыйных прапагандыстаў, так і ў нібыта ананімных тэлеграм-каналаў — да слова гешэфт. Гэта слова з ідыш, якое азначае выгадную здзелкуГэта слова з відавочным падтэкстам выкарыстаў і памочнік Лукашэнкі Валерый Бельскі: У Telegram-каналаў, якія выраслі на публікацыі матэрыялаў правакацыйнага, антыдзяржаўнага зместу, цяпер выдатны гешэфт»).

Хоць рэжце, не скемлю, з якога перапуду ў апошнім сказе быў заўважаны «відавочны» падтэкст. Алена Ціхановіч паведамляла гадоў 20 таму ў «Слоўніку Свабоды»:

Гешэфты — асноўны занятак гандляроў, перакупшчыкаў. Зрэшты, гэта шырэй, чым гандаль — любыя зьдзелкі, у аснове якіх — асабісты інтарэс. Слова, якое апярэдзіла англамоўны «бізнэс», — запазычанае зь нямецкай і асвоенае найперш беларускімі габрэямі. Гешэфт мае адценьне сакрэтнасьці — дасьведчаныя дзялкі вядуць свае справы не афішуючы іх, негалосна, з хітрымі манэўрамі, з лабавой ці абходнай тактыкай. Прадаць за тое, за што купіў, — ня бізнэс. Зрабіць добры гешэфт — мастацтваНайбольш выгадныя гешэфты цяпер робяцца палітычнымі мэтадамі.

Cлова «гешэфт» (далёка не самае абразлівае ў беларускай мове) даўно не адсылае ў працэсе камунікацыі найперш да ідышу і яўрэяў… «Буферная РБ выгадная і Крамлю, і Захаду – і як дыпламатычная пляцоўка, і як своеасаблівая афшорная зона для розных гешэфтаў», – пісаў я ў кастрычніку 2018 г.; чамусь ніхто не ўбачыў у гэтым сказе прыхаванага антысемітызму 🙂 Як і ў прымаўцы, некалі запісанай Рыгорам Барадуліным: «Дзе шэпты, там і гешэфты».

Калі больш сур’ёзна, то з пачатку 2000-х заўважаю дзіўную тэндэнцыю: «эксперты» ўсё часцей корпаюцца ў сімвалічных «антыяўрэйскіх актах», часцяком надуманых, кшталту продажу маечак з надпісам «Holocoste» на Нямізе ў 2017 г. або дзейнасці капелы «Жыдовачка» ў Барысаве. Разам з тым рэальныя праявы юдафобіі ды іншых фобій адступаюць на задні план… Зрэшты, у «грамадстве-спектаклі» наўрад ці можа быць інакш; у любым разе, лягчэй бараніць яўрэяў ад слова «жыд» або цёмнаскурых людзей ад слова «негрыта», чым рэальна ўкладвацца ў развіццё яўрэйскай або афраамерыканскай культуркі. Беларусь не аддзелена ад свету «жалезнай заслонай»; даведзеная да абсурду паліткарэктнасць мае прыхільнікаў і ў нашых краях.

* * *

Сёння зволены начальнік Следчага камітэта Беларусі Іван Наскевіч – мажліва, за тое, што ў лістападзе 2020 г. дапамог сесці ў лужыну «галоўнаму начальніку» (спярша СК, а потым Лукашэнка заяўлялі на публіку, што збіты 11.11.2020 Раман Бандарэнка быў п’яны). На месца Наскевіча прызначылі выхадца з КДБ. Ракіроўкі вышэйшых чыноў мяне мала хвалююць, але, раз ёсць нагода, звярну ўвагу на кур’ёз. Савецкі раённы аддзел Следчага камітэта па г. Мінску знаходзіцца па адрасе вул. Крапоткіна, 47, на тэрыторыі раёна… Цэнтральнага.

Шо, так можна было? Не, напэўна, закон гэткую «інтэрвенцыю» не забараняе, але дзіўнавата ўсё ж, што кіраўнікі Савецкага раёна не адшукалі на двух дзясятках квадратных кіламетраў памяшкання для «асоба важнай» установы! На месцы адміністрацыі Цэнтральнага раёна я б, турнуўшы людзей у пагонах, вярнуў у будынак ля трамвайнай лініі дзіцячую паліклініку, дзе яна і змяшчалася гадоў 25-30 таму. Гэта праўда, што высяляць следчых – «хлопотное дельце» (С); прасцей, вядома, змагацца з ды-джэямі ды графіці…

Агулам, нялішне паразважаць, а ці патрэбны народу Беларусі Следчы камітэт, які зрабіў берасцейца Генадзя Шутава вінаватым у тым, што яго забілі 11.08.2020? Жылі ж мы да 2012 года без гэтага ведамства – неяк выстарчала МУС, КДБ, пракуратуры, камітэта дзяржкантролю… Калі ўсё ж дапусціць, што СК патрэбны, застаюцца сумневы ў тым, што ён не мог бы абысціся без раённых прадстаўніцтваў, прынамсі ў Мінску. Стваралася новае ведамства ў 2011 г. як «мазгавы штаб» сілавікоў; ergo, для яго важнейшая канцэнтрацыя сіл, а не шматлікасць офісаў (для спраў лакальнага маштабу існуюць раённыя аддзелы ўнутраных спраў з участковымі).

Вольф Рубінчык, г. Мінск

11.03.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 11.03.2021  20:53

В. Рубінчык. Каляндар – не махляр!

Шалом. Тутэйшыя мудрацы баюць, што ў Беларусь прыйшла адно каляндарная вясна. Мяне ж першае сакавіка – сонечны, цёплы дзень – па-добраму ўзварухнула. І 2-е не расчаравала, дарма што дыхаць у нашай палітычнай атмасферы насамрэч нялёгка.

Любіў вясну Мойшэ Кульбак, чый 125-ы дзень народзінаў мы адзначым праз тры тыдні – ды нямала пісаў пра яе ў вершах і ў раманах. Як там у «Зельманцах» («Зэлмэнавічах»):

Вясна. Яна надышла з тлустымі начамі. Яна надышла як з павевам траў, так і з парай дзесяткаў чорных птушак на высокіх таполях каля электрастанцыі, так і з маладымі батанікамі, якія на дрэвах з гарадскога саду рэзалі адсохлае галлё…

Вясна. Яна надышла з новым пакаленнем маленькіх, вясёлых дзяўчынак, выспелых за гэтую зіму ў дамах. Яна прыйшла з хаткамі шпакоў на высокіх жэрдках, з яснымі водамі ў рэках, з коўдрамі на кіях і з першым белым цветам на яблынях.

Цёплая ноч. Чорная вясна, калі зямля яшчэ чорная, дрэвы – чорныя, напярэдадні ўзыходу першых зялёных колераў.

Перакладаў з ідыша Андрэй Дубінін. А я пад юбілей падзялюся мікразнаходкай: Майсей наш Саламоновіч аказаўся стыльрэдактарам «Лінгвістычных зборнікаў», якія выходзілі ў Менску на ідышы пад эгідай Акадэміі навук БССР (1933–1936 гг.). У выпусках 1 (1933) і 2 (1934) яго прозвішча пазначана, у вып. 3 – ужо не; мабыць, таму, што к 1936 г. М. Кульбак пакінуў АН з яе мізэрным (паводле Шпрынцы Рохкінд) заробкам і кінуў якар у часопісе «Штэрн».

Змест вып. 2 і звесткі пра людзей, якія рыхтавалі выданне да друку (адказныя рэдактары – Агурскі і Ашэровіч, стыльрэдактар – Кульбак, адказны карэктар – Душман)

Напрошваецца гіпотэза, што кульбакаўская «Зэльманіяда», напісаная ад імя «маладога навуковага работніка Цалела», асабліва ж раздзел «Філалогія», нарадзілася не без уплыву аўтараў «Lingvistishe zamlung». Мажліва, яна была пародыяй на іх (каля)навуковыя развагі, гумарыстычным (пера)асэнсаваннем «класавай барацьбы» і «савецкіх наватвораў» у ідышы. Зірнем на фрагменты «Зэльманіяды» ў перакладзе А. Дубініна:

Зэлмэнавічы замяняюць вінавальны склон другога роду на давальны склон. На Хайэлэву котку кажуць: выгані котцы з дому. Аб Тоньцы: я ёй ласку маю, як боль у вачох.

Асабліва навучальным ёсць факт, што зэлмэнавічы твораць наогул уласныя словы, на ўзор: нахабёл, фінціфлюш, трывалны, браджыдлэ і г.д.

Гэтая моўная дзейнасць шпарыць са двара з тупой упартасцю. Мова ёсць заразлівай справай і пашыраецца таксама па-за двору. Граніца зэлмэнавіцкай мовы цягнецца на сённяшні дзень ад Менску, Лагойску, Самахвалавіч, Смілавіч і Пагосту да Сяльца, што каля Молэва, і далей ва ўсходне-паўднёвым напрамку.

Але няможна выключаць і таго, што Кульбак быў знаёмы з п’есай Янкі Купалы «Тутэйшыя», дзе Янка Здольнік смешна адказвае «Усходняму Вучонаму» на пытанне пра тэрыторыю Беларусі: «О, наша тэрыторыя, пане вучоны, вельмі вялікая — і вокам не дастаць! Уся Менская Брахалка, на якой вы, як бачу, гэтай тэрыторыі шукаеце, ды яшчэ далей». Артыкул Міколы Хведаровіча «Шчыры сябра, самабытны пісьменнік» (1966 г.) ускосна пацвярджае гэткае гіпатэтычнае знаёмства.

Ёсць сэнс чытаць-перачытваць класікаў, але часам варта звярнуць увагу і на менш прыкметных пісьменнікаў. Адным з такіх быў ураджэнец Жлобіна Сямён Бытавой (сапраўднае прозвішча Каган; 1909–1985). Яго ў газеце «Літаратура і мастацтва» нядаўна па-добраму згадаў Алесь Сімакоў, краязнавец з Гомеля. Сямён пераехаў у Ленінград у 1925 г., потым нямала вандраваў… «Героі Бытавога-Кагана – орачы, удэге, ніўхі… Натуральна, што галоўны матыў – “савецкае будаўніцтва”, якое суправаджаецца прыездам да іх настаўнікаў і ўрачоў, стварэннем новых паселішчаў, барацьбой з шаманствам і “спіртаносамі”», – піша А. Сімакоў. І рэзюмуе сваю нататку пра Бытавога: «А пачалося ўсё яшчэ на Гомельшчыне, у Жлобіне і Рагачове, а таксама ў Бабруйску, дзе прайшло яго дзяцінства і пачатак сталення і пра якія ён чулліва ўспамінаў у “аповесці аб адным падарожжы” – “Ад снегу да снегу”».

Адна з кніг нашага земляка

Мінулае мінулым, але ж ад ХХІ cтагоддзя ніяк не ўцячэш. Нарабіла грукату гісторыйка з пераводам Віктара Ляксандрыча – старэйшага сына самі-ведаеце-каго – на пасаду прэзідэнта Нацыянальнага алімпійскага камітэта РБ. 26 лютага ён заняў месца бацькі, каторы грэў яго (месца) амаль 24 гады, з вясны 1997 г.

Чутак вакол матываў такога рашэння шмат, што не дзіўна ў закрытай сістэме, дзе «бульдогі» здаўна тузаюцца пад кілімамі. Дзве асноўныя версіі такія: 1) бацька адпрацоўвае пераход улады да сына ва ўсёй краіне; 2) рэжым пайшоў на дэманстратыўную саступку пад ціскам Міжнароднага алімпійскага камітэта (кіраўніцтву апошняга надакучыла, што палітыка мяшаецца ў справы НАК; таму новага прэзідэнта НАК пазбавілі пасады памочніка прэзідэнта РБ па нацыянальнай бяспецы).

Я схіляюся да другога варыянту. Больш за тое, цешуся, што Віктар адхілены ад вагароў рэальнай дзяржаўнай улады – прынамсі фармальна. Цяпер у іх з бацькам на дваіх усяго дзве кіраўнічыя пасады, а доўгі час было чатыры. Наступным крокам магло б стаць скарачэнне колькасці пасад яшчэ ўдвая, і…

Здаецца, развагі двухгадовай даўніны такі спрацавалі. Калі хто забыўся:

Маё пытанне да прамоўцы, адпраўленае 27.02.2019 («Чаму б Вам добраахвотна не сысці ў адстаўку з пасады прэзідэнта Нацыянальнага алімпійскага камітэта?»), агучана не было… Пытанне менш наіўнае, чым выглядае; калі «першая асоба» дэманструе кепскі прыклад сумяшчэння дзвюх адказных пасад, кожная з якіх вымагае пастаяннай працы, то іншым чыноўнікам таксама карціць… У выніку «сумяшчальнікі», як правіла, нідзе не працуюць з поўнай самааддачай, да таго ж губляецца сам сэнс грамадскай дзейнасці (калі яна – «даважак» да пасады, то пры чым тут грамадскасць?)

Кропля камень точыць 🙂

Зараз ва ўчорашняга памочніка па нацбяспецы паболее вольнага часу, адпаведна, можа ўзмацніцца ідэалагічны кантроль над федэрацыямі і вядучымі спартоўцамі. З другога боку, апошнія паўгода кантроль і так быў жэстачайшы… Што, калі сын першага прэзідэнта РБ, наадварот, вырашыць згуляць у «ліберала», проціставіўшы сябе нягнуткаму мінспорту? Дапусцім, спярша яго лібералізм будзе «пылам у вочы» для Міжнароднага алімпійскага камітэта, але няможна выключаць, што потым Віця прызвычаіцца да сваёй ролі 😉

Пакуль што зайшоў я на сайт Рэспубліканскага цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі па шахматах і шашках (РЦАП) – сумнае відовішча… Праўда, тут мяне згадваюць ажно двойчы, але ўражанні псуе галоўная старонка, дзе пра шахматы менш, чым пра ўсё во гэта:

Там, дзе ад імя «калектыву цэнтра» гаворыцца пра Міжнародны дзень шахмат, які адзначаецца 20 ліпеня «ва ўсім свеце», пафасна заяўлена, што «Ніводзін іншы від спорту такой прывілеі не мае!» Падкажу: ёсць Міжнародны дзень спартовай барацьбы (World Wrestling Day, 23 мая), а з 2016 г. адзначаецца і Сусветны дзень бегу (Global Running Day, у першую сераду чэрвеня). Увесну 2018 г. ААН ашчаслівіла нас «Міжнародным днём ровара» (World Bicycle Day, 3 чэрвеня). Таму прымітыўны «піяр» шахмат б’е міма цэлі…

Цэнтр, які да рэканструкцыі, завершанай у 2020 г., я наведваў даволі часта, зняў яшчэ «прома-ролік» – шэры ў прамым і пераносным сэнсах, з няўцямным расповедам пра поспехі выхаванцаў (аўтары прымудрыліся не паказаць буйным планам ніводнага трэнера, затое ўціснулі малачытэльную інфу пра трэнажорную залу і пад.).

У чым сэнс «навіны» ад 26.11.2020, дзе рэпрадукуецца небезвядомы зварот «дзеячаў беларускага спорту», я таксама не зразумеў. Да гонару супрацоўнікаў РЦАП, на сёння, выглядае (можаце спраўдзіць самі), ніхто з іх не падпісаў «добраахвотна-прымусовы» зварот. Нават начальнік аддзела Яўген Мачалаў, які раней, будучы дзяржтрэнерам, нярэдка падпісваў розную лухту. Нагадаю, што кваліфікаваныя шахматысты ў канцы 2020 г. апынуліся збольшага на баку прыхільнікаў перамен у Беларусі; шашысты, напэўна, таксама.

Пасля таго як у 2019 г. змянілася кіраўніцтва Беларускай федэрацыі шашак, на шашачных імпрэзах стала часцей ужывацца беларуская мова. З нядаўняга:

Сайту міністэрскага РЦАП, аднак, да дзвюхмоўнасці далекавата. Непадзельна пануе бюракратычная руская.

Канец зімы стаўся часам наездаў на журналістаў і актывістаў, якія каардынавалі журналісцкую дзейнасць: «кропкавыя ўдары» не спыняюцца, месцамі пераходзячы ў дывановыя бамбардзіроўкі. Навіна, якая мяне крыху сагрэла: пасля 15-дзённай адседкі з турмы ў Жодзіна выпусцілі музыкаў (нават на пару гадзін раней, чым «па закону»). Увечары 28.02.2021 выйшлі ўдзельнікі гурта «Разбітае сэрца пацана» – Павел Гарадніцкі, Дзяніс Тарасенка, Андрэй Осіпчык, Аляксандр Кавалёў. Скончыўся тэрмін арышту таксама ў спявачкі Валерыі Суравіцкай, aka Lear (у верасні 2020 г. выступала ў наскім «Шахматным дворыку») і ў музменеджара Ўладзіслава Лепяшынскага. Дарэчы, быў такі рэвалюцыянер – Панцеляймон Лепяшынскі (1868–1944), з-пад беларускіх Клімавіч, гуляў у шахматы з Леніным. Няйначай «сілавікі» з ідэолагамі палічылі, што Ўлада можна арыштаваць за адно прозвішча… ¯\_(ツ)_/¯

Пакуль «пацаны» сядзелі, іх канцэрт, запісаны заранёў, быў паказаны ў межах анлайн-фэсту «Артысты Перамогі». Сам яшчэ толкам не слухаў, але – рэкамендую. Абедзве імпрэзы «РСП», на якіх прысутнічаў у кастрычніку 2020 г. (у згаданым дворыку і на «Плошчы Перамен»), былі для нашага раёна адметнай з’явай.

Тым часам у Беларусі прарэзаўся свой «Кунгураў» – блогер з Гомеля Віктар Нікіценка. Напрыклад, іранізаваў ён 21.02.2021: «Праз паўгода пасля пратэстаў “нацыянальны лідар” Беларусі Святлана Ціханоўская зразумела, што ў Лукашэнкі ёсць зброя. “Я павінна прызнаць, што мы прайгралі вуліцу”, – заявіла яна напярэдадні…» І далей гамельчанін піша: «Памахаць сцяжком – мала. Трэба ісці ва ўладу! Браць у рукі ўладу! Захопліваць уладу! Купляць уладу! Гінуць за ўладу! Трэба быць уладай ва ўсіх сферах дзейнасці дзяржавы!» Не дужа і запярэчыш 33-гадоваму блогеру, для якога Ціханоўская – «сімвал павярхоўнага фальшу», але што далей?

Згаджуся з Пятром Кузняцовым у тым, што «ў нас у глабальным сэнсе палітычная паўза». Ды сённяшні абвінаваўчы прысуд для супрацоўніцы тутбая Кацярыны Барысевіч і ўрача Арцёма Сарокіна даказвае, што дэградацыя працягваецца. Пракурорка Людміла Іваненка распавяла (0:12-0:17) пра вырак суда Маскоўскага раёна г. Мінска «2 марта 2020 года» – добра, што не «акцябра 45-чысла», як у «Пінскай шляхце». Мала што змянілася за паўтара стагоддзя ў тутэйшых судах… Кручкоў у Дуніна-Марцінкевіча падаецца нават больш сімпатычным за цяперашніх «праваахоўнікаў».

Аб’ектыўна, cілы пратэстоўцаў і адміністрацыі няроўныя, шансаў на тое, што ў бліжэйшы час (увесну 2021 г.) яны хаця б зраўнуюцца, няшмат. І як тут адкажаш? Можна займацца ўмацаваннем зубрызму, таемныя прыхільнікі якога дабраліся да Нацыянальнай бібліятэкі 😉

Або шукаць золата, якое нават у сталіцы часам валяецца літаральна пад нагамі: гісторык Павел Каралёў не дасць схлусіць.

Вольф Рубінчык, г. Мінск

02.03.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 02.03.2021  21:49

В. Рубінчык. Манежы, арэны, люты

Шалом, відавочныя-неверагодныя! Вы нашто ў тэатр ходзіце? Дапраўды, смешнае запытанне: хтосьці ходзіць, каб падзівіцца на любімых акцёраў і/або атрымаць катарсіс ад высокага мастацтва, хтосьці – каб падсілкавацца ў буфеце… А вось некаторыя, выявілася, ідуць да Мельпамены, каб правесці чарговую палітінфармацыю. Ну, вы ў курсах, пра каго я.

Было спадзяванне, што в. а. цара пажартаваў або агаварыўся, калі на «Усебеларускім сходзе» пацягаў за вушы суседнюю дзяржаву, як дарослы цягае малога хулігана: «Вазьміце Літву. У ранейшыя гады там жылі чатыры з паловай мільёны чалавек. А колькі засталося? Ніхто палічыць не можа. Менш за два». Але ж не, праз тыдзень (19.02.2021) перад супрацоўнікамі Купалаўскага тэатра зноў заявіў: «Калі б там было добра, то ў Літве з чатырох з паловай мільёнаў [жыхароў] паўтара-два не засталося б». Празрыста намякнуўшы – вой, пагана там!

Зважаючы на рэзалюцыю сходу, тутэйшая адміністрацыя прыслухоўваецца да Сусветнага банка. Паводле звестак апошняга, на 2019 г. у Літве налічвалася звыш 2,78 млн жыхароў. Так, у гэтай краіне адчуваецца дэмаграфічны крызіс, але не настолькі ён востры, каб знікла звыш паловы насельніцтва… Дарэчы, і не жылі ў межах сучаснай Літвы 4,5 мільёны чалавек – максімум 3,7 млн (1991–1992 гг.).

Раздзьмуваць чужыя праблемы, прыхоўваючы свае – так сабе стратэгія, але, напэўна, у савецкім таварыстве «Веды» 1970-х карысталася поспехам. У англійскай мове яна мае адмысловы назоў «Whataboutism» і апісваецца фразай з вядомага анекдота («А ў вас неграў лінчуюць»).

У важным для тутэйшага афіцыёзу рэйтынгу «Doing Business 2020» Літва займае 11-ю пазіцыю, Беларусь – 49-ю (з 190). Паказнікі чаканай працягласці жыцця: 76,4 гады (78-е месца з 193) і 75,2 (92-е). ВУП у пераліку на жыхара паводле парытэту пакупніцкай здольнасці ў Літве амаль удвая большы. У сусветным «рэйтынгу шчасця» за 2017–2019 гг. Літва 41-я, Беларусь 75-я. У рэшце рэшт, і з дэмаграфіяй у нас таксама не ўсё так бліскуча, каб «кумушек считать трудиться».

Украіне ад галоўнага спецыяліста па ўсіх пытаннях таксама дасталося як на сходзе, так і (асабліва) ў Купалаўскім тэатры: «Да чаго могуць прывесці неасэнсаваныя дзеянні, добра відаць на прыкладзе Украіны. Найбагацейшая дзяржава, ідэальныя кліматычныя ўмовы, самыя ўрадлівыя землі, пра якія можна толькі марыць, выхад да мора. А што маюць з гэтага простыя ўкраінцы, да чаго палітыкі давялі краіну?» Дэмагогія detected… Так, «простыя ўкраінцы», што б гэта ні значыла, жывуць незаможна, колькасць бедных за 2020 г. павялічылася, і вось што піша Станіслаў Суханіцкі з горада Лубны Палтаўскай вобласці:

За апошні год, натуральна, стала горай. З 2021 г. у нас паднялі цэны практычна на ўсё, асабліва на «камуналку» і прадукты харчавання. Мінімальную пенсію павялічваюць хіба раз на паўгода – прыблізна на два долары! У 2021 г. пачаліся «тарыфныя бунты», якія праходзяць ужо рэгулярна, звычайна раз на тыдзень. Прэзідэнт Зяленскі не звяртае ўвагі на гэтыя бунты…

Але, калі вярнуцца да паказніка «ВУП на жыхара паводле парытэту пакупніцкай здольнасці», то Беларусь і Украіна рухаліся ў 2010-х у адным кірунку… Прычым, як лёгка бачыць, да «кавіда» спад у Беларусі пасля 2014 г. доўжыўся два гады, а ва Украіне, якая страціла землі і фактычна вяла вайну, – толькі адзін.

Развалу ўкраінскай эканомікі не адбылося і ў «каранавірусным» 2020 г. Паводле Нацбанка Украіны, ВУП знізіўся на 4,4%; гэта балюча, але менш, чым чакалася (-6%), і менш, чым у шэрагу еўрапейскіх краін. Карацей, найгоршага, як выглядае з Мінска, удалося пазбегнуць… Дый ці Рыгорычу, індывідуальнаму або калектыўнаму, дзяліцца з суседзямі сваімі рэцэптамі «ратавання эканомікі»? Яны (рэцэпты) працавалі 25 год таму – ну, няхай 20…

Па-мойму, гаспадару Драздоў дагэтуль не дае спакою тое, што яго прагноз двухгадовай даўніны пра перамогу Пятра Парашэнкі на прэзідэнцкіх выбарах 2019 г. не збыўся, што суседзі выбралі сабе маладога лідара. Звароты да ўкраінскіх праблем (цяпер і да літоўскіх) набылі ў нашых ідэолагаў & спічрайтэраў, бадай, хваравіты характар 🙁

Як ведаюць пастаянныя чытачы, я турбаваў дэлегатаў «Усебеларускага сходу» развагамі ды кпінамі. Днямі прыйшоў адказ.

Навучыліся пісАць 😉 I адрэагавалі, і без канкрэтыкі… Зрэшты, нават у гэтым лісце – спроба пераканаць: маўляў, сход быў прадстаўнічы.

Прывітанне з альтэрнатыўнай рэальнасці традыцыйна перадае і «СБ» – з дзівуном, які шчыміцца да мяне ў «калегі».

Сацыялагічны зрэз дае іншую карціну: прадстаўнікі прамысловасці, будаўніцтва і транспарту складалі сярод дэлегатаў каля 30%, прадстаўнікі аграпрамысловага комплексу – блізу 8,2%. Многа было людзей з «сацыяльна-культурнай сферы, сферы паслуг і СМІ» (чвэрць), чыноўнічкаў (кожны сёмы), «парламентарыяў», «сілавікоў», пенсіянераў… Разам з тым палітэмігрантка Святлана паспяшалася казаць 05.02.2021, што будуць «толькі чыноўнікі і ідэолагі»: трапілі на сход і сапраўдныя рабочыя ды сяляне. Што нагадала дэкаратыўны Вярхоўны Савет часоў Брэжнева, Андропава і пад., дзе таксама нязменна фігуравалі «выхадцы з народу».

Была на мінскім сходзе і «святая прастэча» – 65-гадовая механізатарка з Дзяржынскага раёна Таццяна Захожая (ад прэзідыума «Беларускага саюза жанчын»). Напярэдадні дала чосу ў інтэрв’ю «НН»: «Я грубавата пра мітынгі магу сказаць: зажраліся некаторыя. Пра моладзь найперш кажу: бацькі апошнія сродкі аддаюць, каб тыя вучыліся, а ім павыступаць яшчэ хочацца. Мая прапанова: вясной, калі снег растане, іх усіх у поле камяні збіраць».

Вядома, не ў Таццяне праблема, а ў тых ідэолагах, якія размяркоўвалі квоты на сход… І сумна вось што: ні тутбай, ні грамадска-палітычныя сілы, прыязныя да існавання тутбая, так і не дагрукаліся да тых самых рабочых і сялян, дый не дужа імкнуліся. Ну, якой трактарыстцы будзе даспадобы даведацца, што яе прафесія – «простая»?..

Кожная прафесія па-свойму складаная. Ці не адчулі вы ў загалоўку недарэчнай фанабэрыі (асобных) рэдактарак, якія дапускаюць, што свет круціцца вакол іх?

Мультфільму паўстагоддзя, ды ён актуальны. Да пяцёркі герояў можна дадаць «на смак» кіроўцаў, смеццяроў, журналістаў, праграмістаў, etc.

Мо і прапагандысты для нечага патрэбныя – абы не прапагандоны… Апошнім часам фашыстоўскія матывы не так ужо рэдка гучаць з вуснаў тутэйшых ідэолухаў, і даходзіць ужо да яўных спроб расчалавечвання апанентаў улады. А доктар гісторыі Аляксандр Фрыдман (экс-мінчук) назірае за гэтымі спробамі ды з Германіі распавядае пра іх «Еўрарадыё», «Радыё Рацыі»… або філосафу-шахматысту Ігару Бабкову. Праўда, апошняе інтэрв’ю на дзве з гакам гадзіны ваш пакорлівы слуга не асіліў.

Ёсць у жыцці менш змрочныя сюжэты. Ці ведалі вы, як у 1993 г. рыхтавалася «трохгоддзе Выгоцкіх у Гомелі»? Копію дакумента прыслаў краязнавец Алесь Сімакоў.

Вуліцы Льва Выгоцкага ў Гомелі, дзе ён сфармаваўся як асоба, дагэтуль няма (тым не меней такая вуліца ў 2004 г. з’явілася ў Мінску). Затое імя Выгоцкага ў Гомелі атрымаў педагагічны каледж (1996), а ў лістападзе 2016 г., да 120-годдзя знакамітага адукатара, на будынку гомельскай філармоніі з’явілася-такі памятная шыльда. Варта сказаць «дзякуй» грамадскім актывістам 1990-х гадоў – можа, калі б не варушыліся, то і гэтага б не мелі.

Аднагодак Льва Сямёнавіча – Майсей Саламонавіч, ён жа Мойшэ Кульбак. Пра яго ў Беларусі апошнім часам даволі шмат пісалі, аднак найлепшая памяць пра паэта – чытанне яго твораў. 21 лютага 2021 г., у Міжнародны дзень роднай мовы, паэт Васіль Жуковіч выправіўся ў Курапаты і прачытаў два творы Кульбака ў сваім перакладзе.

В. Жуковіч стаяў побач з помнікам ахвярам сталіншчыны, які з’явіўся ў 2004 г., – там відаць і надпіс на ідышы. А нядаўна хтось павесіў на дрэвы ля помніка драўляныя шыльдачкі з імёнамі Мойшэ Кульбака, Юлія Таўбіна, Ізі Харыка. Адна з такіх таблічак і трапіла ў кадр.

Ізноў крыху пра сумнае… Міжнародная кніжная выстава ў «Белэкспа» (18-21 лютага 2021 г.) гэтым разам адзначала юбілеі: Максіма Багдановіча (130), Кандрата Крапівы (125), Івана Мележа і Івана Шамякіна (100). Яно-та якраз не сумна, але наведвальнікам нагадвалі і пра 30-годдзе СНД, што было зусім «не ў струмень» (юбілей гэтага крохкага палітычнага ўтварэння – у снежні 2021 г.; а што, калі яно зусім распадзецца к таму часу?).

Навезлі фаліянтаў з апяваннем «правадыроў». 19.02.2021

Што да Мойшэ Кульбака і таго ж Льва Выгоцкага, на іх арганізатары «забыліся». Дый юбілей Уладзіміра Караткевіча (1930–1984) адзначалі сваеасабліва: у адным месцы праграмы напісалі пра 90-годдзе пісьменніка, у другім – пра 100-годдзе… 🙁

О так, драбяза ў параўнанні з новымі арыштамі ды прысудам па справе журналістак Дар’і Чульцовай і Кацярыны Андрэевай (Бахвалавай). 18 лютага абедзве атрымалі па 2 гады калоніі за дзёрзкі рэпартаж з «Плошчы Перамен»; прысуд яшчэ не ўступіў у законную сілу.

Але сувязь паміж гэтымі «паталогіямі грамадства» існуе. І нягоднік, які разяўляўся ў «СБ» на журналістак – маўляў, мала ім далі – ледзь не хедлайнерам стаў на арэне «Белэкспа»: мінінфармацыі выдала зборнік яго трызненняў, наладзіла прэзентацыю… Хто такі, здагадаецеся.

Паведамленне дзяржаўнага агітпропа пра суд над журналісткамі. Вуліцы Чарвякова і СмаргоЎскі тракт не перасякаюцца, а спалучаюцца праз двор. Якая прапагандатакая, відаць, і якасць следства

Друкуюцца ў Беларусі пад эгідай дзяржавы і карысныя кнігі. Во «Беларуская навука» летась выпусціла «Выбраныя працы» барысаўчаніна Герцля Шкляра, таварыша Соф’і Рохкінд па «Ідыш-рускім слоўніку» (1940; рэпрынтнае выданне – 2006).

У кнізе – біяграфія Г. З. Шкляра (1904–1966), падрыхтаваная супольна з кастрамскімі калегамі, падрабязны нарыс ад Веранікі Курцовай, прысвечаны ўкладу Шкляра ў мовазнаўства. Выснова спецыялісткі: «Герцаль Залманавіч Шкляр за свае крыху больш чым 10 гадоў працы ў беларускай акадэмічнай навуцы здолеў зрабіць шмат. Ён у такой жа ступені даследчык, як і рускі, і яўрэйскі. Імя Г. З. Шкляра варта памяці і заслугоўвае навуковага ўшанавання». У 1930-я гады Шкляр, сярод іншага, браў чынны ўдзел у напісанні двух падручнікаў па беларускай мове для вышэйшай школы.

Вольф Рубінчык, г. Мінск

24.02.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 24.02.2021  15:55

МАССИВ ДОСТАТОЧНО ОГРОМЕН

Шалом под столом! Не прошло и ста дней после смерти Романа Бондаренко, вызванной жестокими побоями, как генпрокуратура возбудила уголовное дело… В общем-то это шажок в правильном направлении, но, судя по комментариям на tut.by, большинству белорусских интернет-пользователей не очень верится в справедливость здесь и сейчас. Типичные комменты: «Долго же “концы в воду” прятали», «Вроде так и должно быть? Но, боюсь это будет не тем, чем кажется на первый взгляд…», «Что-то в лесу сдохло… Лишь бы довели дело до конца, в чем я сильно сомневаюсь», «Сейчас окажется, что на самом деле возбуждена уголовка против свидетелей избиения Романа».

Вероятно, решение о возбуждении дела было принято с учётом конъюнктуры. Завтра должен стартовать суд по делу журналистки Катерины Борисевич и врача Артёма Сорокина, разгласивших «особо секретную» инфу о том, что Роман вечером 11.11.2020 не был пьян. Судить таких «страшных преступников», а в то же время даже не завести дела по факту смерти, было бы, пожалуй, чересчур даже для нашего «ударства».

Скриншот с сайта и. о. царя всея Беларуси, 17-18 февр. 2021 г.

Не люблю «сливаться с толпой» – и тем не менее, подобно многим читателям tut.by, сомневаюсь, что генпрокуратура РБ распутает весь клубок в «деле Бондаренко». Ведомство подчинено генералу, который то ли не слышал о презумпции невиновности, то ли в грош её не ставит (17.02.2021, до приговора, наклеил на обвиняемых по делу «Белгазпромбанка» ярлыки «обычные взяточники», «негодяи, которые наживались…» – тень Вышинского не даёт покоя?). Оборотец «достаточно огромный массив доказательств» тоже как бы намекает на квалификацию генпрокурора. Но, может, не все его подчинённые (и конкуренты из иных «органов») таковы?

Рано или поздно реальных негодяев, которые довели Романа до комы, найдут и накажут: они будут размазывать сопли, сваливая вину друг на друга и на вышестоящих «товарищей»… Пристыдится и шантрапа, загадившая памятный рисунок у детского сада в Каштановке-Минской:

Было в декабре 2020 г. и стало в январе 2021 г.

Хоть бы уж белым красили! 🙁

Тем временем в середине февраля множество новых портретов Романа появилось в районе улицы Червякова, где он жил. Кто-то уже публиковал подборку этих трафаретных изображений, но всё-таки, вот образец:

Минск, 17.02.2021

Ещё февральские граффити – недалеко от подъезда Романа. Переспа – историческое название района, который пересекает ул. Червякова

И снова о площади Перемен… Известный экскурсовод – в его «арсенале» есть и экскурсии по еврейским местам Минска – Роман Абрамчук включил её в свой туристический маршрут, о котором и рассказал на «Радыё Свабода» 13.02.2021. Оцените (пер. с бел.):

На осколках старого минского предместья (а именно здесь кончалось предместье Переспа), в ненавистных старожилам домах-«свечках» неожиданно появился бастион протеста. И вот мы уже выискиваем не остатки старых улочек (Сморговский тракт, улица Оршанская), не остатки старой деревянной застройки, а высматриваем флаги в окнах новостроек. Знаменитый мурал, который разместился на трансформаторной будке по центру двора между домами по ул. Червякова, 60, 62 и Сморговскому тракту, 1 – многократно менял своё обличие, стиль и цвета, но упорно возвращался на своё место после уничтожений. Во время очередной попытки отстоять мурал силовики задержали местного жителя Степана Латыпова, чьё изображение также некоторое время находилось на стене.

У мурала, на детской площадке, прошло много концертов и дворовых праздников. Здесь же разворачивались трагические события вечера 11 ноября. В тот вечер Роман Бондаренко вышел из своего дома (ул. Червякова, 4), прошёл всю улицу – хорошо, если бы в будущем она носила его имя – и попал под удары неизвестных, пытаясь защитить бело-красно-белые ленты во дворе. В вечер смерти Романа тысячи людей пришли сюда с цветами и свечками, чтобы воздать почести герою. В следующее воскресенье [15.11.2020] митинг у мемориала несколько раз штурмовали силовики, после чего мемориал был разрушен. В то же время около сотни людей спрятались в подвалах и квартирах ближайших многоэтажек. Целую ночь их пытались «выкурить» неизвестные в масках, так что люди смогли оставить свои убежища лишь утром следующего дня.

Почти всё верно, кроме некоторых деталей. По-моему, ненависть к «домам-свечкам» не присуща старожилам района. Сморговский тракт никогда не был «улочкой» – это гордая улица на 2 c лишним километра, что немало и для столичного Минска. Будка не трансформаторная, а вентиляционная… Далее, есть версия, что Роман в тот вечер не прошёл «всю улицу» Червякова (ему и не пришлось бы этого делать, т. к. строение на Червякова, 60 – не конец улицы, она тянется дальше к Орловской), а «оказался вечером 11 ноября в одном из домов» на пл. Перемен и оттуда вышел во двор.

Об идее переименования ул. Червякова в ул. Бондаренко чуть позже, сейчас – ещё один отрывок из «путеводителя» Р. Абрамчука. О кинотеатре «Киев» Р. А. пишет:

Название кинотеатра стало звеном концептуальной топонимической цепочки хрущёвско-брежневской эпохи – впрочем, тогда же появлялся и архитектурный ансамбль этого района: бульвар Шевченко – Киевский сквер (за ним ещё есть улица Киевская).

Архитектура застойных советских времён с довольно тихой старческой атмосферой никак не ждала взрыва, который прогремел безмятежным вечером 6 августа: диджеи Влад Соколовский и Кирилл Галанов, ответственные за настройку звука на государственном мероприятии, вдруг включили во всю мощь песню «Перемен» Виктора Цоя, вскинув вверх руки с белыми браслетами и знаком «виктории». Тысячи людей, которые перед тем были расстроены неожиданной отменой концерта в парке Дружбы народов и пришли поддержать Светлану Тихановскую, анонсировавшую свой визит сюда, – были вполне удовлетворены такой «компенсацией».

И здесь кое-что уточню – как человек, живущий аккурат между пл. Перемен и кинотеатром «Киев»… Не знаю, как архитектура (кстати, относящаяся не к застойным временам, а больше к «оттепели» 1960-х), но я вечером 06.08.2020 ждал чего угодно, а потому и не соблазнился площадкой у фонтана, оцепленной силовиками. По-моему, не была песня включена во всю мощь; находясь в сквере, метров за 50-100 от места событий, я едва слышал её звуки.

После того, как в начале восьмого запись прервали, я ещё минут 40 гулял по южной части сквера. Настроение у людей было расслабленное, и никто из встреченных особой радости от включения Цоя не выказывал. Многие ещё надеялись на визит Светланы и её помощниц, объявленный поначалу на 19.00. Когда ожидание затянулось, народ стал понемногу расходиться. Я был слегка разочарован (думаю, не я один).

Не обесцениваю смелый поступок Кирилла Галанова и Влада Соколовского, но и резко противопоставлять его «старческой атмосфере» не стал бы. Район «Киева» на самом-то деле видывал виды: выступления Зенона Позняка и Кастуся Тарасова в начале 1990-х, регулярные собрания кришнаитов в конце 1990-х, предвыборная кампания Владимира Колоса в 2004 г. Да и в наше время, независимо от площади Перемен, Каштановка и Орловка – зубастые микрорайоны. В том же Киевском сквере весной 2019 г. отмечалась годовщина провозглашения БНР, уже во II квартале 2020 г. на ул. Гая постоянно вывешивались бело-красно-белые флаги на балконах и в окнах… ну и т. д.

Может, окраска трубы котельной на углу ул. Каховской и Гая так действует? 🙂 Фото А. Дубинина, 18.02.2021

И действия Романа Бондаренко не намерен я обесценивать, но в его надрывной героизации чувствую какую-то фальшь. Защищать своё и своих – нормально для молодого здорового человека (чуть не написал «мужчины», но в таком случае возмутились бы феминистки, и не без оснований). Не исключено, что на пл. Перемен со временем появится табличка с историей Романа, его портрет – поддержу всецело. Идея с улицей имени Бондаренко пока не отзывается в моей душе.

Между прочим, и Александр Червяков не заслуживает того, чтобы его удаляли с карты Минска. Речь, конечно, не о полном однофамильце – нынешнем министре экономики РБ, строящем «воздушные замки» для Лукашенко & Co. – а об основателе советской Беларуси в 1919–1920 гг. Затем Алесь Червяк (он же Александр Григорьевич Червяков) почти 17 лет возглавлял Центральный исполнительный комитет республики. Некоторое время он служил и главой Совнаркома (правительства) советской Беларуси, и за «внешние сношения» отвечал. А. Ч. не мог воспрепятствовать террору и похваливал Сталина, но по-своему заботился о развитии края. Был среди тех, кто добивался – и добился – укрупнения БССР в 1924 и 1926 гг. Знал идиш, «курировал» еврейские колхозы. Погиб трагически в 45 лет – застрелился 16 июня 1937 г., не выдержав несправедливых обвинений со стороны однопартийцев. Как возносили и топтали «всебелорусского старосту» (на самом деле, конечно, восточнобелорусского), можно почитать у Руслана Горбачёва. Не зря, наверно, А. Г. Червякова увековечили в своих произведениях Иван Мележ («Подых навальніцы»), Василь Быков («Знак бяды»), кто-то ещё…

Памятные доски на ул. Червякова, 8 (А. Ч. – справа)

Раз уж речь зашла о сталинском терроре и литературе… На днях вышла долгожданная книга «(Не)расстраляныя», являющая собой сборник повествований о 18 литераторах, убитых в 1930-е годы. Книга дополнена фотографиями (отчасти редкими) и образцами творчества наших павших. Из «идишных» писателей для проекта были выбраны Мойше Кульбак и Изи Харик; читатели также узнают о поэтах-евреях, писавших по-белорусски (Зяма Пивоваров, Юлий Таубин). Короче говоря, небесполезное издание. Здесь, на сайте издателя Янушкевича, чуть более подробная информация о книге, а здесь, на tuzinfm.by – и о книге, и о песнях, и о лекциях 2017-2018 гг., ставших основой сборника.

Художник А. Дубинин у кинотеатра «Киев» с тем самым фолиантом

Сегодня открылась XXVIII международная книжная выставка-ярмарка в «Белэкспо». Когда-то я и покупал на подобном «мероприятии» книги, и брал автографы у авторов, и фоткал всякое-разное. В этом году хотелось быстрее уйти; дело не только в угрозе коронавируса. «Наша Ніва» написала, что принимает участие Израиль, но я, в отличие от прежних лет, не нашёл израильский павильон, да и на официальной схеме его нет… Зато есть Палестина. Полноценная ли замена? Ой, не уверен.

Фото Н. Бужан, nn.by

Порадовало, что на стенде издательства «Галіяфы» выставлена и продукция иных неказённых книжников Беларуси, того же Андрея Янушкевича, на которого в январе «наехали» силовики, заблокировавшие банковский счёт его издательства. Какая-никакая, а солидарность. Кстати, именно «Галіяфы» пять лет назад предоставили мне возможность презентовать сборник Мойше Кульбака «Вечна» в Троицком предместье.

Вольф Рубинчик, г. Минск

18.02.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Опубликовано 18.02.2021  22:16

В. Рубінчык. Безназоўнае

Нават да маёй ізаляванай званіцы даходзяць звесткі, што так званая генпракуратура, якая два з паловай месяцы валаводзіць са справай Рамана Бандарэнкі, займела намер прызнаць бел-чырвона-белы сцяг «экстрэмісцкім». Г. зн. пакінуць «у законе» адзін чырвона-зялёны.

Не праміну зацытаваць свой тэксцік чатырохмесячнай даўніны:

З павагай стаўлюся да абодвух варыянтаў сімволікі, але бел-чырвона-белы сцяг з’явіўся раней на 30 з плюсам гадоў і болей грэе душу… Пад ім у снежні 1917 г. прайшоў Усебеларускі з’езд, без якога не было б сучаснай Беларусі. Дый цяжка запярэчыць аўтарытэтным навукоўцам канца ХХ ст. (гл. у артыкуле Аляксандра Кур’яновіча пастанову Вучонага савета Інстытута гісторыі Акадэміі навук, прынятую 12.09.1991) наконт таго, што «герб і сцяг БССР, зацверджаныя ў 1951 г., не адлюстроўваюць шматвяковую гераічную гісторыю і нацыянальныя колеры беларускага народа».

Наўрад ці на 44-м годзе жыцця змяню сваю пазіцыю праз высілкі нейкіх там гора-пракурораў і «дэпутатаў».

На мінулым тыдні палітаглядальнік Арцём Шрайбман таксама выказаўся пра два віды сцягоў:

Забарона БЧБ і прызнанне яго экстрэмісцкім — важны крок да далейшай сакралізацыі сцяга. Ён пачынаў 2020 год як сімвал нацыянальна-дэмакратычнай праслойкі грамадства — 15-20% ад сілы. Завяршаў ён гэты год як сімвал шырокага грамадзянскага пратэсту без прывязкі да сваёй гісторыі. Чырвона-зялёны сцяг заўсёды меў большую падтрымку, чым беларуская ўлада, і дакладна мог яе перажыць. Цяпер грамадству прапануюць падзяліцца. Сядзець побач з чырвона-зялёным сцягам цяпер праява палітычнай пазіцыі…

Такая палітызацыя сімвала і яго прывязка да канкрэтнай пазіцыі — шлях да таго, што сыход улады будзе азначаць сыход і яе атрыбутаў разам з ёй. Чырвона-зялёны сцяг меў шанцы не стаць такім атрыбутам, але зараз сапраўды стане.

Забараняючы БЧБ, улада гарантуе, што ён будзе дзяржаўным, паколькі гэта цяпер не субкультура.

На мой густ, развагі трохі павярхоўныя і паспешлівыя – відаць, даецца ў знакі вопыт вядзення тутбаеўскай рубрыкі «Разжёвано» – але ў цэлым карэктныя. Тым часам на Арцёма накінуліся «правільныя нацыяналісты» – на першы погляд, за слоўца «субкультура», а на другі?..

Аляксандр Краўцэвіч (фб, 30.01.2021). Палітычны аналітык Шрайбман назваў бела-чырвона-белы сцяг да 2020 «субкультурай». Вось за што не люблю гэткага гладкапісара – не грамадзянін, не патрыёт, цынік.

Віталь Станішэўскі. Метады ў ТУТ.бая такія. Часціца «не» падсвядомасцю не ўспрымаецца, ён мусіць ведаць, на семінарах гэтаму вучаць. Так што так, абазваў субкультурай… Да таго, як Шрайбман напісаў, што наш сцяг – больш не субкультура, хто ўласна так лічыў? Ён мог бы напісаць і так: БЧБ – больш не сцяг людажэраў. Ці там: БЧБ – больш не фішка інстаграмных пустышак. Разумееце, Шрайбман штучна закінуў думку, нібыта нехта так лічыў у мінулым.

Севярын Квяткоўскі. Чалавек абраў шлях працы на РФ. І звяртаецца да РФаўцаў.

Уладзімір Хільмановіч. Я адзін раз прачытаў гэтага «аналітыка» і больш ні разу не ўзьнікла жаданьне яго чытаць.

Анхела Эспіноса. БЧБ сьцяг і ёсьць дзяржаўным сьцягам РБ. Ці хтосьці далей лічыць рэферэндумы гэтага пацука легітымнымі?

А. Э. Руіс (фота з lit-bel.org)

Адразу адкажу беларускамоўнай паэтцы з Іспаніі, ганаровай сяброўцы «майго» творчага саюза. Хоць непасрэдна я не ўдзельнічаў у рэферэндуме 1995 г. – ён ладзіўся за месяц да таго, як мне споўнілася 18 – дастаткова ведаю пра ігнараванне законаў у час яго падрыхтоўкі… Тым не менш парушэнні юрыдычных норм – і аналагічныя праз паўтара года – не абудзілі шырокія народныя масы; апошнія прынялі як непераадольную сілу і новы-стары сцяг, і Канстытуцыю ўзору 1996 г. Дэ-факта дзяржаўным сцягам стаў чырвона-зялёны, і з ім падчас навуковай канферэнцыі ў Магілёве (май 2014 г.) не грэбаваў фоткацца нават Алег Трусаў, «дэпутат Незалежнасці», удзельнік галадоўкі супраць рэферэндуму 1995 г… Калі я злёгку пакпіў з той «фотасесіі», спадар Алег аджартаваўся прыкладна так: «Абы не з расійскім трыкалорам».

Сумна, але праўда: прыхільнікі бел-чырвона-белага штандара і адпачатнага тэксту Канстытуцыі (гэта розныя катэгорыі, але шмат у чым пераплеценыя) пасля 1995–96 гг. апынуліся ў меншасці ды наступныя 20 з чымсьці гадоў на самай справе ўяўлялі з сябе нешта накшталт «субкультуры». Са сцягам выходзілі на дэманстрацыі тутэйшыя дысідэнты, шмат гадоў ён вісеў над уваходам у сядзібу БНФ па вул. Варвашэні, 8, мо і над іншымі падобнымі сядзібамі… але кола яго прыхільнікаў да 2020 г. расло марудна. Нават у кастрычніку канцы верасня 2020 г., паводле даследавання брытанскага «Chatham House», на пытанне «Якія з наступных дзяржаўных сімвалаў найдаражэйшыя Вам?» перавагу бел-чырвона-беламу сцягу і «Пагоні» аддалі 38,2%. Гэта нямала, але ніяк не адпавядае ўяўленням пра пераважную большасць; да таго ж 42,2% выбралі ўсё-такі афіцыйную сімволіку (c. 25 справаздачы). Так, пасля жнівеньскіх падзей.

Пра тое, што Канстытуцыю ўзору 1994 г. вярнуць аўтаматычна не ўдасца, дый наўрад ці гэтае вяртанне было б аб’ектыўна мэтазгодным, я разважаў не аднойчы. Новыя довады – і, на маю думку, даволі грунтоўныя – выставіў Міхась Пліска.

З тымі, хто нападае на асобу Шрайбмана (argumentum ad hominem), не бачу неабходнасці сур’ёзна спрачацца. Ну, можа, і я «працую на РФ» – стасаваўся нейкі час з маскоўскім выдавецтвам (прыватным, але хто ведае?), ездзіў з жонкай у Піцер, Пскоў, Смаленск…

Трохі расчараваў мовазнавец-бізнэсовец Віталь – «выкрывальнік маніпуляцый», які проціставіў апошнім тэзіс, варты Оруэла: «“не” значыць “так”» (ды іншы довад ад абсурднага, звядзенне меншасці да людажэраў…). А калісьці я спасылаўся на В. С. 🙁

Некаторым крытыкам Арцёма, як заўважыў, не спадабалася, што чалавек з яўрэйскім прозвішчам увогуле ўзяўся разважаць пра палітыку ў Беларусі. Нічога новага, адзначаў гэткую рэакцыю чатыры гады таму; з другога боку, цягам «рэвалюцыі свядомасці» некаторыя «інтэлектуалы» маглі б і паразумнець… Бязглуздыя нападкі – чарговы доказ таго, што ў 2020 г. рэвалюцыі не адбылося, а «неверагодная салідарнасць» апанентаў рэжыму была залішне міфалагізаваная.

Яшчэ адзін невялікі, але важкі доказ – становішча недзяржаўных газет. «Комсомольская правда в Белоруссии» яшчэ год таму па серадах выходзіла накладам 165-180 тыс. асобнікаў. Пасля летніх і восеньскіх мітрэнгаў наклад «таўстушкі» сягае 36600 (№ за 21.01.2021). Так, газету выкінулі з друку ў Беларусі, з кіёскаў і з падпіснога каталога «Белпошты», аднак яна прадаецца ў буйных крамах і… не выклікае ажыятажу, нягледзячы на бясспрэчныя заслугі рэдакцыі перад «вольным словам». Там, дзе я набываю «КП» (гіпермаркет у Цэнтральным раёне Мінска, побач з «Плошчай Перамен»), у серады яшчэ ляжаць купы нераспрададзеных газет за мінулы чацвер 🙁

Да канца студзеня 2021 г. «Новы час» пашыраўся не толькі па падпісцы, а і праз «Белдрук» (цяпер прадпрыемства мінінфармацыі «спахапілася» ды прыбрала няўрадавую газету з продажу). Ізноў, не казаў бы пра шалёны попыт і шквал грамадскай салідарнасці з выданнем: наклад 4200 асобнікаў (№ за 22.01.2021) пры цане 56 капеек як бы намякае. Праўда, год таму – 24.01.2020 – наклад сягаў толькі 2000 ас. Але чаму яму было не вырасці ў 5-7 разоў – напрыклад, за кошт 25 тыс. чытачоў друкаванай версіі «Народнай волі», якая не выдаецца з сярэдзіны лістапада 2020 г.? Далёка не ўсё вырушылі ў сеціва

Каб не забыцца, скажу тутака дзякуй тым, хто ў студзені 2021 г. самахоць стварыў «мае» старонкі ў беларускамоўнай вікіпедыі: як «клясычнай», так і «наркамаўскай». Гэтыя стваральнікі – Руслан Равяка і Уладзіслаў Чаховіч. «Чытайце, зайздросціце…» (С) Вікі-праектам(і) ніколі не захапляўся, але тут ужо такая справа: калі эсбэшны М-к «супраць», то я – «за» 🙂

Тут мінскі жыллёвы комплекс «Магістр» абклаўся жоўтымі зоркамі з лічбамі «6.2» (пад гэтым кодам «Магістр» пазначаны ў спісе раёнаў, якія, паводле гарадскіх уладаў, вымагаюць узмоцненага патрулявання міліцыі)…

Так сабе ідэя – што з патруляваннем, што з шасцікутнымі зоркамі. Пры ўсёй жорсткасці рэжыму, ён не дасягнуў узроўню татальнай гітлераўскай лютасці… Можа быць, выявы пакліканы прыцягнуць увагу да тутэйшага аўтарытарызму? То пра яго і так усе, хто хацеў, даведаліся за апошнія паўгода. Альбо аўтары «перформанса» хацелі прысароміць чыноўнікаў? Дык я не ўпэўнены, што апошнiя ведаюць пра злавесны сэнс жоўтых зорак, а калі ведаюць – хутчэй за ўсё, проста паціснуць плячыма. Што да жыхароў раёна, іх такая «творчасць», імаверна, толькі дэмаралізуе. У мінчан хапае нагодаў, каб адчуваць сябе прыніжанымі, нашто выдумляць новыя?

Сумняюся я і ў тым, што дапаможа паспалітым беларусам вестка пра вылучэнне Святланы Ціханоўскай у патэнцыйныя лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру 2021 г. (вылучыў, нібыта, прэзідэнт Літвы…) Замежныя прэміі зазвычай не дадаюць палітыкам аўтарытэту ва ўнутраных справах – успамінаюцца казусы Міхаіла Гарбачова ды Шымона Пераса… Калі казаць пра беларусаў, то неўзабаве па прысуджэнні яму прэміі Еўрапарламента (2006) Аляксандр Мілінкевіч «садзьмуўся»… Напрошваецца выснова: добрая рэпутацыя ва ўласным горадзе/раёне/краіне, магчыма, важнейшая, чым сусветнае прызнанне. Не шкода мне прэмій, але, так ці іначай, грамадска-палітычным дзеячам – а Святлана ўсё ж імкнецца быць палітыкіняй – варта абапірацца перадусім на сваіх землякоў.

Сяння споўнілася 75 год «Краснакуцкаму» – Уладзіміру Майсеевічу Ліўшыцу, які публікуецца ўжо з паўстагоддзя. За гэты час ён усебакова апяяў Горкі Магілёўскай вобласці і Ноф а-Галіль у Ізраілі (дзе жыве з 2007 г.). Пазнаёміўся з ім я ў Мінску, на «яўрэйскай» навуковай канферэнцыі 1996 г. – потым абменьваліся лістамі на розныя тэмы… Прывяду жартаўлівы вершык, які друкаваўся ў беларуска-яўрэйскім бюлетэні «Мы яшчэ тут!» на 60-годдзе кандыдата філасофскіх навук, тады яшчэ дацэнта Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі:

Прыгоды Тараса на Горацкім Парнасе

Павел Саковіч

Тарас заўважыў вокам зоркім:

Хтось пад гарой вядзе раскопкі.

Вунь як стараецца – глядзі ты!

Мо талент свой ім тут зарыты?

Але калі так пойдзе дзела,

Гара каб раптам не асела.

А можа, трэба – для страхоўкі –

Пужнуць нахабу з дубальтоўкі?

Намер Тараса Зеўс спыняе:

– Яго ж любы сабака знае!

У Горках тых ва ўсякім разе,

Бо ўсё тут вывучыў, аблазіў,

І напісаў пра Горкі кніжку.

З ім варта выпіць па кілішку!

Пакліч сюды яго, Тарасе,

Хай адпачне лепш на Парнасе.

Ён будзе тут зусім не лішні:

Пісьменнік, навуковец, Ліўшыц.

У. М. Ліўшыц (злева) з магілёўскім літаратарам Міколам Яцковым. Фота: horki.info

Un avade, biz hundert un cvancik! Да 120!

Вольф Рубінчык, г. Мінск

01.02.2021

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 01.02.2021  21:21

* * *
.
Анхела Эспіноса (facebook, 03.02.2021). 
Адразу адкажу гэтаму прэтэнцыёзнаму аўтару (які цытаваў мяне без дазволу ані права на рэпліку і чамусьці здымак 2015 года запосьціў), што няважна, каго парушэньні ”абудзілі” ці ”не абудзілі”. Ад гэтага парушэньні не ператвараюцца ў закон. А наступным разам прасіце фота, я дам новае з асабістага архіву.
П. С. Вельмі цікава, дзе здымкі іншых каментатараў. Чаму толькі я.
.
Ад В. Р. (Мінск, 22.04.2021). Пардон, што рэагую са спазненнем. Дазволу на цытаванне рэплік з fb, наколькі ведаю, не патрабуецца. Паважаю думкі замежнікаў (і замежніц) пра бел. сітуацыю… Усё ж, як грамадзянін РБ, сталы жыхар яе сталіцы, нарэшце, як прэтэнцыёзны аўтар з дыпломам палітолага, дазволю сабе і далей самастойна вырашаць, што важна ў нашым кантэксце. Можна? 😉
PS. Чаму гэткі здымак? Не самаапраўданне, а тлумачэнне: ведаючы пра блізіню А. Э. да СБП (наконт інш. каментатараў не быў у курсе), натуральна было наведаць сайт гэтай творчай суполкі ды знайсці выяву тамака.