Tag Archives: Казимир Свёнтак

МЕСЯЦ БЕЗ ЯКОВА ГУТМАНА (2)

В прошлый раз я упоминал о том, что Яков Бенционович Гутман (03.05.1945 – 14.07.2020) не очень любил готовить тексты для СМИ. Предпочитал давать интервью, признаваясь: «Я говорю лучше, чем пишу». И всё же иногда он кое-что писал и записывал – самостоятельно или при помощи доброжелателей. Помнится, даже в «Физкультурнике Белоруссии» брежневского времени я встречал его заметку (что-то о турпоходах; одно время Яков увлекался альпинизмом).

Добавлю: покойный охотно иронизировал, если полагал, что в газетах или журналах (а в последнее время – в интернете) нечто было освещено не так… Пару раз приходилось мне парировать: «Появится у тебя, Яков, своя газета – будешь публиковать то, что считаешь нужным!» Но в целом и к «Анахну кан»/«Мы яшчэ тут!», и к belisrael.info Гутман относился лояльно, иной раз благодарил за публикации. А сайт своей Всемирной ассоциации белорусских евреев так и не создал, хотя разговоры об этом у нас периодически велись, начиная с 2003-2004 гг.

Ниже предлагаются более-менее актуальные тексты Я. Гутмана 1990–2000-х гг. – о «еврейских проблемах» и не только. В моём переводе с белорусского языка и с некоторыми сокращениями.

В. Рубинчик, г. Минск

* * *

ДАБЫ ИЗБЕЖАТЬ ОШИБОК

Это письмо адресовано прежде всего министру культуры Республики Беларусь А. Сосновскому, а копии – министру архитектуры и строительства Республики Беларусь В. Ветрову и средствам массовой информации. Так оно попало и в редакцию газеты «Літаратура і мастацтва»

8-го октября на еврейском кладбище на улице Коллекторной в Минске был открыт памятный знак евреям из Дюссельдорфа, погибшим во время Второй мировой войны. Автор знака – президент Белорусского объединения еврейских организаций и общин, архитектор Л. Левин.

К сожалению, это важное и волнующее событие было омрачено тем, что в надписи на белорусском языке были сделаны грубые ошибки. Слово «яўляецца» отсутствует в белорусском языке. Если автор имел в виду русское слово «является»…, этот глагол переводится на белорусский язык как «з’яўляецца». «Дзюссельдорф» должен писаться с одним «с». В слове «нацыскага» тоже ошибка – правильно «нацысцкага». Стиль надписи – тема для особого обсуждения. Кроме того, удивляет, что слова на белорусском языке на памятном знаке находятся в самом низу.

Я надеюсь, что это не станет причиной возрастания межнациональной напряжённости в Беларуси. От имени Всемирной ассоциации белорусских евреев я прошу прощения у народа Беларуси, жертв нацизма, их потомков, правительственных учреждений ФРГ за ошибки, и не только грамматические, нашего соплеменника. Хотелось бы верить, что автор памятного знака в скором времени исправит их и выкажет своё отношение к этому делу.

К августу 2020 г. на углу Коллекторной и Сухой кое-что изменилось…

В последнее время наши земляки, которые в разное время уехали из Беларуси, собирают деньги и строят памятники своим родственникам, похороненным на белорусской земле. Увы, иногда памятники, мягко говоря, не совсем соответствуют художественному вкусу, еврейским традициям и религиозным законам.

Проектирование памятников, связанных с историей белорусских евреев, не может быть отдано одному человеку. Чтобы навести порядок в мемориальном деле, Всемирная ассоциация белорусских евреев создаёт художественно-архитектурный совет, в составе которого – художники, архитекторы, раввины, знатоки еврейских традиций. Ассоциация приглашает к участию в этом совете представителей министерств культуры, архитектуры и строительства, творческих союзов. Представляется правильным, чтобы министерства культуры, архитектуры и строительства дали приказ подчинённым учреждениям на местах согласовывать всё то, что делается для сохранения памяти о белорусских евреях, в первую очередь с этим советом. Только тогда можно будет избежать таких досадных ошибок, как на памятном знаке евреям из Дюссельдорфа – жертвам Холокоста.

Я. ГУТМАН, президент Всемирной ассоциации белорусских евреев

(переведено по: «ЛіМ», 16.10.1998)

Курьёзно, что в 1996–1999 гг., до «чистки», устроенной печально известной комиссией Заметалина, ВАБЕ была зарегистрирована в Беларуси – не как представительство организации, созданной в США-1993, а как самостоятельное юридическое лицо. Таким образом, Я. Гутман одновременно являлся руководителем двух «всемирных» организаций белорусских евреев; это рекордное достижение вряд ли кто-то перекроет 🙂

* * *

ГОЛОСА ВЕКА. Яков Гутман

В 1803 году в Воложине начала свою работу иешива. Это учебное заведение, где евреи получают образование. И эта иешива стала матерью для всех иешив Европы. Четыре человека из династии раввинов, основавших эту иешиву, похоронены на кладбище в Воложине.

И вот тогда в октябре 1991 г. мы закладывали первый камень в забор вокруг этого кладбища. Там была очень интересная аура. Никто не приглашал на этот митинг никого специально. Сто человек пришли, потому что у них в сердце, в голове какое-то обязательство перед тем, кто ушёл от нас.

Приехал кардинал Свёнтак из Пинска, приехали депутаты Верховного Совета Лявон Борщевский, Пётр Садовский, Олег Трусов. Борщевский начал свою речь по-белорусски, а закончил её на идише. Он по-белорусски говорил, что невозможно, чтобы на этом святом месте ходили козы, бараны. А затем он сказал несколько слов на идише. Это было нечто такое, что нас, евреев, очень тронуло: ведь если ты разговариваешь на языке собеседника, это величайшее уважение, которое ты можешь собеседнику высказать. Это так было воспринято.

И я уверен, что будь те люди, с кем мы были в тот день в Воложине, теперь во власти, жители этого государства уже имели бы тот материальный уровень, который имела Германия где-то в 60-е годы.

Потому что всему миру было бы понятно, что с этими людьми можно иметь дело, и если у них есть трудности, надо помочь встать на ноги.

Текст был опубликован примерно в 2000 г. на сайте «Радыё Свабода». В 2010-х гг. кое-кого из «этих людей», впоследствии проявивших себя не с лучшей стороны, мы с Яковом упоминали в беседе. Он с грустью говорил: «Да, они изменились…» Впрочем, о Вячеславе Кебиче, председателе Совета министров Беларуси (1990-1994), также приезжавшем в Воложин, Гутман всегда высказывался уважительно. – В. Р.

БАРАБАНЩИКИ АНТИСЕМИТИЗМА

В конце 1999 г. государственное предприятие «Фабрика цветной печати» опубликовало книгу «Война по законам подлости» тиражом 30000 экз. Издатель этой книги – ЗАО «Православная инициатива»… Книга притягивает внимание цветной твёрдой обложкой и толщиной почти 500 страниц. На обложке – дьявол с очками на огромном семитском носу замахнулся топором на сцепленные руки, символизирующие нерушимый союз славянских народов: белорусского и российского. Самого дьявола молнией-копьём бьет ангел. Дьявол – это, естественно, еврейский народ, а ангел, судя по тексту, – Александр Лукашенко.

Книга в простой и доступной форме объясняет причины трудностей жизни, называет виноватых в упадке Восточной Европы: «В центре проблем, поставленных нам сегодня жизнью, стоит только еврейский вопрос» (с. 474), «Именно мировой сионизм является главным врагом всех народов мира» (с. 83). Понятно, в книге нашли своё место и фальшивые «Протоколы сионских мудрецов».

Президент Иудейского религиозного объединения в Беларуси Юрий Дорн отправил письмо в Государственный комитет по печати с просьбой принять меры против издателей и распространителей «Войны…», а еврейская общественность [обратилась] в суд Советского района Минска, требуя привлечь к ответственности издателей и распространителей книги.

Госкомитет послал запрос в прокуратуру, и на этом всё стихло. В суде защита построила свою позицию на том, что книга «Война по законам подлости» – это собрание научных статей, которые должны обсуждаться не в юридическом учреждении. Судья М. Фёдорова поддержала это мнение. Коллегия по гражданским делам Минского городского суда поддержала мнение районного суда. Значит, в суде тоже думают, что «народ, исповедующий религию, которая проповедует воровство, мошенничество, убийство, избиение целых народов, – является по существу преступным… Евреи не могут быть равноправными с христианским народом», как пишется на стр. 131 книги. Или, по крайней мере, допускают, что это может быть правдой. И разве это не то же самое?

По традиции, в судебном деле есть и многочисленные письма трудящихся. Они адресованы генпрокурору и председателю Верховного суда и подписаны сотнями граждан страны. Жители Минска, прочитавшие книгу, утверждают, что «публикация этой книги стала явлением в культурной и общественной жизни нашей Республики Беларусь. Эта книга несёт свет исторической правды, воспитывает чувство патриотизма. Мы узнали о причинах развала СССР, о пятой колонне, которая пытается мутить воду и у нас, в Беларуси»… К гражданам Беларуси присоединилась жительница Комсомольска-на-Амуре Тамара Филиппенко. «Мы, – пишет она, – были бы очень рады, если бы наш президент и его правительство вместе с народом боролись против жидов ненавистных… Я завидую вашей стране, что у вас президентом А. Г. Лукашенко. Беларусь – это островок счастья…»

Было бы логичным ждать реакции А. Лукашенко. Но он не отмежевался от посвящения ему «Войны по законам подлости», а правительственная газета «Рэспубліка» напечатала 5 мая 2000 г. обращение генерального директора «Православной инициативы» Чертовича «Солдатам Победы, братьям и сёстрам»: «Вы… почти ничего не знаете о том, что на самом деле самая продолжительная война против нашей Отчизны, против братских народов Белоруссии, России, Украины ведётся уже более века… Продолжается физическое, моральное и духовное уничтожение славян. Обо всём этом вы можете узнать из книги «Война по законам подлости», которую я составил, а также из популярной российской газеты «Завтра» (№ 14-15), которую можно приобрести во всех киосках «Белсоюзпечати»… Из этой книги Вы узнаете многое из того, что на протяжении веков скрывалось от нашего народа».

Два «государственных человека», депутаты палаты представителей Валерий Драко и Сергей Костян, опубликовали в газете «Славянский набат» статью под названием «Нацизм: вымыслы и реальность». Авторы пишут: «Еврей может избавиться от пороков своей нации, только если отречётся от иудаизма, вырвется из когтей кагала и выступит против еврейского национализм… Можно утверждать, что гитлеровский фашизм и сионофашизм времён Второй мировой войны – одно и то же…»

В любом ином государстве такие проявления ксенофобии, антисемитизма, антикатолической пропаганды, с которыми всё время сталкиваешься в государственных СМИ Беларуси, давно обсуждались бы в парламенте. Но где тот парламент?..

Лукашенко пришёл к власти 10 июля 1994 г. Вал антисемитизма вскоре покатился по белорусской земле: это случайное или неслучайное, но совпадение. Нормой стала свастика на заборах и строениях, массовое разрушение еврейских памятников на кладбищах. За 1998-2000 гг. случаи вандализма были отмечены на кладбищах в Речице, Березино, Могилёве, Бобруйске, Гомеле. Ещё ни разу правоохранительные органы не нашли виноватых. 10 апреля 1999 г. была подожжена минская синагога, под новый 2001 г. поджог повторился. На стенах синагоги поджигатели оставили надпись: «Бей жидов! Спасай Россию!»

Яков Гутман, президент Всемирной ассоциации белорусских евреев

Наша Ніва», 29.01.2001)

Вот ещё небольшие отрывки из статьи Анастасии Петровской «Миру – мир?» в газете «Беларуская маладзёжная», апрель-май 2002 г.: «Акция против израильской оккупации Палестины состоялась в минувшую пятницу на бойкотируемой белорусской оппозицией площади Бангалор… Президент Всемирной ассоциации белорусских евреев Яков Гутман «шпионил» на митинге, по его словам, с целью контроля: не прозвучит ли что-нибудь, призывающее к разжиганию межнациональной розни? А если прозвучит – предпримут ли власти соответствующие действия?.. Яков Гутман на митинге пользовался огромнейшей популярностью у журналистов, усмотревших в его появлении пикантную интригу. Лидер белорусских евреев раздавал направо и налево интервью, комментируя ситуацию по-своему».

В то время Яков носил длинную, пышную бороду – даже длиннее, чем на фото справа. Сам над ней подшучивал; к 2010-м годам. она почти исчезла

Позвал Гутман и меня на тот «пропалестинский» митинг. По-моему, «огромнейшая популярность» – сильно сказано. Правда, какой-то оратор, заметив Якова в толпе, стал вещать с трибуны примерно следующее: «Вот стоит небезызвестный сионист Яков Гутман. Ему должно быть стыдно за то, как Израиль обходится с палестинцами!» Гутман пожал плечами: «Откуда он меня знает?» Возможно, дело было в том, что фото Якова часто мелькали в прессе, а может быть, за трибуной стоял один из соратников Чертовича, запомнивший Гутмана по судам вокруг «Войны по законам подлости». – В. Р.

Опубликовано 18.08.2020  23:38

В. Рубінчык. КАТЛЕТЫ & МУХІ (113)

Шалом шаломіста-шаломны! Пра Курапаты 21.04.2019 даведалася ізраільская аўдыторыя – чытачы сайта «Дэталі». Гэта файна. Тое, што Марк Катлярскі – хіба першы ізраільскі журналіст, якому даў інтэрв’ю Лукашэнка (у 1999 г.) – і праз 20 гадоў цікавіцца нашымі праблемамі, таксама цешыць. З другога боку, у тэксце М. К. столькі агрэхаў… Пачынаючы з загалоўка: «Улады Беларусі апаганілі магілы ахвяр сталінскіх рэпрэсій». Няма пацверджанняў, што дзясяткі крыжоў вакол Курапацкага лесу, знесеных 4 і 13 красавіка, былі пастаўлены на магілах – напэўна, усё ж метраў за 50, а мо і 100 ад пахаванняў. «Спачатку гаварылі пра 7 тысяч пахаваных, але беларускі генпракурор Георгій Тарнаўскі ў 1988 годзе назваў ужо іншую колькасць – 30 тысяч». Наадварот, версія пра 7 тысяч загучала намнога пазней, у другой палове 1990-х… Ну і г. д.

Не спраўдзіўся прагноз «сонцападобнага» (маўляў, у другім туры Парашэнка адолее Зяленскага); 21 красавіка шоўмен з вялікім адрывам быў выбраны прэзікам у суседзяў. Радавацца? Сумаваць? Ускрыццё пакажа. Пакуль што магу сказаць, што любоў украінцаў да Лукашэнкі значна перабольшана; яны не прыслухаліся да яго злёгку замаскаванай парады, паўторанай двойчы: 1 сакавіка ў час «Вялікай размовы» і 8 красавіка на інтэрв’ю з турэцкім журналістам. Відаць, міністр замежных спраў РБ, які не «адраіў», зараз пападзе ў апалу… прынамсі пераемнікам Лу хітрамудры Ма дакладна ўжо не будзе прызначаны.

Лукашэнка палохае, што наступныя выбары парламента пройдуць ужо ў лістападзе 2019 г., а не ў жніўні-верасні 2020 г., як па Канстытуцыі (арт. 93). Мадам Ярмо адразу «патлумачыла»: «Што паробіш, так склалася». Маўляў, трэба для нацыянальнай бяспекі, бо як жа можна ў адзін год ладзіць і парламенцкія, і прэзідэнцкія? (Во знайшла праблему: украінцы праводзілі ў 2014 г., палякі ў 2015 г., і нічога…). Міленькая апраўданка: калі прызначыць выбары на 17.11.2019, то «парламент не дапрацуе ўсяго адну сесію». А няхай бы ўсяго адна безгаловая чыноўніца адсекла сабе ўсяго адзін пальчык на руцэ? Чаго страшнага, дзевяць-то застануцца… :@)

Нехта слабавата вучыў гісторыю. «Наезды» на дэпутатаў і спробы датэрміновага спынення іх паўнамоцтваў па надуманых прычынах, як правіла, ні да чога добрага не вялі, пачынаючы з XVII ст. Ну, распусціў Олівер наш Кромвель Доўгі парламент, а яго «пазадкі» потым далі дыхту… У чэрвені 1789 г. дэпутатаў Генеральных штатаў ад «трэцяга саслоўя» агенты караля не пускалі ў памяшканне, дык яны сабраліся ў залі для гульні ў хакей мяч і неўзабаве аб’явілі сябе ўстаноўчым сходам. Дый досвед расійскай Дзярждумы пачатку ХХ ст. мог бы чагосьці падказаць.

Тут запярэчаць, што ў 1996 г. Лукашэнка без жудкіх для сябе наступстваў разагнаў Вярхоўны Савет, які не адпрацаваў і года. Аднак, па-першае, тады ўсё ж мелася прыкрыццё – рэферэндум. Па-другое, многім дэпутатам пасля роспуску ВС было прапанавана перайсці ў палату прадстаўнікоў, і яны спакойна праціралі фатэлі служылі там да 2000 г. Па-трэцяе, рэйтынг «разганяльшчыка» быў зусім іншы, дый дэ-юрэ ў 1996 г. ён яшчэ не страціў сваіх прэзідэнцкіх паўнамоцтваў. Лёгка было прадставіць сітуацыю так, што «ўсенароднаабраны» бараніўся ад упёртых дэпутацікаў, якія ўсцяж замахваліся на яго ўладу. Шмат хто ў Беларусі і наваколлі купіўся на такую версію, гэтаксама як у 1993 г. – на «праельцынскую» прапаганду. Варта дадаць: каб не было б указу Ельцына № 1400 і паражэння Вярхоўнага Савета Расіі ў кастрычніку 1993 г., то, хутчэй за ўсё, у Беларусі не наважыліся б ні на «вынас» групы беларускіх дэпутатаў-галадоўшчыкаў у красавіку 1995 г., ні на роспуск Вярхоўнага Савета ў лістападзе 1996 г. «Паліттэхнолагі ў цывільным» пільна адсочвалі тэндэнцыі і рэакцыі на постсавецкай прасторы, прасоўвалі найбольш эфектыўныя, з іхняга гледзішча, сцэнарыі. А іх «канкурэнты», ангажаваныя «апазіцыяй», складалі-збіралі показкі пра «Бацьку» і фундавалі «жахалкі» тыпу «Звычайны прэзідэнт»… ¯\_(ツ)_/¯

На першы погляд, адміністрацыя цяпер настолькі расперазаная, што можа прызначыць выбары і назаўтра, не тое што на восень. Але хуцпа не заўсёды роўная моцы, і нематываваныя восеньскія выбары 2019 г. стануць пачаткам канца – з улікам таго, што «першая асоба» яўна губляе хватку… Пра «аблом» са стаўкай не на таго ўкраінскага коніка гл. вышэй, а во яшчэ: на працягу пары дзён (!) дэпутатка Алена Анісім была названа «Таццянай», а пастыр беларускіх каталікоў Кандрусевіч паблытаны з даўно памерлым Свёнткам. Дальбог, роспуск палаты прадстаўнікоў будзе дужа рызыкоўнай працэдурай на мяжы дзяржаўнага перавароту, нягледзячы на тое, што «апазіцыянерка» Анісім ужо гатовая праглынуць скарачэнне сваёй дэпутацкай кадэнцыі, як і некаторыя іншыя «члены парламента». Меркаванне кіраўніка руху з падманліва-прыгожай назвай «За свабоду» ў гэтым плане таксама досыць паказальнае: «любую выбарчую кампанію неабходна выкарыстоўваць».

Пра сацыял-дэмакратаў я пісаў месяц таму, дык, бадай, рух і яго кіраўнік (з кастрычніка 2016 г.) Юрась Г-ч заслугоўваюць колькіх радкоў. Cтвораны ў 2006 г. з удзелам Аляксандра Мілінкевіча, «За свабоду» задумляўся як надпартыйная структура для апанентаў Лукашэнкі з рознымі поглядамі. За А. М., паводле афіцыйных звестак, галасавалі блізу 400 тыс. чалавек; калі б хоць кожны дзясяты з іх уступіў у новую суполку, гэта было б… было б… «сумасшедшие деньги!»

Два з паловай гады таму я выдаў «крэдыт даверу» Юрасю, раўналетку Зяленскага, убачыўшы ў ім, з аднаго боку, дасведчанага актывіста (экс-дэпутат Белаазёрскага гарсавета), з другога, «свежую кроў», бо тав. Мілінкевіч праз 10 год свайго кіраўніцтва зусім не цягнуў, і правал яго міньёнаў на парламенцкіх выбарах у верасні 2016 г. быў заканамерны… Якімі ж былі поспехі руху ў 2016-2019 гг.?

Летась налічвалася ажно 700 «аматараў свабоды», а між тым не сказаць, што РЗС «прэсавалі» больш актыўна, чым іншыя нефармальныя суполкі… У лютым 2018 г. названыя аматары заваявалі 0 (нуль) мандатаў на выбарах у мясцовыя саветы. Дапусцім, справа была ў тым, што Ю. Г. «яшчэ вучыўся», прызвычайваўся да ролі кіраўніка. Перавыбралі яго ў снежні 2018 г., мінула сто дзён, і?.. Так сабе выйшла адзначэнне «Дня волі» ў Кіеўскім скверы 24.03.2019 – арганізатары планавалі, што будзе 10000 удзельнікаў, у час імпрэзы гаварылася пра 5000, рэальна прыйшло не больш за 2000. Уразіла адмова адміністрацыі сайта РЗС прызнаваць відавочнае: «ніхто не кажа пра адначасную прысутнасць 5000 чалавек у Кіеўскім скверы, размова, колькі былі на Дні Волі ўсяго» (12.04.2019)… Адсутнасць уцямнай рэакцыі на пратэсты мінскіх вадзіцеляў, на ўціск членаў незалежнага прафсаюза ў Салігорску, нежаданне нават абмяркоўваць планы па змене канстытуцыі – усё гаворыць за сябе. Затое 09.04.2019 сайт РЗС радасна паведаміў пра ваяж «правай рукі атамана Маруські» А. Міхалевіча ў Брусэль, дзе той на палітычнай асамблеі Еўрапейскай народнай партыі «прадставіў правацэнтрысцкую кааліцыю і Рух За Свабоду». Як быццам ілюструючы тое, што гаварылася ў «Катлетах & мухах» у лютым 2018 г.: «Многім актывістам ямчэй паказваць дулю якой-небудзь Ярмошынай (не кажучы пра знакамітыя турнэ па Брусэлях і прочых Страсбургах), чым бараніць правы работнікаў у сябе пад носам».

Тутэйшы інтэлектуал Уладзімір Мацкевіч некалі вёрз нямала лухты (напрыклад, пра беларускамоўных яўрэяў, якіх «няма»). Папраўдзе, і цяпер яго пражэкты, звязаныя з «Устаноўчым сходам», здаюцца хісткімі, але ў асобных фрагментах свайго нядаўняга паслання ён меў рацыю. Напрыклад: «Калі 10-15 гадоў таму палітычныя партыі былі бяссільныя і бескарысныя ў тых грамадска-палітычных умовах (што не зашкодзіла аўтару ў 2005 г. увайсці ў аргкамітэт адной з іх. – В. Р.), то цяпер яны папросту шкодныя». Сярод партый Мацкевіч, не дужа памыляючыся, згадвае і рух «За свабоду» – так, хоць РЗС і зарэгістраваны як «праваабаронча-асветніцкае аб’яднанне», ён ставіць перад сабой палітычныя мэты. «З актыўных членаў партый, з грамадзянскіх актывістаў усіх ідэалагічных напрамкаў неабходна стварыць агульны рух за захаванне суверэнітэта, за дзяржаўнасць і рэформы. Адзіны рух супраціву, адзіны фронт», – ёсць пэўны сэнс у гэтай мацкевіцкай заяве.

Зараз для прыхільнікаў перамен у Беларусі адкрылася акно магчымасцей – ну, няхай не акно, а фортка 🙂 Пакуль украінскі «Зя» не нарабіў вялікіх факапаў, яго «ўсё магчыма» здольнае неяк спрацаваць у нашых палястынах, зрабіцца процівагай паныламу «Так склалася» (ярмошынскі варыянт папулярнай прыказкі «А можа, так і трэба»). Каб скарыстаць паўднёвыя павевы, трэба тэрмінова яднацца ў «дзвіжуху» пад умоўным назовам «За Канстытуцыю, за беларускі парламент». Іншая рэч, што мясцовыя альтэрнатыўныя сілы і еднасць – узаемавыключальныя параграфы. Не тое што адну, нават дзве буйныя групоўкі – умоўна, «левую» & «правую» – з тузіна дробных арганізацый у бліжэйшы час не зляпіць 🙁 Але буду рады памыліцца.

Не такі ўжо і жарт… А. Скараход – беларус, рэзідэнт «Соmedy Club»

Засмуціла таксічнасць Эда Лімонава – апошнія пару-тройку гадоў чытаў яго нататкі ў ЖЖ, з нечым згаджаўся, хоць і мнагавата ў яго было паўтораў, банальнасцей. Але, як паказала рэакцыя на раптоўную хваробу Дзмітрыя Быкава («У коме ляжыць – ну, хай ляжыць»), дашчэнту прагніў гэты лімон. А Быкаў малайчына – пры дапамозе дактароў выкараскаўся… Хочацца верыць, што грэлі яго ўспаміны пра Мінск – у Сінявокай Дзмітрый пабываў у снежні 2018 г. Адзін з яго ўлюбёных пісьменнікаў – Уладзімір Караткевіч; мо пачуем мы ад Быкава і паўнамятражную лекцыю пра Караткевіча (адказ 14.09.2018: «Пастараюся»).

У Расіі – гаваркі Быкаў, у нас – гаваркі старшыня прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Уладзімір Гусакоў. Настойвае сяння, што «яшчэ нядаўна нацыянальная ідэя засяроджвалася на ідэале жаданай будучыні, мэта якой – дзяржаўная самадастатковасць. Цяпер наша краіна ўяўляе з сябе менавіта такое ўтварэнне і з гэтага вынікае, што дзяржаўная самадастатковасць як нацыянальная ідэя сябе ўжо вычарпала і на гэты момант страціла актуальнасць». Дзіўная «самадастатковасць», калі насельніцтва краіны ўсё змяншаецца, а знешні доўг – не (выплаты чарговых траншаў адбываюцца пераважна за кошт новых запазычанняў), калі, паводле А. Казакевіча, «у 2017 г. выдаткі на R&D (доследы і распрацоўкі) беларускіх навукоўцаў склалі 319 млн. долараў, што на 30% менш, чым у 2008 годзе», калі невядома, як будзе сплачвацца шматмільярдны крэдыт на будоўлю дагэтуль не запушчанай Астравецкай АЭС. Нагадаю, цэлы Савет бяспекі пастанавіў быў увесці ў эксплуатацыю першы блок АЭС у 2016 г., другі – у 2018 г., але маем, што маем. Лепей бы ўвогуле без блокаў…

Ля сонечнай электрастанцыі ў Шчучыне, 31.10.2016

У кастрычніку – перапіс насельніцтва Беларусі. Вангую, зараз не выявіцца такога, што колькасць яўрэяў зменшылася за 10 год у 2,5 разы (як у 1999–2009 гг.). Усё ж нейтральна-станоўчы імідж яўрэйства пакрыёма ўтвараўся ў 2010-х, і многія не адмовяцца ад самаідэнтыфікацыі. А тут яшчэ перамога Зяленскага 🙂

«Вольфаў цытатнік»

«Вясёлку, якая трымаецца чвэрць гадзіны, перастаюць заўважаць» (Ёган Вольфганг Гётэ)

«Філасофія: дарога з многімі пабочнымі сцежкамі, якая вядзе з ніадкуль нікуды. Цытаванне: аблудны паўтор чужых слоў» (Амбраз Бірс)

«Страх – галоўная крыніца забабонаў, і адна з галоўных крыніц жорсткасці. Перамога над страхам – пачатак мудрасці… Людзям уласціва патрабаваць прадказальнасці, і ўсё ж такое патрабаванне – інтэлектуальная загана» (Бертран Расэл, 1901)

«Рана ці позна з прыходам алгарытмаў чалавецтва будзе вымушана адмовіцца ад маралі» (Рыгор Бакуноў, 26.03.2019)

Вольф Рубінчык, г. Мінск

23.04.2019

wrubinchyk[at]gmail.com

Апублiкавана 23.04.2019  14:59